ayiruv tizimi fiziologiyasi va buyraklar funksiyasi

PPTX 20 pages 540.3 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 540.3 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

powerpoint presentation ayiruv tizimi fiziologiyasi va buyraklar funksiyasi zaynab maratovna 1. chiqindilarni ajratish jarayonlari 2. buyrak faoliyatining buzilishi 3. buyrakning tuzilishi va fiziologiyasi reja: henle halqasining uzunligi nefronning turini (kortikal yoki yugal) aniqlaydi va siydikning konsentratsiyasi darajasiga ta'sir ko'rsatadi, uzunroq halqalar ko'proq suvni qayta so'rib oladi. distal burmalangan naychada aldosteron gormoni ta'sirida natriy ioni (na+) reabsorbsiyasi va kaliy ioni (k+) sekresiyasi sodir bo'lib, elektrolit muvozanatini saqlashga yordam beradi. nefronning glomerulus kapsulasi 2 qatlamli epiteliy hujayralaridan iborat bo'lib, uning ichki qatlami podositlar deb ataladi va filtrlash jarayonida muhim rol o'ynaydi, suyuqlikning o'tishiga ta'sir qiladi. nefronning tuzilishi va funksiyasi suv balansini tartibga solish buyraklar plazmadagi suvning 180 litrini filtrlaydi, ammo organizm faqat 1-2 litrini siydik sifatida chiqaradi, qolganini esa reabsorbsiya qiladi, shu bilan suv balansini tartibga soladi. antidiuretik gormon (adh) buyrak kollektsioner naychalarining suvga o'tkazuvchanligini oshirib, siydik hajmini kamaytiradi va natijada organizmda suv balansini muvozanatlashtiradi. aldosteron gormoni buyrak tubulalarida natriy reabsorbsiyasini oshiradi, …

2 / 20

olishdagi ahamiyatini koʻrsatadi. buyraklarning anatomiyasi buyraklarning har biri taxminan 1 million nefronlardan iborat bo'lib, ular qonni filtrlash va siydik hosil qilish uchun javobgardir. nefronlarning glomerulus va tubulalar kabi tarkibiy qismlari bor. buyraklarning o'lchami taxminan 10-12 sm uzunlikda, 5-7,5 sm kenglikda va 2,5-3 sm qalinlikda bo'lib, loviya shakliga ega. ular retroperitoneal bo'shliqda joylashgan. buyraklarning tashqi qismi korteks, ichki qismi esa medulla deb ataladi. medullada siydikni to'playdigan 8-18 ta buyrak piramidasi joylashgan. genle halqasining funksiyasi genle halqasining yupqa ko'tariluvchi qismida na⁺ va cl⁻ ning faol reabsorbsiyasi sodir bo'lib, siydikning gipoosmotik bo'lishiga yordam beradi, bu esa suvning keyinchalik reabsorbsiyasi uchun muhimdir. genle halqasining ichki miya moddasidagi chuqurligi va uning uzunligi buyrakning konsentratsiya qilish qobiliyati bilan bevosita bog'liq bo'lib, siydikning osmotik konsentratsiyasi 1200 mosm/kg suvga yetishi mumkin. genle halqasining uzunligi turli hayvonlarda farq qiladi, masalan, cho'l kemiruvchilarida u uzunroq bo'lib, suvni samaraliroq saqlash imkonini beradi, odatda 10-25 marta uzunroq bo'ladi. buyrakni himoya qilish yuqori …

3 / 20

ga teng. glomerulyar filtratsiya bosimi (gbp) 55 mm hg bo'lib, bu buyrak kapillyarlaridagi gidrostatik bosim va bowmann kapsulasi bosimining farqi hisoblanadi. buyrak etishmovchiligi buyrak yetishmovchiligi glomerulyar filtratsiya tezligining 90 ml/min dan kam boʻlishi yoki kreatinin klirensi 60 ml/min dan past boʻlishi bilan tavsiflanadi, bu buyraklarning filtrlash qobiliyatining sezilarli darajada pasayishini ko'rsatadi. buyrak yetishmovchiligi bilan og'rigan bemorlarda qon bosimining oshishi (gipertenziya), anemiya (gemoglobin darajasining pasayishi) va elektrolitlar muvozanatining buzilishi kabi ko'plab asoratlar kuzatiladi, ularning 30% dan ortig'i yurak-qon tomir kasalliklaridan vafot etadi. buyrak yetishmovchiligining surunkali shaklida, diyaliz yoki buyrak transplantatsiyasi kabi davolash usullari, hayot sifati va o'rtacha umr ko'rish davomiyligini sezilarli darajada yaxshilashi mumkin, ammo 5 yillik o'lim xavfi yuqori bo'ladi. qon bosimini tartibga solish buyrak glomeruluslaridagi yuqori bosim tufayli, kuniga 180 litrgacha suyuqlik filtrlanadi, lekin qayta so'rilish jarayoni orqali 99% dan ortig'i qonga qaytariladi. aldosteron gormoni buyrak naychalarida natriy ionlarining (na+) qayta so'rilishini oshirib, suvning qayta so'rilishini ham ko'paytiradi va …

4 / 20

filtrlash va reabsorbsiya qilish orqali 0,8-1,5 mmol/l oraligʻida ushlab turadi. elektrolitik balansni tartibga solish buyraklarning kislotali-ishqor muvozanatini tartibga solishdagi roli elektrolit muvozanatiga bevosita bog'liq bo'lib, vodorod ionlari (h+) va bikarbonat (hco3−) sekresiyasi orqali qonning ph qiymatini 7,35-7,45 oralig'ida ushlab turadi. aldosteron gormoni buyrak tubulalarida natriy reabsorbsiyasini oshirib, kaliy eksskresiyasini kuchaytiradi, bu esa qon bosimini va elektrolit muvozanatini tartibga solishda muhim rol o'ynaydi. buyraklar qon plazmasidagi natriy (na+), kaliy (k+), xlor (cl−) kabi elektrolitlar miqdorini 140 mmol/l, 4 mmol/l va 100 mmol/l atrofida saqlash orqali elektrolit muvozanatini tartibga soladi. eritropoezni tartibga solish buyraklarning shikastlanishi yoki surunkali buyrak kasalliklari eritropoetin ishlab chiqarishni sezilarli darajada kamaytirishi mumkin, bu esa og'ir anemiyaga olib kelishi mumkin va diyabez kabi qo'shimcha omillar bilan murakkablashadi. eritropoezni tartibga solishda buyraklar qonda kislorod miqdorining pasayishini sezadi va shu sababli 90% eritropoetin gormoni ishlab chiqaradi, bu suyak ko'migida qizil qon tanachalarining hosil bo'lishini 2-3 marta oshiradi. eritropoetin gormonining yetarli darajada …

5 / 20

k kasalliklarini davolash buyrak toshlarini davolashda, 5 mm dan kichik toshlar tabiiy yo'l bilan chiqishi mumkin, ammo undan kattaroqlari uchun litotripsiya (toshni maydalash) yoki jarrohlik aralashuvi talab etilishi mumkin. surunkali buyrak yetishmovchiligi bo'lgan bemorlarning 70% gacha qismi dializ yoki buyrak transplantatsiyasi kabi davolash usullariga muhtoj bo'lib, bu ularning hayot sifatini sezilarli darajada yaxshilaydi. surunkali buyrak yetishmovchiligi bo'lgan bemorlarning 70% gacha qismi dializ yoki buyrak transplantatsiyasi kabi davolash usullariga muhtoj bo'lib, bu ularning hayot sifatini sezilarli darajada yaxshilaydi. buyrak kasalliklarining diagnostikasi buyrak ultratovush tekshiruvi buyrak o'lchamlarini, tuzilishini va toshlarning, kistalarning yoki o'smalarning mavjudligini aniqlashda yordam beradi; taxminan 10-15% hollarda buyraklar anormal shaklga ega bo'ladi. buyrak kasalliklarini aniqlashda qon va siydik tahlillari, glomerulyar filtratsiya tezligi (gfr) kabi ko'rsatkichlarni o'lchash muhim ahamiyatga ega bo'lib, 90 ml/min dan past gfr surunkali buyrak yetishmovchiligini ko'rsatishi mumkin. kompyuter tomografiyasi (kt) va magnit-rezonans tomografiyasi (mrt) buyraklarning batafsil tasvirini beradi va buyrak saratoni yoki boshqa murakkab patologiyalarni, masalan, …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ayiruv tizimi fiziologiyasi va buyraklar funksiyasi"

powerpoint presentation ayiruv tizimi fiziologiyasi va buyraklar funksiyasi zaynab maratovna 1. chiqindilarni ajratish jarayonlari 2. buyrak faoliyatining buzilishi 3. buyrakning tuzilishi va fiziologiyasi reja: henle halqasining uzunligi nefronning turini (kortikal yoki yugal) aniqlaydi va siydikning konsentratsiyasi darajasiga ta'sir ko'rsatadi, uzunroq halqalar ko'proq suvni qayta so'rib oladi. distal burmalangan naychada aldosteron gormoni ta'sirida natriy ioni (na+) reabsorbsiyasi va kaliy ioni (k+) sekresiyasi sodir bo'lib, elektrolit muvozanatini saqlashga yordam beradi. nefronning glomerulus kapsulasi 2 qatlamli epiteliy hujayralaridan iborat bo'lib, uning ichki qatlami podositlar deb ataladi va filtrlash jarayonida muhim rol o'ynaydi, suyuqlikning o'tishiga ta'sir qiladi. nefronni...

This file contains 20 pages in PPTX format (540.3 KB). To download "ayiruv tizimi fiziologiyasi va buyraklar funksiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ayiruv tizimi fiziologiyasi va … PPTX 20 pages Free download Telegram