tushunish va tushuntirish

PPT 14 стр. 10,8 МБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 10,8 МБ

Тип файла PPT

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

tushunish va tushuntirish tushunish va tushuntirish tushunish va uning bilish bilan o'zaro nisbati. tushunish va uning bilish bilan o'zaro nisbati. tushunish va uning bilish (va tushuntirish) bilan o'zaro nisbati muammosi ko'pdan beri mu- hokama qilinadi. u bugungi kunda ham o'z ahamiyatini yo'qotmagan va ko'p jihatdan bahslidir. masalan, diltey tushunishni matn muallifining ma'naviy dunyosiga kirish sifatida tavsiflagan bo'lsa, xaydegger uchun tushunish insonning borliqqa o'ziga xos munosabati, insonning dunyoda mavjud bo'lish usulidir. gadamer fikriga ko'ra, o'tmish madaniyatini tu- shunish talqin qiluvchining o'zini tushunishi bilan uzviydir. shu sababli tushunish predmetini muallif matnga joylagan ma'no emas, balki maz- kur matn orqali anglab etilishi lozim bo'lgan moddiy mazmun («ishning mohiyati») tashkil etadi. bunda, gadamer fikriga ko'ra, har qanday tushu- nish til muammosidir: unga «til mediumi»da erishiladi (yoki erishil- maydi) va isbotlashni taqozo etmaydi. tushunish va uning bilish bilan o'zaro nisbati tushunish va uning bilish (va tushuntirish) bilan o'zaro nisbati muammosi ko'pdan beri muhokama qilinadi. u …

2 / 14

bog'liq tushunish. bu erda ma'noni intuitiv tushunishning o'zi etarli bo'lmaydi. bu tushunishning birinchi darajasi. tushunishning ikkinchi darajasi tadqiqotning boshqa, xususan: mantiqiy-metodologik, aksiologik, kulturologik vosita va metodlarini jalb qilishni taqozo etadi dialogda til vositasida aloqa qilish jarayonida yuzaga keladigan tushunish. tushunish yo tushunmaslik natijasi bu erda suhbatdoshlar o'z so'zlariga qanday ma'no yuklashiga bog'liq. bir tildan boshqa tilga tarjima qilish bilan bog'liq tushunish. bu erda o'zga tilda ifodalangan ma'noni ona tili so'zlari va gaplari yordamida ifoda etish va saqlash nazarda tutiladi. hozirgi adabiyotlarda tushunish turlari, tiplari va daraja- larining har xil tasniflari mavjud. masalan, g.i.ruzavin tushunishning uch asosiy turini farqlaydi: germeneftik doira «olmaxon g'ildiragi» emas, zero, unda tafakkur qismlardan avvalgi butunga emas, balki o'z qismlarining bilimi bilan boyigan butunga, ya'ni boshqa butunga qaytadi. germenevtik doira dialektik xususiyatga ega: unda to'liq va chuqur tushunishdan yanada to'liqroq va chuqurroq tushunishga tomon harakat sodir bo'ladi, mazkur harakat jarayonida tushunishning yanada keng ufqlari namoyon bo'ladi. tushunishni …

3 / 14

ho berish, ijobiy jihatlarini saqlab qolish, ma'noni hozirgi voqelikning mazmuni bilan boyitishni nazarda tutadi. pol riker tushunish – bir ong tomonidan uzatiladigan, ikkinchi ong esa uni tashqi ifodalar orqali qabul qilib oladigan belgilar ma'nosini tushunib etish jarayoni; tushunish hech qachon bilishdan ajralmaydi, balki «ma'noni o'zlashtirish faoliyatining bosqichi» hisoblanadi. tushunish – fikr yuritish orqali simvolda yashirin ma'noni aniqlash demak. bunda riker quyidagi holatlardan kelib chiqadi: tushunish – bir ong tomonidan uzatiladigan, ikkinchiong esa uni tashqi ifodalar orqali qabul qilib oladigan belgilar ma'nosini tushunib etish jarayoni; ayni bir matn bir nechta ma'noga ega va bu ma'nolar bir-biriga qo'shilib, qatlam hosil qiladi. talqinlarning xilma- xilligi germenevtikaning mohiyatini tashkil etadi; germenevtika – izchil talqin qilish jarayoni; ma'no ma'no – tildagi iboralar (so'zlar, gaplar va sh.k.) mazmunining sinonimigina emas, balki murakkab, ko'p qirrali hodisa. m. xaydegger- ning fikricha, ma'no birinchidan, har qanday qilmish, xulq-atvor, amal «nimaga» va «nima uchun» sodir etilganini nazarda tutishi kerak. ikkinchidan, …

4 / 14

alash, saqlash va qayta ishlash vositasi sifatida amal qiluvchi moddiy predmet (hodisa, voqea)dir. til belgilari (muayyan belgilar tizimiga kiruvchi belgilar) va tilga oid bo'lmagan belgilar, ularning orasida esa – nusxalar, alomatlar va simvollar farqlanadi. tabiiy va sun'iy tillarning belgilari tafovut etiladi. belgili tizimlarga tabiiy tillar (so'zlashuv tillari), ilmiy nazariyalarning gaplar tizimi, sun'iy tillar, avtomatlar uchun dasturlar va algoritmlar, tabiat va jamiyatdagi signallar tizimlari misol bo'lishi mumkin. simvol fanda (mantiq, matematika va b.) belgi; 2) san'atda – ilohiy obrazning uni anglash, ifodalash yoki muayyan badiiy obraz nuqtai nazaridan tavsifi. allegoriyadan farqli o'laroq, simvolning ma'nosi uning obrazi strukturasi bilan uzviy bo'lib, o'z mazmunining cheksiz ko'p ma'noliligi bilan ajralib turadi. simvol – moddiy narsalar va jarayonlarning belgi yoki obraz tarzida ifodalangan ideal mazmuni. simvolning mohiyatini formal mantiq doirasida aniq ta'riflash mumkin emas. u idrok etuvchi sub'ektning qizg'in faoliyatiga mo'ljallangan serma'no tizimdir. simvolik faoliyat inson ongiga xosdir. nemis faylasufi – neokantchi kassirer fikriga ko'ra, …

5 / 14

irishni tushunish mumkin. tushuntirish ob'ektning mohiyatini ochib berish bilan birga, tushuntirishni asoslashda foydalanilgan bilimlarga aniqlik kiritish va ularni rivojlantirishga ham ko'maklashadi. xullas, tushuntirish vazifalarini hal qilish ilmiy bilim va uning kontseptual apparati rivojlanishining muhim stimulidir. tushuntirish va tushunishning o'zaro nisbati tushunish va tushuntirish bir-biri bilan chambarchas bog'liq. ammo tushunish tushuntirishni, ya'ni o'rganilayotgan hodisani qonunga va sababga bog'lashni nazarda tutmasligini unutmaslik kerak. bundan tashqari, tushunishni tushuntirishga qarama-qarshi qo'yish, shuningdek inson bilish faoliyatining har qanday sohasida faoliyat ko'rsatuvchi va bir-birini to'ldiruvchi bu ikki tadqiqot protseduralarini bir-biridan ajratish mumkin emas. mazkur protseduralarni farqlab, m.m.baxtin shunday deb yozgan edi:«tushuntirishda faqat bir ong, bir sub'ekt, tushunishda esa – ikki ong, ikki sub'ekt qatnashadi. ob'ektga nisbatan dialogik munosabat bo'lishi mumkin emas, shuning uchun ham tushuntirish dialogik jihatlarga ega emas (formal-ritorik jihatdan tashqari). tushunish har doim ma'lum darajada dialogik xususiyatga ega» xulosa tushuntirish – insonning hamkorlik fao- liyatida bilish jarayonlari ob'ektiga kirgan narsa va hodisalarning mohiyatini fikr …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tushunish va tushuntirish"

tushunish va tushuntirish tushunish va tushuntirish tushunish va uning bilish bilan o'zaro nisbati. tushunish va uning bilish bilan o'zaro nisbati. tushunish va uning bilish (va tushuntirish) bilan o'zaro nisbati muammosi ko'pdan beri mu- hokama qilinadi. u bugungi kunda ham o'z ahamiyatini yo'qotmagan va ko'p jihatdan bahslidir. masalan, diltey tushunishni matn muallifining ma'naviy dunyosiga kirish sifatida tavsiflagan bo'lsa, xaydegger uchun tushunish insonning borliqqa o'ziga xos munosabati, insonning dunyoda mavjud bo'lish usulidir. gadamer fikriga ko'ra, o'tmish madaniyatini tu- shunish talqin qiluvchining o'zini tushunishi bilan uzviydir. shu sababli tushunish predmetini muallif matnga joylagan ma'no emas, balki maz- kur matn orqali anglab etilishi lozim bo'lgan moddiy mazmun («ishn...

Этот файл содержит 14 стр. в формате PPT (10,8 МБ). Чтобы скачать "tushunish va tushuntirish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tushunish va tushuntirish PPT 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram