harakat malakalarini shakllanishining fiziologik asoslari

DOC 73.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1663443812.doc www.arxiv.uz harakat malakalarini shakllanishining fiziologik asoslari reja: 1. harakatlar boshqarilishining reflektor mehanizmi. 2. harakat malakasining somatik va vegetativ komponentlari. 3. harakat malakalarida afferent sintezning amalga oshishi. 4. harakat malakasi dasturining shakillanishi. i. m. sechenov birinchi bo`lib bizning hamma harakatlarimiz chiqib kelishi bo`yicha refleksdir va miya faoliyatining jamiki tashqi ko`rinishlari muskul harakatiga kelib taqaladi deb ko`rsatgan. harakat malakalari fiziologik nuqtai nazardan shakillanish mehanizmi bo`yicha murakkab shartli harakat refleksidir. bu reflekslarning hosil bo`lishi uchun, turli analizatorlardan keladigan ma`lumotlar va qanday harakat qilish zarurligi hamda harakatni bajarish xususiyatlari haqidagi habarlar muhim ahamiyatga ega. bunday holatda markaziy asab sistemasida harakat aktining modeli bilan haqiqiy bajarilgan harakat to`xtovsiz taqqoslanadi. inson harakat faoliyatining bunday takomillashib borishi uning harakat apparati ishni boshqaruvchi markaziy asab sistemasi faoliyatining rivojlanib borishi bilan bog`liq. chunki harakatning yuzaga chiqishi, ayniqsa, murakkab va nozik harakatlarning bajarilishi muskul tolalarining ishtirokida amalga oshiriladi. bu elementlar ishining oldiga qo`yilgan maqsadga mos bo`lishi, ularning bir-biri bilan …

o`rtasida neyronlar aro vaqtinchalik bog`lanishlar paydo bo`ladi, odam yashaydigan sharoitda harakat malakalari ko`pincha sinab ko`rish va yanglishish jarayonlari natijasida hosil bo`ladi. harakat malakasi hosil bo`lishida uning ham mushak ham vegetativ komponentlari shakillanadi. odatda mushak ishida nafas olish qon aylanish organlari faoliyatining kuchayishi etarli darajada tez bo`lmaydi. vegetativ funktsiyalarning boshqaruvchi mexanizm harakatini boshqariluvchi mexanizmiga nisbatan ancha sekin bo`ladi. bunda vegetativ reaktsiyalar harakat «talabi»ni aks ettirish hususiyatiga ega bo`ladi. masalan: statik kuchlanishlarda kichik qon aylanish doirasiga va vena qonining yurakni o`ng bo`lmasi tomon oqib kelishiga aloxida talab qo`yiladi. uzoq vaqt yugurilganda nafas olish va qon aylanish aktivlashadi. mashq qilish oqibatida vegetativ asab markazlari o`rtasida xamda vegetativ markazlar bilan harakat markazlari o`rtasida shartli reflektor bog`lanishlar hosil bo`ladi. masalan: suzishda nafas fazalari bilan harakatning ayrim elementlari o`rtasida o`zaro puxta boshg`lanish yuzaga keladi. harakat malakasining uch fazasi shartli reflekslarning takomillashishiga, harakat va vegetativ komponentlarning birligiga erishish mumkin. vegetativ funktsiyalarning o`zgarishi shakllangan harakat malakalarining samarali bajarilishini …

val hosil bo`lgan malaksiga mos holda qoladi. masalan: uzluksiz bajariladigan ishdan o`zgaruvchan tezlikdagi ishga o`tilganda harakat funktsiyalari tez o`zgaradi, vegetatik organlar esa, oldingi shaklda ishlayveradi. demak harakat malakalari va ularning vegetativ komponentlarining shakllanishi bir vaqtda bo`lmay, u shakllanadigan malakaning oddiy yoki murakkabligiga bog`liq bo`ladi. shuningdek harakatning bir turdan boshqa turga o`tishi vegetativ funktsiyalarga nisbatan qisqa vaqt ichida sodir bo`ladi. afferent sintez retseptorlari, sezuvchi neyronlar va markaziy asab sistemasidagi sezuvchi neyronlar ishtirokida yuzaga keladi. bunda retseptorlar organizmni o`rab turgan tashqi muhitdagi va organizmning o`zida yuzaga keladigan o`zgarishlarni qabul qiladi. ularda hosil bo`lgan qo`zg`alish afferent neyronlar orqali markaziy asab sistemasidagi tegishli markazlarga o`tadi va analiz-sentez yuzaga keladi. p.k. anoxin ta`rifiga ko`ra, afferent sintez asosan 4 omilning o`zaro ta`siri orqali hosil bo`ladi. bu omillarga 1) metivatsiya 2) xotira 3) vaziyat ma`lumoti va 4) ishga tushiriladigan belgi. metivatsiya-hayvonlarda, odamlardagiga nisbatan ancha oddiy bo`lib u asosan ovqatlanish, 1-jinsni, 2-jinsga intilishi, himoyalanishi kabi maqsadlardan iborat bo`ladi. …

day sharoitlarda afferent sintezni yuzaga kelishi juda murakkab bo`ladi. sportning ba`zi turlarida, ya`ni oldidan ma`lum bo`lgan dastur asosida bajariladigan jismoniy mashqlarda sportchi ishga tushishi uchun zarur bo`lgan afferent sintez nisbatan sodda bo`ladi. turli harakat malakalari qanchalik ko`p bo`lsa harakat tehnikasining takomillashishi shunchalik yaxshi bo`ladi. shartli refleks shaklanishini, boshqarish jarayonlarining umumiy mehanizmlari haqidagi tasavvur ratsional malaka shakllanishining mehanizmni tushunishga imkon yaratadi. ixtiyoriy harakatlarni boshqarish jarayonlari asosida tsikllilik yotadi. ya`ni har bir harakat akti harakatning natijasi haqida habar beradigan teskari afferentatsiya bilan tugashi kerak. harakat boshqarilishining tsikliligi 2 gurux afferent omillar bilan, ya`ni sharoit omili va ishga tushiruvchi omillar bilan ta`minlandi. har ikkala guruh ma`lumotlari afferent sintez orqali birlashtiriladi. har qanday harakat malakasi markaziy asab sistemasida mashq qilish jarayonida shakllangan dastur asosida yuzaga keladi. oddiy harakatlar va ma`lum shaklda bajariladigan harakatlar dasturi shakllanishining murakkab kombinatsiyasi, murakkab kordinatsiyali harakatlarda hamda vaqt tig`izligida bajariladigan harakatlarga nisbatan oson amalga oshiriladi, bu markaziy asab sistemasi uchun …

shini ta`minlay olmasligiga, ba`zida esa xatto ortiqcha harakatlarni yuzaga kelishiga sabab bo`ladi va oqibat, sportchi harakat texnikasida xatoga yo`l qo`yadi. bajarilgan harakatning shakillangan programmaga mos kelishi harakatning samarali bo`lishini ta`minlaydi, bu narsa ishchi organlar, ya`ni harakat apparati tomonidan harakatning samarali bajarishini ta`minlaydigan vegetativ organlarning funktsiyasini amalga oshishi bilan bog`liq. ma`lumki ishning bajarishi davomida ishchi organlar (yurak-tomir, mushaklar) ning funktsional holati o`zgaradi, ya`ni mushaklarni kuchi kamayadi, qo`zg`aluvchanlik, o`tkazuvchanlik xususiyatlari o`zgaradi, vegetativ organlar funktsiyasi ham o`zgaradi. bu holatlar bajaraliyotgan ishning shakillangan dasturdan chetga chiqishiga olib keladi. biroq ishchi organlardagi yuzaga kelgan o`zgarish haqida qayta bog`lanish orqali markaziy asab sistemasiga ma`lumot beriladi. natijada asab sistemasi ishning samarali bajarilishini ta`minlaydigan dasturni yaratadi. ba`zi sport turlarida mashqlarni bajarishda mashqni 2-, 3- marta takrorlashda yuqori natija kuzatiladi. bunga mashqni bajarish davomida asab sistemasi tomonidan ishchi organlarning holati haqida aniq ma`lumot olishi sabab bo`ladi. foydalanilgan adabiyotlar: 1. qurbonov sh., qurbonov a. «jismoniy mashqlarning fiziologik asoslari». t., «o`ajbnt» …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "harakat malakalarini shakllanishining fiziologik asoslari"

1663443812.doc www.arxiv.uz harakat malakalarini shakllanishining fiziologik asoslari reja: 1. harakatlar boshqarilishining reflektor mehanizmi. 2. harakat malakasining somatik va vegetativ komponentlari. 3. harakat malakalarida afferent sintezning amalga oshishi. 4. harakat malakasi dasturining shakillanishi. i. m. sechenov birinchi bo`lib bizning hamma harakatlarimiz chiqib kelishi bo`yicha refleksdir va miya faoliyatining jamiki tashqi ko`rinishlari muskul harakatiga kelib taqaladi deb ko`rsatgan. harakat malakalari fiziologik nuqtai nazardan shakillanish mehanizmi bo`yicha murakkab shartli harakat refleksidir. bu reflekslarning hosil bo`lishi uchun, turli analizatorlardan keladigan ma`lumotlar va qanday harakat qilish zarurligi hamda harakatni bajarish xususiyatlari haqidagi habarlar m...

DOC format, 73.5 KB. To download "harakat malakalarini shakllanishining fiziologik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: harakat malakalarini shakllanis… DOC Free download Telegram