tunnel effekti va uni tushuntirish

PPTX 15 pages 82.5 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 82.5 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

powerpoint presentation tunnel effekti va uni tushuntirish muhammadiyeva norxoloy 1. tunnel effektining kvant mexanikasi 2. tunnel effektining amaliy qo'llanilishi 3. tunnel effekti nima? reja: tunnel mikroskopi tunnel mikroskopiyasi, 1981-yilda gerd binning va heinrich rohrer tomonidan zürix yaqinidagi ibm tadqiqot markazida ixtiro qilingan boʻlib, atomlarni 0,1 nanometr aniqlikda tasvirlash imkonini beradi. ushbu texnologiya yordamida, yuzaning elektr oʻtkazuvchanligini oʻlchash orqali, taxminan 10-18 metr oʻlchamdagi sirt detallari, masalan, atomlar va molekulalarni 3 oʻlchovli tasvirlarini yaratish mumkin. tunnel mikroskopi, biologiya, materiallar fani va nanotexnologiya kabi sohalarda keng qoʻllaniladi, masalan, yarimoʻtkazgichlarning 20 nm dan kamroq oʻlchamdagi tuzilmalarini tahlil qilishda qoʻllaniladi. shrodinger tenglamasi va tunnel effekti shredinger tenglamasidan foydalanib, elektronlarning yarimo‘tkazgichlardagi 0,1-1 elektronvolt oralig‘idagi energiya to‘siqlaridan o‘tish ehtimolini hisoblash mumkin, bu esa mikroelektronika va nanoelektronika sohalarida muhim ahamiyatga ega. shredinger tenglamasining yechimlari, potentsial to‘siqlar orqali zarrachalarning o‘tishi ehtimolini, taxminan 10⁻¹⁵ metr kabi mikroskopik masofalarda, hatto potentsial energiyasi zarracha energiyasidan yuqori bo'lganda ham, hisoblash imkonini beradi. tunnel …

2 / 15

qlashda muhim rol o'ynaydi. scanning tunneling microscopy (stm) texnologiyasi 1980-yillarda ixtiro qilingan bo'lib, yuzalarni atom darajasida tasvirlash uchun tunnel effektidan foydalanadi va bu texnika 0,1 nanometr aniqlikka ega bo'lib, zürix shahridagi olimlar tomonidan ishlab chiqilgan. potensial to'siq tunnelling jarayonining ehtimolligi potensial to'siqning kengligiga va balandligiga bog'liq bo'lib, masalan, 5 nm kenglikdagi to'siqdan o'tish ehtimoli 1 nm kenglikdagiga nisbatan ancha past bo'ladi. tunnel effekti 10 -9 metr kenglikdagi potensial to'siqlarni engib o'tishga imkon beradi, bu esa elektron mikroskopi va skanerdan foydalanib, nanotexnologiya sohasida qo'llaniladi. potensial to'siqlarning balandligi elektronning energiyasi bilan bog'liq bo'lib, 1 ev dan 10 ev gacha o'zgarib, tunnel effekti ehtimolini aniqlaydi. bu jarayon yarim o'tkazgichlar fizikasi, masalan, germaniya yoki silikon kristallarida o'rganiladi. yarimo'tkazgichlardagi tunnel effekti 2023 йилги тадқиқотларда, германиянинг фраунхофер институти томонидан, яримо'тказгичли фотоэлектр қурилмалардаги туннель эффекти самарадорлигини 15% га ошириш усуллари ўрганилди. яримо'тказгичлардаги туннель эффекти 10 нм дан кичик бўлган тузилишларда, масалан, нано симларда, электронларнинг потенциал тўсиқдан ўтиши …

3 / 15

riallarda kuzatiladigan bu effekt, kvant mexanikasi printsiplariga asoslanadi. tunnel effekti natijasida elektron 2 elektronvolt energiyaga ega boʻlsa, 1 nanometr kenglikdagi potentsial toʻsiqni 10% ehtimollik bilan yengib oʻtishi mumkin, bu esa kvant mexanikasi qonunlarini tasdiqlaydi. tunnel effekti nima? tunnel effekti, elektronikaning rivojlanishiga katta hissa qo'shdi, chunki u zamonaviy yarim o'tkazgichlarda, masalan, 10⁻⁶ metr kabi mikroskopik darajadagi tunel diodlari va tranzistorlarda qo'llaniladi. bu elektronika sanoati uchun muhim ahamiyatga ega. tunnel effekti, kvant mexanikasida, 10⁻⁹ metrdan kichik bo'lgan potentsial to'siq orqali zarrachalar o'tishi mumkinligini tasvirlaydi, hatto ularning kinetik energiyasi to'siqni engib o'tish uchun yetarli bo'lmagan taqdirda ham. bu effekt germaniyada kashf etilgan. tunnel effekti, masalan, radioaktiv parchalanish kabi jarayonlarda kuzatiladi, bunda alfa zarrachalari atom yadrosidan 10⁻¹⁵ metr atrofidagi potentsial to'siqni engib o'tib chiqadi. ushbu jarayon yadro fizikasi sohasiga tegishli. tunnel effekti qo'llanilishi tunnel mikroskopiyasi 1980-yillarda ixtiro qilingan bo'lib, atom darajasida sirtlarni tasvirlash imkonini beradi va materiallarni 3d modellashtirishda, masalan, aqshning kaliforniya shtatidagi universitetlarida …

4 / 15

o'tish ehtimolligini ko'rsatadi. radioaktiv parchalanish jarayonida, masalan, uran-238 ning alfa-zarrasi yadrodan 10⁻²¹ soniyada 10⁻¹⁵ metr masofaga tunnel effekti orqali o'tib ketishi kuzatiladi, bu esa klassik fizika qonunlariga ziddir. tunnel effekti tufayli, taxminan 10 mev energiyaga ega bo'lgan protonlar 20 nm qalinlikdagi potensial to'siqni moskva yaqinidagi ilmiy markazlarda o'tkazilgan tajribalar natijasida yengib o'tishi aniqlangan. tunnel effekti ehtimolligi tunnel effekti ehtimolligini hisoblashda, to'siqning kengligi 1 nanometrdan kam bo'lganda, elektronning 50% dan ortiq ehtimollik bilan to'siqdan o'tib ketish ehtimoli yuqori bo'ladi. tunnel effekti ehtimolligini ta'sir qiluvchi omillar orasida to'siqning balandligi (potensial to'siq), zarracha energiyasi va to'siqning kengligi, masalan, 10-20 angstrom oralig'ida bo'lishi muhim rol o'ynaydi. 1928 yilda jorj gamov tomonidan yadro fizikasi sohasida alfa parchalanishini tushuntirishda qo'llanilgan tunnel effekti ehtimoli, yadro kuchlarining qisqa masofali ta'siriga bog'liq bo'lib, uning ehtimolligi 10⁻² dan 10⁻¹⁵ gacha o'zgarib turadi. kvant mexanikasi asoslari квант механикасининг асосий постулатларидан бири, 1920-йилларда вернер гейзенберг ва эрвин шредингер томонидан формулалаштирилган, ноаниқлик принципини …

5 / 15

asalan, germaniyadagi yarimo'tkazgichlarni o'rganishda ko'rsatadi. tunnel effekti klassik mexanikaga zid bo'lib, 0,1 nm dan kichik bo'lgan to'siqlardan zarrachalar o'tishi ehtimolini beradi, bu esa 1920-yillardagi kvant mexanikasi rivojlanishi bilan tasdiqlangan. tunnelling ehtimoli to'siqning balandligi va kengligiga bog'liq; masalan, 2 ev balandlikdagi va 0.5 nm kenglikdagi to'siqdan elektron o'tish ehtimoli yuqori bo'ladi. e'tiboringiz uchun rahmat @taqdimot_robot

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tunnel effekti va uni tushuntirish"

powerpoint presentation tunnel effekti va uni tushuntirish muhammadiyeva norxoloy 1. tunnel effektining kvant mexanikasi 2. tunnel effektining amaliy qo'llanilishi 3. tunnel effekti nima? reja: tunnel mikroskopi tunnel mikroskopiyasi, 1981-yilda gerd binning va heinrich rohrer tomonidan zürix yaqinidagi ibm tadqiqot markazida ixtiro qilingan boʻlib, atomlarni 0,1 nanometr aniqlikda tasvirlash imkonini beradi. ushbu texnologiya yordamida, yuzaning elektr oʻtkazuvchanligini oʻlchash orqali, taxminan 10-18 metr oʻlchamdagi sirt detallari, masalan, atomlar va molekulalarni 3 oʻlchovli tasvirlarini yaratish mumkin. tunnel mikroskopi, biologiya, materiallar fani va nanotexnologiya kabi sohalarda keng qoʻllaniladi, masalan, yarimoʻtkazgichlarning 20 nm dan kamroq oʻlchamdagi tuzilmalarini tahlil ...

This file contains 15 pages in PPTX format (82.5 KB). To download "tunnel effekti va uni tushuntirish", click the Telegram button on the left.

Tags: tunnel effekti va uni tushuntir… PPTX 15 pages Free download Telegram