tafakkurning asosiy shakllari

DOCX 9 стр. 43,6 КБ Бесплатная загрузка

9 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 43,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 9

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 9

mustaqil ish fan: falsafa guruh gb 52-21 mavzu: tafakkurning asosiy shakllari bajardi:_________________ qabul qildi:_________________ reja: 1.тushuncha 2.mushohada 3.mushohadaning sodda va murakkab turlari тushuncha tushuncha tafakko’rning ilk shakli hisoblanadi. inson tushunchalar yordamida fikrlaydi hamda bir-biri bilan o’zaro aloqa qiladi. uzoq tarixiy rivojlanish davomida olamni idrok va tasavvur qilish, to’plangan tajribalarni doimiy ravishda umumlashtirish tushunchalarning paydo bo’lishiga sabab bo’lgan. tushunchalar voqelikning inson aks etishi asosida shakllanadi. inson atrofidagi narsa va hodisalarni o’rganish jarayonida uning muhim, umumiy tomonlarini ajratib, umumlashtirib boradi, natijada turli tushunchalar hosil qilinadi. tushuncha tafakko`rning murakkab shakli bo’lib, u hissiy bilishning asosiy shakllari: sezgi, idrok, tasavvurdan farq qiladi. agar biz hissiy bilishda ob’ektiv olamdagi alohida (yakka) narsa, hodisalarni ongimizda in’ikos ettirsak, tushunchalarda esa yakka belgilardan uzoqlashiladi va narsa, hodisalarning umumiy tomonlari ongimizda aks etadi. tushuncha narsa, hodisalar ularning muhim, umumiy va o’ziga xos belgilarini inson ongida yaxlit.aks.ettiradigan.tafakkur.shaklidir. inson kundalik hayotda turli tushunchalardan foydalanadi. bu tushunchalar voqelikni inson ongida aks etishi, …

2 / 9

um bir guruh kishilariga biror predmet obrazini (masalan, shkaf) tasavvur etishlarini va ushbu tasavvurlarini qog’ozga tushirishlarini so’rasak, ularning qog’ozga tushirgan tasavvurlari bir biriga mos emasligini ko’ramiz. har bir shaxs predmetni (shkafni) individual o’ziga xoslik asosida tasavvur etadi. biz ushbu shaxslarning predmet (shkaf) haqidagi individual tasavvurlaridagi predmetning (shkafning) rangi, materiali, shakli, ulardagi polkalar soni, nimaga xizmat qilishi kabi belgilaridan chetlanib, shkaflar uchun xos umumiy belgi, ya’ni shkaf - bu kiyim, idish, kitob va boshqalarni saqlash uchun xizmat qiluvchi buyum desak, bu alohida qaysidir shkaf bo’lmay, balki hamma shkaflar uchun xos bo’lgan umumiy belgini ko’rsatadi. demak, tasavvurda individuallik, tushunchada umumiylik.mavjud. tushunchalar ularda ifodalangan narsa, hodisalarning muhim belgilari asosida yuzaga keladi. bizni o’rab turgan narsa, hodisalar ko’plab belgilarga ega ekanligini ta’kidlash lozim. kishilik jamiyati tarixida tushunchani izohlashda u ifodalagan alohida narsalarning xususiy belgilari yig’indisi bilan uyg’unlashtirishga harakatlar bo’lgan. narsa va hodisalar cheksiz belgilarga ega, tushunchada esa faqat ularning mohiyatini, xususiyatini ifodalaydigan muhim belgilari.nazarda.tutiladi. …

3 / 9

nomuhim belgiga aylanishi yoki aksincha bo’lishi.mumkin. biz hayotda qo’llaydigan turli xil tushunchalarni hosil qilish uchun ularning muhim va umumiy belgilarini topishimiz lozim. bunda turli mantiqiy usullardan foydalaniladi. mantiqiy usullarga: taqqoslash, analiz va sintez, abstraktsiyalash, umumlashtirish kabilar kiradi. kishilar qadim davrlardan ushbu mantiqiy usullardan foydalanib, tushunchalar hosil qilganlar. taqqoslash – tushuncha hosil qilishning mantiqiy usulidir. olamdagi narsa va hodisalarni bilish, tushunish dastlab taqqoslash asosida boradi. taqqoslash shunday mantiqiy usulki, uning yordamida ob’ektiv dunyodagi narsa va hodisalar orasidagi o’xshashlik yoki farqlar aniqlanadi. taqqoslash natijalari chin bo’lishi uchun quyidagilarni hisobga olish lozim: a) hamma vaqt ham haqiqatda, bor o’zaro real bog’lanishda bo’lgan buyumlarni taqqoslash lozim; b) taqqoslash chin bo’lishi uchun, qanday belgiga ko’ra taqqoslashimiz oldindan ma’lum bo’lishi.shart; v) hamma vaqt ikki yoki bir necha buyumni bir umumiy belgi asosida, aynan bir nisbatda taqqoslash.kerak; g) har qanday taqqoslash tasodifiy, duch kelgan belgilarga qarab emas, balki taqqoslanadigan buyumlar uchun muhim ahamiyatga ega bo’lgan belgilar asosida …

4 / 9

, so’ngra xulosa chiqarish va boshqalarni o’rganamiz. lekin fikrlash jarayonida narsalarni bilish uchun analizning o’zi kifoya qilmaydi. chunki analiz predmetni o’rganishdagi dastlabki qadamdir. «mantiq» fani haqida to’liq bilimga ega bo’lish uchun har bir qism bilan alohida tanishib chiqishning o’zi kifoya qilmaydi, chunki biz yuqorida qayd qilgan qismlarni o’zaro birlashtirib bir butun xolga keltirganimizdan keyingina «mantiq» fani haqida to’liq ma’lumotga ega bo’lamiz. demak, fikrlash jarayonida analiz-sintez bilan chambarchas bog’liq keladi. sintez - shunday mantiqiy usuldirki, bu usul yordamida qismlarni fikran birlashtiramiz va bir butun.holga.keltiramiz. abstraktsiyalash – tushunchalarni hosil qilishning mantiqiy usulidir. abstraktsiyalashda olamdagi narsa va hodisalarning ayrim muqim belgilarini fikran ajratib olamiz va hozircha zarur bo’lmagan belgilarni nazardan chetda qoldiramiz. bu jarayon abstraktsiyalash, shu jarayonning natijasi, abstraktsiya deyiladi. abstraktsiyalash jarayonida fikrimiz narsa va hodisaning aniq belgilaridan uzoqlashib, umumiy belgilari tomon to’g’ri harakat qilish natijasida predmetdan yiroqlashmaydi, balki yaqinlashib boradi, hamda abstrakt tushunchalar hosil bo’ladi. fanlarda qo’llaniladigan formatsiya, progress, regress, forma, mazmun, …

5 / 9

ushunchalar hosil qilinadi. bunday tushunchalarga o’simlik, sabzavot, kitob, daraxt va boshqalarni kiritish mumkin. har qanday tushuncha mazmunga va hajmga ega ekanligi bilan harakterlanadi. narsa va hodisalarning tushunchada aks etgan muhim belgilari yig’indisiga tushuncha mazmuni deyiladi. masalan: «ruchka» tushunchasi mazmunini yozish uchun xizmat qilishi, peroli yoki sharikli bo’lishi kabi belgilari tashkil qiladi. demak, tushuncha mazmuni tushunchada ifodalanayotgan narsa yoki hodisani ob’ektiv ravishda in’ikos ettirishdir. agar narsa o’zgarsa, u haqidagi tushuncha ham o’zgarishi kerak, aks holda tushuncha mazmuni bilan tushunchada ifodalangan narsa o’rtasida nomutanosiblik yuzaga keladi. narsa yoki hodisaning asosiy belgi, xususiyatlari voqelikka mos kelmasa, tushuncha xato yoki yolg’on deyiladi. tushunchalarda olamdagi narsa, hodisalarning asosiy belgilari bilan bir qatorda ularning miqdori (ya’ni hajmi) ham ifodalanadi. tushuncha hajmi deb tushunchada ifodalanayotgan narsa, hodisalarning yig’indisiga aytiladi.masalan: «roman» tushunchasi hajmiga shu vaqtgacha yozilgan va yoziladigan romanlar.kiradi. mantiqda tushunchalarning hajmi va mazmuni o’rtasida teskari nisbat qonuniyat bor. bu qonuniyatga ko’ra, tushuncha hajmi qancha keng bo’lsa, mazmuni …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 9 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tafakkurning asosiy shakllari"

mustaqil ish fan: falsafa guruh gb 52-21 mavzu: tafakkurning asosiy shakllari bajardi:_________________ qabul qildi:_________________ reja: 1.тushuncha 2.mushohada 3.mushohadaning sodda va murakkab turlari тushuncha tushuncha tafakko’rning ilk shakli hisoblanadi. inson tushunchalar yordamida fikrlaydi hamda bir-biri bilan o’zaro aloqa qiladi. uzoq tarixiy rivojlanish davomida olamni idrok va tasavvur qilish, to’plangan tajribalarni doimiy ravishda umumlashtirish tushunchalarning paydo bo’lishiga sabab bo’lgan. tushunchalar voqelikning inson aks etishi asosida shakllanadi. inson atrofidagi narsa va hodisalarni o’rganish jarayonida uning muhim, umumiy tomonlarini ajratib, umumlashtirib boradi, natijada turli tushunchalar hosil qilinadi. tushuncha tafakko`rning murakkab shakli bo’lib, u hissi...

Этот файл содержит 9 стр. в формате DOCX (43,6 КБ). Чтобы скачать "tafakkurning asosiy shakllari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tafakkurning asosiy shakllari DOCX 9 стр. Бесплатная загрузка Telegram