qadimgi yunon dramaturg faylasuflari

PPTX 14 pages 5.6 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.6 MB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

qadimgi yunon dramaturg faylasuflari qadimgi yunon dramaturg faylasuflari qadimgi yunoniston dramaturg faylasuflari qadimgi yunon fojiasi (древнегреческая трагедия) античная трагедия (qadimgi antik fojia) sofokl (e. av. 496—406-y.) sofokl qaramog‘ida qurol-aslaha ustaxonasi bo‘lgan davlatmand xonadonda tug‘ilib, juda yaxshi bilim olgan. uning ijodiy layoqati yoshligidayoq namoyon bo‘ladi: o‘n olti yoshida salamin zafarini madh etishga ixtisoslashgan o‘smirlar xoriga rahbarlik qiladi. sofokl yoshlik chog‘ida o‘z asarlarida o‘zi rol o‘ynab, zo‘r muvaffaqiyatlar qozongan. lekin keyinchalik, ovozining xastalashuvi sababli rolda chiqmay qo‘yadi. sofokl e. av. 468-yilda birinchi bor esxil ustidan g‘alaba qozonadi. umuman, dramaturg sifatida sofoklga doimo omad yor bo‘lib kelgan: deyarli hamisha birinchi o‘rinni va ba’zan ikkinchi o‘rinni olib kelgan, u biror marta ham uchinchi darajali mukofot olmagan. sofokl 120 dan ortiq tragediya yozgan, shulardan bizgacha 7 tasi yetib kelgan. sofokl tragediyalari esxil tragediyalaridan o‘zgacha: esxil asarlarida, asosan, xudolar qatnashadi. sofokl tragediyalari esa bir qadar ko‘tarinki, dabdabador bo‘lsa-da, ularda odamlar qatnashadi. shu sababli sofokl haqida tragediyani …

2 / 14

ini qabul qilmagan. masalan, protagorning, inson hamma narsaning andozasi, degan qoidasini u tan olmaydi. aksincha, uning tragediyalarida inson bilimining cheklanganligi, shu bois uning xatoga yo‘l qo‘yishi va uqubatlarga giriftor bo‘lishi muqarrarligi haqida tez-tez so‘z bo‘lib turadi. ammo sofokl insonni barcha jonzotlar ichida eng oliyjanobi deb biladi; sofoklcha, inson obrazining oliy fazilatlari uqubatlar jarayonida namoyon bo‘ladi. qahramon qismat zarbidan halok bo‘lsa-da, uning tragediyalari hayotbaxshlik shukuhi bilan ko‘zga tashlanib turadi. «taqdir uning qahramonini baxt va jondan judo etadi, lekin ruhini bukolmaydi, es-hushini olib qo‘yadi, biroq uni yengolmaydi». sofoklning oliyhimmat qahramonlari fuqarolar jamoasi bilan bevosita bog‘liglikda ko‘rinadi. bu ular orqali afinaning gullagan yillarida tarkib topgan har tomonlama komil shaxs ma’naviyatini ko‘z-ko‘z qilish demak edi. shu bois sofoklni afina demokratiyasining kuychisi deb ataydilar. yunon tragediyasi sofokl ijodi bilan tugal mukammallik darajasiga ko‘tariladi. u dramaga uchunchi aktyorni olib kirdi, tragediyaning dialoglarga asoslangan qismi epizodiylarni ko‘paytirdi, xorning chiqishini kamaytirdi. lekin sofokl tragediyalarida xor ham muhim rol …

3 / 14

rivoyatlar yotadi: edip o‘zi bilmagan holda otasini o‘ldirib, onasiga uylanadi. otaning o‘limi va ona bilan tutinmish nikoh «tarixi» oxiri ochiladi: edip esa o‘z ko‘zini o‘yib oladi va yurtdan bosh olib chiqib ketadi. rivoyatning shu qismi «shoh edip» asari mundarijasini belgilab bergan. uzoq darbadarlik, azob-uqubatda gunohi to‘kilib, xudolar oldida yuzi yorug‘ bo‘lgan edip afinaning bir chetida — kolonda osongina olamdan o‘tadi, jafokashning qabri afina tuprog‘i uzra madad tayanchi bo‘lib qoladi. «edip kolonda» tragediyasida shu haqda hikoya qilingan. uchinchi — «antigona» asari voqealari afsonaning xotima qismidan olingan. bu yerda edipning o‘g‘illari — eteokl va polinik orasida taxt uchun kurash yo‘lida sodir bo‘lgan ayanchli qotillik, har ikkovining yakkama-yakka olishuvda bir-birini o‘ldirishi va polinikning singlisi antigona tomonidan dafn etilishi haqida so‘z boradi. pesa voqeasi fivaning yangi hukmdori kreontni vatan fidoyisi eteokl jasadini izzat-ikrom bilan dafn etish, o‘zga yurt qo‘shinlarini ona shahriga olib kirgan polinik jasadini dasht-biyobonga eltib, quzg‘unlarga yem qilish haqida amr-farmon chiqarishi damlaridan …

4 / 14

ko‘zga tas’halanadi. lekin voqea davomida kreontning polinik jasadini dafn etishga qarshi chiqargan farmoni eski taomillargagina zid bo‘lmay, ayni paytda xalq tomonidan ma’qullanib, qabul qilingan qonunlarga ham zidligi ayon bo‘lib qoladi. kreont bu farmonni o‘zicha, beboshlarcha chiqarib, xalqqa jarchi orqali ma’lum qiladi. shunday qilib, kreont yakka hokimlik maqomini ro‘yobga chiqarmoqchi bo‘ladi. antigona, tiresiy, gemon kreontni qonunni buzganlikdagina emas, zolim va mustabidlikda ham ayblaydilar. antigona akasining jasadini dafn etish bilan jigarlik burchinigina ado etmaydi, shu bilan birga fuqarolik burchini ham bajo keltiradi; zero u demokratik davlat axloqi yuzasidan ish ko‘rgan edi. kreont esa jamiyatni halokatga keltiruvchi yo‘ldan boradi. asar oxirida baxtsizlik ustiga baxtsizlikka duch kelgan kreont o‘ta mudhish ahvolda qoladi: antigona o‘zini osib qo‘yadi, uning jasadi qarshisida shahzoda gemon o‘zini o‘zi shamshir bilan nobud qiladi, buning ortidan kreontning xotini o‘zini o‘ldiradi. antigonaning o‘limi bu jasur qiz ezgu intilishlarining g‘alabasini anglatadi. sofoklning eng mashhur asari — «shoh edip» tragediyasidir. pesada voqea edipning o‘z …

5 / 14

qon bilan» javob berish lozimligini xabar qiladi. edip layning qotilini izlab topajagi haqida tantanali va’da beradi. shu yo‘sinda u o‘zi anglamagan holda, o‘ziga qarshi o‘zi tergov boshlaydi. shoir dahshatli haqiqatni yuksak mahorat bilan psixologik izchillik ruhida ochib bergan. tergov-taftishlar davomida edip tabiatiga xos muhim jihatlar ochila boradi. u ona shahrini balolardan asrab qolishga chog‘langan, o‘z vazifasining qanchalik mas’uliyatli ekanini anglovchi oliyjanob inson va sohibi taxt sifatida namoyon bo‘ladi. shu qatori qahr-g‘azabga berilish, begunoh kishilarga o‘rinsiz ayblar qo‘yish ham (kreont va tiresiy bilan o‘tuvchi sahna) unga begona emas. qidiruv chog‘ida, goho holatlar haqiqatni anglashni qiyinlashtirayotgan va tergovni chalg‘itayotgandek bo‘lib ko‘rindi. masalan, korinflik xabarchi bilan o‘tuvchi sahnada lay qotilini izlash muammosi edip uchun ma’lum lahzalar ikkinchi darajali bo‘lib qoladi: bu onlarda u o‘z qismatining xayrli o‘zgarayotganidan shod-hurram ko‘rinadi. lekin saldan keyin, korinf xabarchisining kelishi halokatli xotimaning yaqinlashuviga olib keladi. edip bashoratning to‘g‘riligi va otasining qotili o‘zi ekanini anglaydi. inson baloi taqdiri azal …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi yunon dramaturg faylasuflari"

qadimgi yunon dramaturg faylasuflari qadimgi yunon dramaturg faylasuflari qadimgi yunoniston dramaturg faylasuflari qadimgi yunon fojiasi (древнегреческая трагедия) античная трагедия (qadimgi antik fojia) sofokl (e. av. 496—406-y.) sofokl qaramog‘ida qurol-aslaha ustaxonasi bo‘lgan davlatmand xonadonda tug‘ilib, juda yaxshi bilim olgan. uning ijodiy layoqati yoshligidayoq namoyon bo‘ladi: o‘n olti yoshida salamin zafarini madh etishga ixtisoslashgan o‘smirlar xoriga rahbarlik qiladi. sofokl yoshlik chog‘ida o‘z asarlarida o‘zi rol o‘ynab, zo‘r muvaffaqiyatlar qozongan. lekin keyinchalik, ovozining xastalashuvi sababli rolda chiqmay qo‘yadi. sofokl e. av. 468-yilda birinchi bor esxil ustidan g‘alaba qozonadi. umuman, dramaturg sifatida sofoklga doimo omad yor bo‘lib kelgan: deyarli hamisha...

This file contains 14 pages in PPTX format (5.6 MB). To download "qadimgi yunon dramaturg faylasuflari", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi yunon dramaturg faylasu… PPTX 14 pages Free download Telegram

qadimgi yunon dramaturg faylasuflari

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "qadimgi yunon dramaturg faylasuflari"

Similar files