falsafa – mafkura

DOC 70.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1354533997_40510.doc www.arxiv.uz reja: 1. mafkura definitsiyasi va ijtimoiy axamiyati 2. mafkuraning ijtimoiy tiplari 3. falsafa va mafkura 4. falsafaning mafkuraviy funksiyalari k i r i sh zamon shiddat bilan uzgarib bormokda. ijtimoiy xayotimizninng biror soxasi yukki, zamon nafasidan xoli bulsa, zamon ta’siridan ayri bulsa. kim bilsin, xx asrning oxiri- xx1 asrning boshi insoniyat tarixiga uzgarishlar shiddati zur bir davr sifatida kirar. kishilik jamiyatidagi uzgarishlar ma’naviyatini, ijtimoiy ong shakllari va darajalarini xam chetda koldirmayotir. aytaylik, xx asrda fan va ilmiy ong tubdan uzgardi. u murakkab tabiatga egaligi kashf kilindi. kechagina uzgarmas dogmatlarni targib kilish bilan cheklangan din xam modernizatsiya jarayonlarini boshidan kechirmokda. bunday sharoitda falsafa va fan, falsafa va din urtasidaga tafovutlar xususida fikr yuritish eng muximi, “falsafa nima?” degan savolga javbo berish aloxida axamiyat kasb etadi. xx asr shunday masalani kun tartibiga kuyishini (umuman olganda, falsafa tarixida mutaxasislar bu savolga bir necha bor (agar muttasil) bulmasa) javob berishga muvaffak bulganlar) …

turli g‘oyalar, karashlar xakidagi fan, ta’limot sifatida ta’riflangandi. keyingi ikki asr davomida faylasuf-lar ushbu tushunchani ma’naviy ishlab chikarish shakllari orasi-dagi uzaro alokadorlik mexanizmini xarakterlovchi turli g‘oyalar, karashlarning bir butun, yaxlit sistemasi sifatida talkin eta boshladilar. xullas, «mafkura – falsafiy tushuncha bulib, insoniyat akl-zavokati, faxm-farosati tufayli vujudga kelgan turli g‘oyalarning yig‘indisi, uning ma’lum bir sistemasidir. mafkura jamiyat ustkurmasining eng muxim kismi bulib, siyosiy, xukukiy, axlokiy, falsafiy, diniy, estetik va boshka karashlar-ning tuplamidir».1 shuningdek, mafkura jamiyatda yuz berayotgan ijtimoiy-iktisodiy, siyosiy va ma’naviy-madaniy jarayonlar-ning indikatori, jamiyat axlokiy xolati, ijtimoiy-siyosiy re-surslari va kelajakdagi imkoniyatlarining kursatkichidir. mafkura xar kanday kishilik jamiyatining atributiv xos-sasidir. chunki u kishilarning nafakat moddiy, balki ma’naviy xayotida xam, nafakat jamiyatning, balki individning xulk-at-vori va xatti-xarakatlarida xam uz ifodasini topadi. bir suz bilan aytganda, mafkura inson xayotiga ijtimoiy mazmun baxsh etadi. shuning uchun xam prezident i.a.karimov: «mafkura bulmasa odam, jamiyat, davlat uz yulini yukotishi mukarrar»,-deb ta’kidlagan edi.1 shuni xam aytib utish lozimki, …

ktlarni ongli ravishda buzib kursatish bog‘lik. shunga kura, xayoliy maf-kurani ikkiga - paralogizmga asoslangan mafkura va sofizmga asoslangan mafkuraga ajratish mumkin. paralogizmga asoslangan mafkura xatolarga, ya’ni borlikni notug‘ri, lekin beg‘araz aks ettirishga tayanadi. sofizmga asos-langan mafkura esa vokelikni atayin buzib kursatish okibatida vujudga keladi. aksariyat xollarda bunday mafkura g‘ayriinsoniy xarakterga ega buladi. natsizm, irkchilik, kommunizm mafkuralari buning yakkol dalilidir. sofizmga asoslangan mafkurani vujudga keltiruvchi omil-lardan biri partiyaviylikdir. chunki partiyaviylikka asoslangan mafkura u yoki bu sinf, ijtimoiy gurux yoki siyosiy partiya mak- sadlari va manfaatlarini boshka sinf, gurux va partiya maksad va manfaatlaridan ustun kuyadi. okibatda vokelikdagi faktlar xam shu gurux yoki partiyaning manfaatlariga mos tarzda talkin eti-ladi. masalan, jaxon sotsializm sistemasini kullab-kuvvatlash va kengaytirish tarafdori bulgan kpss chexoslovakiyaga sovet tanklarining bostirib kirishini, polshadagi demokratik uzga-rishlarning bug‘ib tashlanishini, afg‘onistonga nisbatan tajo-vuzkorlikni kapitalizm revanshiga yul kuymaslik, kardosh mam-lakatlarga yordam kulini chuzish aksiyasi deb izoxlagan edi. aslida bu vokealarning barchasi agressiyadan uzga narsa …

ega bulishi kerakligini prezident i.a.karimov xam ta’kidlab utgan edi.1 demak, milliy istiklol mafkurasi xam xakkoniy, xam insonparvar mafkura bulmog‘i zarur. jaxon tajribasiga kulok tutsak, mafkura turli yullar bi-lan shakllanishi mumkinligiga amin bulamiz. xozirgi zamon faylasuflari xar kanday mafkura turt yul bilan vujudga kel-tiriladi, deb xisoblaydilar: 1. kondensatsiya.mafkura kundalik ongda mavjud bulgan maf-kuraviy tasavvurlarning kayta ishlanishi, sistemalashtirilishi va nazariy darajaga kutarilishi natijasida xosil buladi. eko-nomizm mafkurasi, xozirgi zamon ekologik xarakati mafkurasi xuddi shu yusinda shakllangan. 2. konvergensiya. mafkura ikki yoki undan ortik mafkura-lardagi turli elementlarning birlashtirilishi okibatida vu-judga kelishi mumkin. bugungi kunda buyuk britaniyada ildiz ot-gan neokonservatizm mafkurasi aynan ana shu yul bilan tarkib topgan: unda amerika «intellektual» neokonservatizmi va yevropa neokonservatizmining axamiyatli g‘oya xamda konsepsiyalari bir-lashtirilgan. saksoninchi yillar urtasida aqshda yuzaga kelgan neoliberalizm mafkurasi xam an’anaviy liberalizm g‘oyalarini bugungi kun liberalizmi mafkurasidagi axamiyatli g‘oyalar bilan sintez kilish xosilasidir. 3. divergensiya. yangi mafkura eski mafkura tarkibidan joy olgan biror bir element …

jlantirish, aksilkadriyatlarning esa oldini olish bilan bog‘-lik. jumladan, demokratik jamiyat sharoitida mafkura kuyidagi kadriyatlarning tayanchi bulmog‘i shart: 1.insonparvarlik. kommunistik mafkura xukm surgan yil-larda shaxs jamiyat va davlatga buysundirildi, davlat manfaatla-rining ustuvorligi ta’minlandi. inkvizitsiya yillarida din akidalariga tug‘ri kelmagan ilmiy kashfiyotlar yukka chikarilgani kabi sovet xokimiyati yillarida davlat manfaatlariga zid bulgan shaxsiy manfaatlar barxam toptirildi. natijada shaxs uz xalki kadriyatlaridan begonalashdi, jamiyat maksadlarini kabul kilmay kuydi. demokratik jamiyat sharoitida mafkura «shaxs, jamoa, jamiyat manfaatlarini uyg‘unlashtirmog‘i darkor. shaxs bilan jamoa, shaxs bilan jamiyat orasida vujudga kelgan xar kanday ziddiyatlarni, muammolarni bartaraf etish uchun mafkuraviy muxit yaratilishi lozim».1 shaxs xukuklari va erkinligi, shaxs manfaatlarining ustuvorligi ta’minlamas ekan, insonparvar, demokratik jamiyat barpo etib bulmaydi. 2.birdamlik. bugungi kunda kariyb xar kanday kishilik ja-miyati kupmillatlilik xususiyatiga ega. shunday ekan, xakkoniy, insonparvar mafkura jamiyatdagi barcha millat va elatlarning farovon turmushi xamda erkin mexnatini ta’minlamog‘i, ularning extiyoj va manfaatlarining kondirib borilishi uchun zamin xo-zirlamog‘i, xar kanday separatik xarakatlarning …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "falsafa – mafkura"

1354533997_40510.doc www.arxiv.uz reja: 1. mafkura definitsiyasi va ijtimoiy axamiyati 2. mafkuraning ijtimoiy tiplari 3. falsafa va mafkura 4. falsafaning mafkuraviy funksiyalari k i r i sh zamon shiddat bilan uzgarib bormokda. ijtimoiy xayotimizninng biror soxasi yukki, zamon nafasidan xoli bulsa, zamon ta’siridan ayri bulsa. kim bilsin, xx asrning oxiri- xx1 asrning boshi insoniyat tarixiga uzgarishlar shiddati zur bir davr sifatida kirar. kishilik jamiyatidagi uzgarishlar ma’naviyatini, ijtimoiy ong shakllari va darajalarini xam chetda koldirmayotir. aytaylik, xx asrda fan va ilmiy ong tubdan uzgardi. u murakkab tabiatga egaligi kashf kilindi. kechagina uzgarmas dogmatlarni targib kilish bilan cheklangan din xam modernizatsiya jarayonlarini boshidan kechirmokda. bunday sharoitda falsaf...

DOC format, 70.0 KB. To download "falsafa – mafkura", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafa – mafkura DOC Free download Telegram