atomlarning davriy va davriy bo'lmagan xossalari

PPT 18 стр. 2,9 МБ Бесплатная загрузка

18 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,9 МБ

Тип файла PPT

Страницы 18

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 18

powerpoint presentation atomlarning davriy va davriy bo'lmagan xossalari reja: 1. davriy bo’lgan xossalar 2. davriy bo’lmagan xossalar d.i.mendeleyevning davriy qonuni nemis olimi lotar meyer 1864 yilda uz sistemasini ishlab chikdi. u 27 ta elementni valentliklariga qarab olti gruppaga bo'ldi. u uz asarini "atom og'irliklarning son bilan ifodalanadigan kiymatlarida biror qonuniyat borligiga shubxa bo'lishi mumkin emas" degan ibora bilan tugatdi. meyer o'zining ikkinchi makolasida (uning makolasi mendeleyev makolasidan keyin nashr kilingan edi) elementlarning solishtirma xajmlari davriy ravishda uzgarishini (ya'ni bir necha elementdan keyin kaytarilishini) kashf etdi. bu kashfiyot katta axamiyatga ega bo'ldi,lekin davriy qonunni ta'riflash uchun yetarli emas edi. d.i.mendeleyevdan oldin olib borilgan ishlarning xech birida kimyoviy elementlar orasida o'zaro uzviy bog'lanish borligi topilmadi. xech kim elementlar orasidagi o'xshashlik va ayirmalar asosida kimyoning muxim qonunlaridan biri turganligini d.i.mendeleyevgacha kashf etolmadi. chukur ilmiy bashorat va ilmiy izlanishlar natijasida d.i.mendeleyev 1869 yilda tabiatning muxim qonuni-kimyoviy elementlarning davriy qonunini ta'rifladi. u ta'riflagan davriy qonun …

2 / 18

ment - bor metallmaslik xossalarini namoyon qiladi. ugleroddan ftorga utganda metallmaslik xossalari kuchayadi, ftor eng tipik metallmas sifatida topilgan elementdir, ftordan keyingi element - natriy (usha zamonda neon xali ma'lum emas edi) – uz xossalari bilan litiyga o'xshaydi. uning oksidi na2o uz shakli bilan litiy oksid li2o ga o'xshashdir. d.i.mendeleyev uzi kashf etgan davriy qonunni kuyidagicha ta'rifladi: elementlarning xossalari, shuningdek ularning birikmalarining shakl va xossalari elementlarning atom og'irliklariga davriy ravishda bog'liq bo'ladi. d.i.mendeleyev davriy qonunni kashf etishda elementlarning atom og'irlik kiymatlariga, fizik va kimyoviy xossalariga e'tibor berdi. u barcha elementlar buysunadigan davriy qonunni kashf qildi va ba'zi elementlar (chunonchi, berilliy, lantan, indiy, titan, vanadiy, erbiy, seriy, uran, toriy) ning usha vaqtda kabul kilingan atom og'irliklarini 1.5-2 marta uzgartirish, ba'zi elementlarning (kobalt, tellur, argonning) joylashish tartibini uzgartirish keraligini va nixoyat 11 ta elementning (fransiy, radiy, aktiniy, skandiy, galliy, germaniy, protaktiniy, poloniy, texnisiy, reniy, astat) kashf kilinishi kerakligini oldindan aytib berdi. ulardan …

3 / 18

d.i.mendeleyev bitta vertikal qatorga joylashgan o'xshash elementlarni gruppa deb, xar qaysi ishkoriy metalldan galogengacha bo'lgan elementlar qatorini davr deb atadi. d.i.mendeleyev dastlab taklif kilgan davriy sistemaga keyinchalik birmuncha uzgarishlar kiritilib, davriy sistemaning xozirgi variantlari tuzildi. u yettita davr va sakkizta gruppadan iborat. xozir davriy sistemada 105 ta element bor. i, ii va iii davrlarning xar biri faqat birgina qatordan tuzilgan bo'lib, ularni kichik davrlar, iv, v, vi, va vii davrlar katta davrlar deyiladi. iv, v va vi davrlarning xar qaysisi ikki qatordan tuzilgan, vii davr tugallanmagan davrdir. birinchi davrdan boshqa xamma davrlar ishkoriy metall bilan boshlanib inert gaz bilan tugaydi. kichik davrlarda ishkoriy metall bilan galogen orasiga 5 ta element, katta davrlarda 15 ta element (vi da 29 ta element) joylashgan. shunga kura katta davrlarda bir elementdan ikkinchi elementga utganda elementlarning xossalari kichik davrdagilarga qaraganda bir muncha sustrok uzgaradi. katta davrlar juft va tok qatorlarga ega. xar qaysi katta davrda …

4 / 18

-birlariga o'xshaydi. shuning uchun davriy sistemada bu 15 ta elementga faqat bitta katak berilgan. vii davrda 89-element va 14 ta aktinoidlarga xam bir urin berilgan. ii va iii davr elementlarini d.i.mendeleyev tipik elementlar deb atagan. xar qaysi gruppa ikkita gruppachaga bulinadi. tipik elementlarga ega gruppacha asosiy gruppacha nomi bilan yuritiladi.tok qatorlarning elementlari esa yonaki yoki kushimcha gruppacha deb ataladi. asosiy gruppacha elementlari kimyoviy xossalari jixatidan yonaki gruppacha elementlaridan farq qiladi. buni vii gruppa elementlarida yakkol kurish mumkin. bu gruppaning asosiy gruppacha elementlari (vodorod, ftor, brom, yod, astat) aktiv metallmaslar bo'lib, yonaki gruppacha elementlari (marganes, texnesiy, reniy)- xakikiy metallardir. viii gruppaning asosiy gruppachasi inert gazlar, yonaki gruppachasi 9 ta metall (temir, kobalt, nikel, ruteniy, radiy, palladiy, osmiy, iridiy, platina)dir. xar qaysi gruppa nomeri usha gruppaga kiruvchi elementlarning kislorodga nisbatan maksimal valentligini kursatadi. lekin mis gruppachasida va viii, vii gruppa elementlarida bu koidadan chetga chiqish xollari ruy beradi; chunonchi mis bir va …

5 / 18

ossalari intensiv va ekstensiv xossalarga bo’linadi. agar eritmaning barcha komponentlari massasi o’zgarmas harorat va bosimda n marta oshirilsa, u holda eritmaning intensiv xossalari(konsentratsiya, zichlik, qovushqoqlik) o’zgarmaydi. ekstensiv xossalari(hajm, issiqlik sig’mi, ichki energiya, entalpiya) esa n marta oshadi. agar sistema bir komponent, ys’ni individual moddadan iborat bo’lsa, uning holati ekstensiv xossalarning molyar kattaliklari bilan xarakterlanadi. agar sistema ikki yoki undan ortiq komponentlardan iborat bo’lsa u holsa har bir komponentning molyar ekstensiv xossalari barcha komponentlar massasiga, ya’ni eritma tarkibiga bo’liq bo’ladi. shuning uchun ko’p komponentli sistemalarning holatini xarakterlashda parsial molyar kattaliklardan foydalaniladi. uning mohiyatini quyidagicha ifodalash mumkin: aytaylik, eritma n1, n2,n3 mol alohida komponentlardan tashkil topgan bo’lsin. agar bunday eritmaga o’zgarmas bosim va o’zgarmas haroratda birinchi komponentdan 1 mol qo’shilsa ekstensiv xossa quyidagicha o’zgaradi: () zi-parsial molyar kattalik zi=g,h,a,u,v va h.k ni-1-bir komponentdan tashqari barcha komponentlar molar soni doimiy ekanligini anglatadi. xar bir gruppa ichida atom og'irlik ortishi bilan elementlarning metallik xossalari …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 18 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "atomlarning davriy va davriy bo'lmagan xossalari"

powerpoint presentation atomlarning davriy va davriy bo'lmagan xossalari reja: 1. davriy bo’lgan xossalar 2. davriy bo’lmagan xossalar d.i.mendeleyevning davriy qonuni nemis olimi lotar meyer 1864 yilda uz sistemasini ishlab chikdi. u 27 ta elementni valentliklariga qarab olti gruppaga bo'ldi. u uz asarini "atom og'irliklarning son bilan ifodalanadigan kiymatlarida biror qonuniyat borligiga shubxa bo'lishi mumkin emas" degan ibora bilan tugatdi. meyer o'zining ikkinchi makolasida (uning makolasi mendeleyev makolasidan keyin nashr kilingan edi) elementlarning solishtirma xajmlari davriy ravishda uzgarishini (ya'ni bir necha elementdan keyin kaytarilishini) kashf etdi. bu kashfiyot katta axamiyatga ega bo'ldi,lekin davriy qonunni ta'riflash uchun yetarli emas edi. d.i.mendeleyevdan oldin oli...

Этот файл содержит 18 стр. в формате PPT (2,9 МБ). Чтобы скачать "atomlarning davriy va davriy bo'lmagan xossalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: atomlarning davriy va davriy bo… PPT 18 стр. Бесплатная загрузка Telegram