кибернетика ва сунъий интеллект

DOC 67,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1354440303_40426.doc www.arxiv.uz режа: 1. кибернетика асри. 2. сунъий интелект. 3. компьютер этикаси нима? жамиятнинг ўзаро чамбарчас боғлиқ бўлган иқтисодиёт, сиёсат, фан, маданият каби ҳаётнинг муҳим соҳаларини тобора кўпроқ қамраб олаётган кибернетика, электрон-ҳисоблаш техникасининг пайдо бўлиши ва интенсив тараққиёт турли гуманитар фанлар, шу жумладан, фалсафанинг ҳам билиш объекти ҳисобланади. компьютер техникаси ва у очиб бераётган имкониятлар билан боғлиқ бўлган фалсафий муаммоларни дастлабки системали равишда аниқлаш ва ўрганишга уринишлар анча аввал кибернетик ҳаракат деб аталган ҳодиса доирасида амалга оширила бошланган эди. бу интеллектуал ҳаракат асосчиси, америкалик математик н. винер иккинчи жаҳон уруши йилларида ўқ отишда ҳисоб-китобларни таъминловчи ҳисоблаш қурилмалардан фойдаланишда олувни бошқаришни математик воситаларини ишлаб чиқиш билан шуғулланган эди. бу иш жараёнида инсон томонидан электротехник системага, энг аввало, келажакни башорат қилишга бериладиган вазифаларни тадқиқ этиш зарурияти туфайли олимлар онгли фаолият ва нейрофизиология муаммоларига мурожаат қила бошладилар. 1947 йилнинг ёзида «кибернетика» термини пайдо бўлди. винер ва розенбиот атрофида бирлашган бир гуруҳ олимлар «машина …

ди. шу билан бирга, кўплаб олимлар турли соҳаларда кибернетик атамалардан фойдаланмасдан ҳам иш олиб боришар эди. кибернетика бир вақтнинг ўзида биронта амалий соҳа билан боғлиқ бўлмаган ва айни пайтда, уларнинг ҳар бирида қўлланиладиган умумий бошқарув назарияси ҳамда бошқарув тўғрисидаги аниқ фан сифатида тушунила бошланди. бу фан соҳаси, умуман олганда, хилма-хил йўналишларни, жумладан, сунъий интеллект, турли хил моделлаштириш, мантиқий-математик, биологик, таббий, социал-иқтисодий ва бошқа гумаиитар тадқиқотларда қулланиладиган усулларни қамраб ола бошлади. бу ҳол кабернетикани математика ва мантикни назарий негизига асосланадиган автоматик воситалар, хусусан электрон-рақамли ҳисоблаш, бошқарув ва ахборот, мантиқий машиналардан фойдаланадиган мураккаб динамик системалар, дея таърифланишида ўз ифодасини топди. кибернетик ҳаракат негизида бошқарув, ахборот, тафаккур, билиш, илмий билим структураси ва унинг тараққиётини фалсафий ҳамда мантиқий методологик тадқиқ этиш амалга оширилди. ушбу ҳаракат учун тегишли бўлган воқеликни турли соҳаларга оид ахборотни бошқариш ва қайта ишлаш жараёнларини белгиловчи қонуниятлардан иборат ғоя ва абстракцияни турлича даражада бу жараёнларни мантиқий-математик талқин этишда самарали фойдаланиш ғояси …

арин фикрлай оладиган субъект бўла оладими, деган савол кўпчиликни қизиқтириб қолди. сўнгги вариант тарафдорлари тафаккурнинг машинада ҳам мавжудлигини эътироф этиш мумкин бўлган таърифини ўйлаб топишга урина бошлашдики, унга кўра, масалан, тафаккур масалани ечишдан иборат, дея таърифлана бошланди. аммо шундай бўлсада, компьютер системаси бирон-бир қарор қабул қилиш қобилиятига эгалиги шубҳа остига олинар эди. “компьютер тафаккури” фикри тарафдорлари, аксинча, инсон фикрлаш фаолиятини белгиловчи шундай хоссаларни аниқлай бошлашдики, улар компьютерга хос бўлмасада, уларсиз том маънода тафаккур тўғрисида гапиришнинг иложи йўқ. тафаккурни компьютерли моделлаштириш билиш фаолиятининг механизмларини психологик тадқиқ этиш учун кучли туртки берди. бу, бир томондан, компьютерда ахборотни қайта ишлашга асосланган инсон билиш фаолиятини ўрганишда кўринса, бошқа томондан эса, ўзгача ёндашувлар, масалан, тафаккурни ўрганишнинг умумий асосида самарали ва мустақил ёндашувлар асосланган тадқиқотларни кўпайишида намоён бўлди. инсон тафаккури билан ахборотни компьютерли қайта ишлаш ўртасидаги ўхшашликни тавсифлар экан, инглиз тадқиқотчиси м. боден ёзади: «компьютерга ўхшаш тарзда ақлни чуқурроқ ўрганиш учун умумий инсоний манфаатларга хизмат қилувчи …

ўринга чиқди. сунъий интеллект (си) соқаси бўлса, 80-йилларда билим тушунчаси анъанавий ўрин эгаллаган тафаккур ва интеллект тушунчаларини сиқиб чиқарди. сунъий интеллект назарияси баъзан билимлар тўғрисидаги фан, сунъий тизимларда уларни қандай қўлга киритиш, система ичида қайта ишлаш ва масалаларни ечишда қўллаш тўғрисидаги фан сифатида тавсифлана бошлади. сунъий интеллект тарихи бўлса, (уни дастлабки боскичларини эътиборга олмаганда) билимларни тақдим этиш методларини ўрганиш тарихи сифатида характерлана бошлади. интеллектуал системаларни (ис) қўлланиш соҳасини кенгайтириш тиббиёт, геология ва кимё сингари мураккаб соҳаларга ўтишда билимларни формаллаштириш бўйича қаттиқ уринишни талаб қилди. ис яратувчилари изланишлар қаратилган фан соҳаси ёки бошқа профессионал фаолиятдаги турли маълумотларни, эмпирик далиллар, назарий хулосалар ва эвристик тасаввурларни тартибга солиш, компьютер ёрдамида масалаларни ечишда система яхши ишлаши учун уларни қайта ишлаш усулларини билиш муаммосига дуч келдилар. бу компьютер системаси хотирасида жойлашган маълумотларнинг характерида ўзгаришларга олиб келди, улар мураккаблаша бошлади, рўйхатлар, ҳужжатлар, семантик сайтлар, файллардан иборат мураккаб тизимли маълумотлар пайдо бўлди. маълумотларни оддий қайта ишлаш, уларни …

асининг жорий ҳолати билан мувофиқлаштирилади. айнан ана шу хусусиятлар исдаги билимларни маълумотлардан фарқлантиради, маълумотлар билимга айланадиган, маълумотлар заҳираси эса билимлар заҳирасига айланадиган қиррани белгилайди. файлли ва алоқали моделлар ҳам инсон идроки ва хотирасини муайян концепциялари структурасига таянади. компьютер туфайли интеллектуал технология ва машина тафаккури имкониятларига кучли қизиқиш пайдо бўлиши, эпистемодогия янги, ноанъанавий бўлими - информацион эпистемология шаклланишига олиб келди. у илмий билимнинг у ёки бу турларини ўрганмайди, балки умуман билимни, ахборотни қайта ишлаб ва ўзгартириб, унинг олий шакли - билимга айлантириш позициясидан ўрганади. информацион эпистемология билимларни намойиш қилишнинг турли усуллари ва техник системалар ёрдамида билимларни қуриш имкониятларини ўрганади. информацион эпистемологиянинг асосий муаммоларига қуйидагилар киради: ахборот нима?, у қандай узатилади?, ташилади?, сигналлар ва кодларнинг вазифа ва муносабатлари қандай?, компьютерларнинг эпистемик вазифаси нимадан иборат?, улар фикрлай оладими, ахборотдан қандай қилиб билим ҳосил бўлади?, билимни машина ёрдамида тақдим этиш усуллари қандай?, ахборот ва тилнинг боғлиқлиги қандай?, инсон ва машинанинг ўзаро бир-бирини тушуниши қандай …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "кибернетика ва сунъий интеллект"

1354440303_40426.doc www.arxiv.uz режа: 1. кибернетика асри. 2. сунъий интелект. 3. компьютер этикаси нима? жамиятнинг ўзаро чамбарчас боғлиқ бўлган иқтисодиёт, сиёсат, фан, маданият каби ҳаётнинг муҳим соҳаларини тобора кўпроқ қамраб олаётган кибернетика, электрон-ҳисоблаш техникасининг пайдо бўлиши ва интенсив тараққиёт турли гуманитар фанлар, шу жумладан, фалсафанинг ҳам билиш объекти ҳисобланади. компьютер техникаси ва у очиб бераётган имкониятлар билан боғлиқ бўлган фалсафий муаммоларни дастлабки системали равишда аниқлаш ва ўрганишга уринишлар анча аввал кибернетик ҳаракат деб аталган ҳодиса доирасида амалга оширила бошланган эди. бу интеллектуал ҳаракат асосчиси, америкалик математик н. винер иккинчи жаҳон уруши йилларида ўқ отишда ҳисоб-китобларни таъминловчи ҳисоблаш қурилмалардан...

Формат DOC, 67,0 КБ. Чтобы скачать "кибернетика ва сунъий интеллект", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: кибернетика ва сунъий интеллект DOC Бесплатная загрузка Telegram