falsafa - ma`naviy-madaniyatning tarkibiy qismi

DOC 73.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1354534226_40512.doc www.arxiv.uz reja: 1. falsafa-ma`naviy madaniyatning tarkibiy qismi. 2. dunyoqarash va uning tarkibi. 3. dunyoqarashning tarixiy tiplari. falsafa insoniyatning bir necha ming yillik tarixiy taraqqiyoti davomida yaratilgan madaniyatining ajralmas tarkibiy qismi bo`lib, ilmiy bilimlar orasida muhim o`rin tutadi. u borliqning umumiy rivojlanish qonuniyatlarini o`rganib, kishilarda olam haqida yaxlit ilmiy tasavvur hosil qiladi. falsafa dunyoqarash xarakteridagi fan hisoblanadi. dunyoqarash esa kishilarning olam va uning o`zgarishi, rivojlanishi haqidagi ilmiy, falsafiy, siyosiy, huquqiy, ax-loqiy, estetik, diniy qarashlari va tasavvurlari majmui-dan iborat. odatda, falsafani o`rganishga kirishuvchi har bir kishida, qanday bo`lmasin, falsafa to`g`risida o`ziga xos biron bir tasavvur mavjud bo`ladi. bu tasavvurni u o`z hayoti davomida: oilada, maktabda, kundalik turmushda, o`z atrofidagi kishilar, narsalar, buyumlar bilan bo`lgan munosa-batlari asosida, u yoki bu manbani o`qishi, boshqa kishi-lardan eshitishi, kinofilmlarni ko`rishi orqali hosil qilgan bo`ladi. kishi bunda o`zining hayoti, yashashi, hayotdagi o`rni, kundalik ishlari haqida, hayotdagi quvonch va sevinch-lar, g`am-tashvishlar, baxt va baxtsizlik haqida, kishilarning dunyoga …

k, degan so`zlar) bo`lib, uning lug`aviy ma`nosi, «donishmandlikni se-vish» yoki «donishmandlik haqidagi ta`limot» deganidir. lekin falsafa fanida «falsafa» atamasi butunlay bosh-qacha mazmunga egadir. u falsafa fanida bir butun dunyo, borliq, materiya, tabiat va jamiyat, inson, insonning ularga va o`ziga munosabatlarini, insonning dunyoni nazariy o`zlashtirishini ifodalaydi. falsafa fani esa ana shu dunyo, borliq, materiya, tabiat va jamiyatga insonning munosabatini, uning jamiyatdagi o`rni va rolini, inson bilishi-ning eng umumiy qonunlarini o`rganadi. kishilar qadim zamonlardan boshlab dunyo, borliq, materiya nima, ular qanday tuzilgan? dunyoning asosida nima yotadi? insonning o`zi nima? inson dunyoda qanday o`rin tutadi? inson ongi va tafakkuri nima, u dunyoga qanday qaraydi? inson dunyoni bila oladimi? dunyodagi moddiy va ma`naviy narsalar bir-birlariga qanday munosabatda? dunyodagi harakat, o`zgarish, rivojlanish nima? ular qanday sodir bo`ladi? haqiqat va xato nima, ularni bir-biridan qanday ajratish mumkin? vijdon, imon, nomus, mas`uliyat, burch, yaxshilik va yomonlik, oliyjanoblik va tubanlik nima? inson shaxsi nima va uni nima belgilaydi? …

ni tushunishga urinish asta-sekin kishilarni falsafiy fikrlashga jalb qilib, ularda falsafiy masalalar bilan shug`ullanishga ehtiyoj tug`dirgan. kishilarning dunyoni va unga bo`lgan o`z munosabatlarini o`rganishi ularning o`z turmush tajribalari aso-sida ongli va ongsiz ravishda yuzaga kelgan tasavvurlari va qarashlari o`z miyalarida qayta ishlanib, chuqur o`ylagan, nazariy o`zlashtirilgan, ularning e`tiqodlariga aylangan o`ziga xos dunyoqarashning paydo bo`lishiga olib kelgan. dunyoqarash va uning tarkibi dunyoqarash, bu avvalo, insonning zaruriy ravishda dunyoni anglashi, tushunishi, bilishi natijasida yuzaga keladigan qarashlar sistemasidir. dunyoqarash dunyoning inson ongida o`ziga xos in`ikosi bo`lib, u insonning dunyoni va o`z-o`zini anglashining alohida shaklidir. dunyoqarash inson-ning uni qurshab turgan dunyoga bo`lgan munosabatlarini ifodalaydigan muayyan ko`nikmalari, bilim-laridir. dunyoqarash, shu bilan birga, insonning dunyoni ma`lum darajada tushu-nishi, anglashi, bilishi, baholashi va shular asosida dunyoni amaliy o`zlashtirishi hamdir. u insonning dunyoni bir butun yoki turli-tuman holda ko`rishi, idrok etishi, tasavvur qilishi, tushunishi, insonning dunyodagi o`z o`rni va rolini belgilashi hamdir. dunyoqarash ijtimoiy-tarixiy xarakterga ega. bu jihatdan …

biri haqiqat, ya`ni olamning haqiqiy manzarasini, holatini bilishdan iborat. dunyoqarash bir butun uyushma bo`lib, o`zida uch asosiy holatni: bilish - baholash - hatti-harakatni birlashtiradi. xuddi shuning uchun ham dunyoqarash individual, jamoaga xos, ommaga xos bo`ladi. dunyoqarashning 3-ta eng muhim tomoni mavjud. ular qo`yidagilardan iborat: dunyoni his qilish; dunyoni tasavvur qilish; dunyoni tushunish. kishilarning aqliy va hissiy tajribalari dunyoqa-rashning turli shakllarida turli tarzda o`z ifodasini topadi. uning hissiy-ruhiy tomonini dunyoni his etish deb atasak, kishining olam haqidagi tasavvurlarini dunyoni id-rok qilish deymiz. dunyoqarashning intellektual tomonini dunyoni tushunish tashkil etadi. dunyoqarashning 2 ta eng muhim qutbi mavjud: 1. aqliy (aql), 2. hissiyot (hissiy). turli dunyoqarashlarning «aqliylik koeffitsienti» tur-licha bo`ladi. shuning-dek, ularning his-tuyg`ularga asoslanganligi darajasi ham farq qiladi. biroq bundan qat`iy nazar, har qanday dunyoqarash ikkala qutbni ham o`z ichiga oladi. hatto eng yetuk dunyoqarash ham faqat aqliylik kompo-nentidan iborat emas va aksincha hatto eng rivojlanmagan dunyoqarash ham faqat his-tuyg`ulardan iborat emas, chunki …

ilan birga, o`zida kishi-larning u yoki bu turmush tarzini mo`ljallashi yoki rad qilishi, ularning axloqiy yurish-turish me`yorlaridan tortib, bir butun madaniyatgacha bo`lgan hamma ma`naviyliklarni mujassam-lashtirgan bo`ladi. dunyoqarashda butun insoniyat hayotiga oid ma`naviylik bilan bahramandlik, kishilarning insoniyat hayotining mazmunini anglash tajribasi, o`z taraqqiyotida nimalarnidir butunlay uloqtirib tashlash, nimalarnidir juda avaylab asrash kabi xususiyatlar ham bo`ladi. jamiyatning rivojlanib borishi bilan insonning amaliy bilish faoliyati ham rivojlanib boradi. bu o`z navbatida dunyoqarashning ham rivojlanishini taqozo qiladi. insonning dunyoni amaliy o`zlashtirishining o`zgarib bo-rishi bilan uning ongidagi in`ikos bo`lgan dunyoqarash ham o`zgarib, rivojlanib, yangi-yangi tarixiy shakllari paydo bo`lib boradi. shunday qilib dunyoqarash-bilim va baho; aql va his-tuyg`u, dunyoni tushunish va uni his qilish, aql-farosat bilan isbotlash va ishonch, e`tiqod va e`tiqodsizlik, shaxsiy va ijtimoiy, individual va ommaviy, an`anaviy va noan`a-naviy (ijodiy) fikrlashning murakkab qarama-qarshi to-monlarining yig`indisidir. dunyoqarashning tarixiy tiplari dunyoqarashning 3 ta asosiy turi ya`ni tarixiy tiplari bor: a) mifologik dunyoqarash; b) diniy dunyoqarash; v) …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "falsafa - ma`naviy-madaniyatning tarkibiy qismi"

1354534226_40512.doc www.arxiv.uz reja: 1. falsafa-ma`naviy madaniyatning tarkibiy qismi. 2. dunyoqarash va uning tarkibi. 3. dunyoqarashning tarixiy tiplari. falsafa insoniyatning bir necha ming yillik tarixiy taraqqiyoti davomida yaratilgan madaniyatining ajralmas tarkibiy qismi bo`lib, ilmiy bilimlar orasida muhim o`rin tutadi. u borliqning umumiy rivojlanish qonuniyatlarini o`rganib, kishilarda olam haqida yaxlit ilmiy tasavvur hosil qiladi. falsafa dunyoqarash xarakteridagi fan hisoblanadi. dunyoqarash esa kishilarning olam va uning o`zgarishi, rivojlanishi haqidagi ilmiy, falsafiy, siyosiy, huquqiy, ax-loqiy, estetik, diniy qarashlari va tasavvurlari majmui-dan iborat. odatda, falsafani o`rganishga kirishuvchi har bir kishida, qanday bo`lmasin, falsafa to`g`risida o`ziga xos biron bi...

DOC format, 73.5 KB. To download "falsafa - ma`naviy-madaniyatning tarkibiy qismi", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafa - ma`naviy-madaniyatnin… DOC Free download Telegram