özbek adabiy til meyorlari

PPTX 16 sahifa 2,7 MB Bepul yuklash

16 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 2,7 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 16

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 16

ózbek adabiy til meyorlari ózbek adabiy til meyorlari nutq madaniyatiga erishishning asosiy omili tilni, ayniqsa adabiy til me`yorlarini egallash, ulardan unumli va o`rinli foydalanishdir. hozirgi adabiy til me`yorlariga rioya qilib tuzilgan nutq aniq, to`gri va ta`sirchan holda tinglovchiga yetib boradi. me`yor-so`zning mavjud bo`lgan ma`nosi, fonetik tuzilishi. s.i.ojegov fikricha, me`yor-bu ijtimoiy jarayonda birga mavjud bo`lgan, bor bo`lgan, yangi paydo bo`lgan yoki o`tmishning kam ishlatiladigan til unsurlarini (lugaviy, talaffuz, morfologik, sintaktik) tanlashning natijasi sifatida shakllangan, jamiyatga xizmat qiladigan foydali til vositalari yigindisidir, keng ma`noda bu unsurlarni baholashdir. adabiy me`yor o`z holicha shakllanadi. uning shakllanish va taraqqiyotiga tilning tarkibiga kiruvchi lahja, shevalar turlicha hissa qo`shadilar. qaysi hududda savdo, fan madaniyat taraqqiy etgan bo`lsa, me`yorga ham o`sha hududdagi shevalarning ulushi ko`proq bo`ladi. me`yor til qurilishi unsurlarining hammasiga tegishli. adabiy me`yor umumiy me`yordan olinadi, unga suyanadi. adabiy me`yor umumiy me`yorning xususiy ko`rinishi bo`lgani uchun undan hajm jihatidan kichikdir. ogzaki adabiy normaning rivojlanishiga xalq qiziqchilari, askiyachilari, …

2 / 16

til me`yori-o`lchovi zarur. til me`yori-bu til birliklari va uning qurilishini o`zaro yaxshi tushunish zaruryati tufayli paydo bo`lgan, undan foydalanuvchi xalq tomonidan yaratilgan amaldagi qoidalar yigindisidir –deb ta`kidlaydi olim b.n.golovin. til unsurlarining xalq o`rtasida ko`pchilikka ma`qul bo`lgan variantini tanlash-adabiy til me`yori hisoblanadi. o`zbek adabiy me`yorlari: fonetik me`yorlar bunda hozirgi o`zbek adabiy tilidagi unli va undosh tovushlarning qo`llanilishi me`yor hisoblanadi. leksik-semantik me`yor (so`z qo`llash)lar. so`z variantlaridan hamma uchun tushunarli bo`lgan ko`rinishini tanlab olish hozirgi o`zbek tilining lugaviy me`yori hisoblanadi. imlo, talaffuz, tarjima lugatlarida lugaviy me`yor o`z aksini topadi. so`zning ma`nosini bilmay ishlatish, shevaga xos so`zlarni qo`llash, paronimlarning ma`nosini tushunmasdan ishlatish rus tilidan to`gridan-to`gri kalka-tarjima qilish me`yor hisoblanmaydi. masalan: bo`lsa o`rnida bo`sa so`zini ishlatish, yorug o`rnida yoruq so`zidan foydalanish. rus tilidan tarjima qilish asosida: bazm kechasining aybdorlari. talaffuz me`yorlari (orfoepik). til birliklarining ogzaki nutq jarayonida adabiy til me`yorlariga muvofiq kelishi. ruscha so`zlarni yozma shakliga taqlid qilib aytish-(moskva to`gri aytilishi maskva) so`zlarni o`zbekcha aksent …

3 / 16

onasida ko`rdim. (boshqa birovni direktor xonasida ko`rmoq). so`z yasalish me`yorlari: so`z yasovchi qo`shimchalarning fonetik tuzilishi jihatidan bir qolipda ishlatilishi so`z yasalish me`yori hisoblanadi. ba`zan nuqtda sifat yasovchi li va ot yasovchi lik qo`shimchalari farqlanmay ishlatiladi. paxtali chopon o`rnida paxtalik chopon. imloviy me`yorlar (orfografik). hozirgi o`zbek adabiy tilining me`yorlari 1956-yil o`zbek orfografiyasining asosiy qoidalari ga tayanadi. 72 paragrafdan iborat. 1995-yil yangi lotin alifbosiga o`tish haqida qaror qabul qilindi. lotin alifbosiga asoslangan yozuvda ham yangi orfografik qoidalar yaratildi. bo`gin ko`chirish qoidalariga o`zgartirishlar kiritildi. demak, imloviy me`yor so`zlarning to`gri, xatosiz yozilishiga asoslanadi. grafik (yozuv) me`yorlari: hozirgi yozuvimiz lotin alifbosiga asoslangan bo`lib, 29 ta harf va 3 ta harf birikmasidan iborat. punktuatsion me`yorlar: bu me`yor 10 ta tinish belgisi asosida ish yuritadi (nuqta, vergul, ikki nuqta, nuqtali vergul, tire, undov belgisi, so`roq belgisi, ko`p nuqta, qo`shtirnoq, qavs) uslubiy me`yor: nutq sharoitiga qarab til birliklarining eng ma`qulini qollash adabiy tilning uslubiy me`yori hisoblanadi. sinonimlardan noto`gri …

4 / 16

5 / 16

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 16 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"özbek adabiy til meyorlari" haqida

ózbek adabiy til meyorlari ózbek adabiy til meyorlari nutq madaniyatiga erishishning asosiy omili tilni, ayniqsa adabiy til me`yorlarini egallash, ulardan unumli va o`rinli foydalanishdir. hozirgi adabiy til me`yorlariga rioya qilib tuzilgan nutq aniq, to`gri va ta`sirchan holda tinglovchiga yetib boradi. me`yor-so`zning mavjud bo`lgan ma`nosi, fonetik tuzilishi. s.i.ojegov fikricha, me`yor-bu ijtimoiy jarayonda birga mavjud bo`lgan, bor bo`lgan, yangi paydo bo`lgan yoki o`tmishning kam ishlatiladigan til unsurlarini (lugaviy, talaffuz, morfologik, sintaktik) tanlashning natijasi sifatida shakllangan, jamiyatga xizmat qiladigan foydali til vositalari yigindisidir, keng ma`noda bu unsurlarni baholashdir. adabiy me`yor o`z holicha shakllanadi. uning shakllanish va taraqqiyotiga tilning tarki...

Bu fayl PPTX formatida 16 sahifadan iborat (2,7 MB). "özbek adabiy til meyorlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: özbek adabiy til meyorlari PPTX 16 sahifa Bepul yuklash Telegram