harakat malakalarini shakllanishining fiziologik asoslari

DOC 73,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663443812.doc www.arxiv.uz harakat malakalarini shakllanishining fiziologik asoslari reja: 1. harakatlar boshqarilishining reflektor mehanizmi. 2. harakat malakasining somatik va vegetativ komponentlari. 3. harakat malakalarida afferent sintezning amalga oshishi. 4. harakat malakasi dasturining shakillanishi. i. m. sechenov birinchi bo`lib bizning hamma harakatlarimiz chiqib kelishi bo`yicha refleksdir va miya faoliyatining jamiki tashqi ko`rinishlari muskul harakatiga kelib taqaladi deb ko`rsatgan. harakat malakalari fiziologik nuqtai nazardan shakillanish mehanizmi bo`yicha murakkab shartli harakat refleksidir. bu reflekslarning hosil bo`lishi uchun, turli analizatorlardan keladigan ma`lumotlar va qanday harakat qilish zarurligi hamda harakatni bajarish xususiyatlari haqidagi habarlar muhim ahamiyatga ega. bunday holatda markaziy asab sistemasida harakat aktining modeli bilan haqiqiy bajarilgan harakat to`xtovsiz taqqoslanadi. inson harakat faoliyatining bunday takomillashib borishi uning harakat apparati ishni boshqaruvchi markaziy asab sistemasi faoliyatining rivojlanib borishi bilan bog`liq. chunki harakatning yuzaga chiqishi, ayniqsa, murakkab va nozik harakatlarning bajarilishi muskul tolalarining ishtirokida amalga oshiriladi. bu elementlar ishining oldiga qo`yilgan maqsadga mos bo`lishi, ularning bir-biri bilan …

o`rtasida neyronlar aro vaqtinchalik bog`lanishlar paydo bo`ladi, odam yashaydigan sharoitda harakat malakalari ko`pincha sinab ko`rish va yanglishish jarayonlari natijasida hosil bo`ladi. harakat malakasi hosil bo`lishida uning ham mushak ham vegetativ komponentlari shakillanadi. odatda mushak ishida nafas olish qon aylanish organlari faoliyatining kuchayishi etarli darajada tez bo`lmaydi. vegetativ funktsiyalarning boshqaruvchi mexanizm harakatini boshqariluvchi mexanizmiga nisbatan ancha sekin bo`ladi. bunda vegetativ reaktsiyalar harakat «talabi»ni aks ettirish hususiyatiga ega bo`ladi. masalan: statik kuchlanishlarda kichik qon aylanish doirasiga va vena qonining yurakni o`ng bo`lmasi tomon oqib kelishiga aloxida talab qo`yiladi. uzoq vaqt yugurilganda nafas olish va qon aylanish aktivlashadi. mashq qilish oqibatida vegetativ asab markazlari o`rtasida xamda vegetativ markazlar bilan harakat markazlari o`rtasida shartli reflektor bog`lanishlar hosil bo`ladi. masalan: suzishda nafas fazalari bilan harakatning ayrim elementlari o`rtasida o`zaro puxta boshg`lanish yuzaga keladi. harakat malakasining uch fazasi shartli reflekslarning takomillashishiga, harakat va vegetativ komponentlarning birligiga erishish mumkin. vegetativ funktsiyalarning o`zgarishi shakllangan harakat malakalarining samarali bajarilishini …

val hosil bo`lgan malaksiga mos holda qoladi. masalan: uzluksiz bajariladigan ishdan o`zgaruvchan tezlikdagi ishga o`tilganda harakat funktsiyalari tez o`zgaradi, vegetatik organlar esa, oldingi shaklda ishlayveradi. demak harakat malakalari va ularning vegetativ komponentlarining shakllanishi bir vaqtda bo`lmay, u shakllanadigan malakaning oddiy yoki murakkabligiga bog`liq bo`ladi. shuningdek harakatning bir turdan boshqa turga o`tishi vegetativ funktsiyalarga nisbatan qisqa vaqt ichida sodir bo`ladi. afferent sintez retseptorlari, sezuvchi neyronlar va markaziy asab sistemasidagi sezuvchi neyronlar ishtirokida yuzaga keladi. bunda retseptorlar organizmni o`rab turgan tashqi muhitdagi va organizmning o`zida yuzaga keladigan o`zgarishlarni qabul qiladi. ularda hosil bo`lgan qo`zg`alish afferent neyronlar orqali markaziy asab sistemasidagi tegishli markazlarga o`tadi va analiz-sentez yuzaga keladi. p.k. anoxin ta`rifiga ko`ra, afferent sintez asosan 4 omilning o`zaro ta`siri orqali hosil bo`ladi. bu omillarga 1) metivatsiya 2) xotira 3) vaziyat ma`lumoti va 4) ishga tushiriladigan belgi. metivatsiya-hayvonlarda, odamlardagiga nisbatan ancha oddiy bo`lib u asosan ovqatlanish, 1-jinsni, 2-jinsga intilishi, himoyalanishi kabi maqsadlardan iborat bo`ladi. …

day sharoitlarda afferent sintezni yuzaga kelishi juda murakkab bo`ladi. sportning ba`zi turlarida, ya`ni oldidan ma`lum bo`lgan dastur asosida bajariladigan jismoniy mashqlarda sportchi ishga tushishi uchun zarur bo`lgan afferent sintez nisbatan sodda bo`ladi. turli harakat malakalari qanchalik ko`p bo`lsa harakat tehnikasining takomillashishi shunchalik yaxshi bo`ladi. shartli refleks shaklanishini, boshqarish jarayonlarining umumiy mehanizmlari haqidagi tasavvur ratsional malaka shakllanishining mehanizmni tushunishga imkon yaratadi. ixtiyoriy harakatlarni boshqarish jarayonlari asosida tsikllilik yotadi. ya`ni har bir harakat akti harakatning natijasi haqida habar beradigan teskari afferentatsiya bilan tugashi kerak. harakat boshqarilishining tsikliligi 2 gurux afferent omillar bilan, ya`ni sharoit omili va ishga tushiruvchi omillar bilan ta`minlandi. har ikkala guruh ma`lumotlari afferent sintez orqali birlashtiriladi. har qanday harakat malakasi markaziy asab sistemasida mashq qilish jarayonida shakllangan dastur asosida yuzaga keladi. oddiy harakatlar va ma`lum shaklda bajariladigan harakatlar dasturi shakllanishining murakkab kombinatsiyasi, murakkab kordinatsiyali harakatlarda hamda vaqt tig`izligida bajariladigan harakatlarga nisbatan oson amalga oshiriladi, bu markaziy asab sistemasi uchun …

shini ta`minlay olmasligiga, ba`zida esa xatto ortiqcha harakatlarni yuzaga kelishiga sabab bo`ladi va oqibat, sportchi harakat texnikasida xatoga yo`l qo`yadi. bajarilgan harakatning shakillangan programmaga mos kelishi harakatning samarali bo`lishini ta`minlaydi, bu narsa ishchi organlar, ya`ni harakat apparati tomonidan harakatning samarali bajarishini ta`minlaydigan vegetativ organlarning funktsiyasini amalga oshishi bilan bog`liq. ma`lumki ishning bajarishi davomida ishchi organlar (yurak-tomir, mushaklar) ning funktsional holati o`zgaradi, ya`ni mushaklarni kuchi kamayadi, qo`zg`aluvchanlik, o`tkazuvchanlik xususiyatlari o`zgaradi, vegetativ organlar funktsiyasi ham o`zgaradi. bu holatlar bajaraliyotgan ishning shakillangan dasturdan chetga chiqishiga olib keladi. biroq ishchi organlardagi yuzaga kelgan o`zgarish haqida qayta bog`lanish orqali markaziy asab sistemasiga ma`lumot beriladi. natijada asab sistemasi ishning samarali bajarilishini ta`minlaydigan dasturni yaratadi. ba`zi sport turlarida mashqlarni bajarishda mashqni 2-, 3- marta takrorlashda yuqori natija kuzatiladi. bunga mashqni bajarish davomida asab sistemasi tomonidan ishchi organlarning holati haqida aniq ma`lumot olishi sabab bo`ladi. foydalanilgan adabiyotlar: 1. qurbonov sh., qurbonov a. «jismoniy mashqlarning fiziologik asoslari». t., «o`ajbnt» …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "harakat malakalarini shakllanishining fiziologik asoslari"

1663443812.doc www.arxiv.uz harakat malakalarini shakllanishining fiziologik asoslari reja: 1. harakatlar boshqarilishining reflektor mehanizmi. 2. harakat malakasining somatik va vegetativ komponentlari. 3. harakat malakalarida afferent sintezning amalga oshishi. 4. harakat malakasi dasturining shakillanishi. i. m. sechenov birinchi bo`lib bizning hamma harakatlarimiz chiqib kelishi bo`yicha refleksdir va miya faoliyatining jamiki tashqi ko`rinishlari muskul harakatiga kelib taqaladi deb ko`rsatgan. harakat malakalari fiziologik nuqtai nazardan shakillanish mehanizmi bo`yicha murakkab shartli harakat refleksidir. bu reflekslarning hosil bo`lishi uchun, turli analizatorlardan keladigan ma`lumotlar va qanday harakat qilish zarurligi hamda harakatni bajarish xususiyatlari haqidagi habarlar m...

Формат DOC, 73,5 КБ. Чтобы скачать "harakat malakalarini shakllanishining fiziologik asoslari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: harakat malakalarini shakllanis… DOC Бесплатная загрузка Telegram