fizikaviy kimyoning vujudga kelishi, rivojlanishi, vazifasi va tekshirish ob’ektlarini o’rganish usullari

PPTX 19 pages 1.2 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

fizikaviy kimyoning vujudga kelishi, rivojlanishi, vazifasi va tekshirish ob’ektlarini o’rganish usullari fizikaviy kimyoning vujudga kelishi, rivojlanishi, vazifasi va tekshirish ob’ektlarini o’rganish usullari reja: 1. kirish 2. fizikaviy kimyoning vujudga kelishi 3. fizikaviy kimyoning rivojlanishi. 4. fizikaviy kimyoning tekshirish uslublari. 5. fizikaviy kimyoning xalq xo’jaligidagi ahamiyati 6. fizikaviy-kimyo faniga hissa qo’shgan olimlar kimyo fani, ayniqsa uning muhim tarmog’i hisoblanuvchi fizikaviy kimyo xalq xo’jaligining hamma соќаларида, ayniqsa qishloq xo’jaligida mo’l va sifatli mahsulotlarini yetkazishda muhim o’rin egallaydi. oziq – ovqat mahsulotlari texnologiyasida fizikaviy kimyo fani muhim ahamiyat kasb etadi, chunki deyarli hamma texnologik jarayonlar fizikaviy kimyo fani bilan chambarschas bog’liqdir. kimyoviy ishlab chiqirish mutaxassislari, qishloq xo’jaligining malakali mutaxassislari va oziq – ovqat mahsulotlarini kimyoviy qayta ishlovchi mutaxassislari umumiy va noorganik kimyo, organik kimyo, agrokimyo hamda biokimyo bilan bir qatorda fizikaviy kimyoni ham chuqur bilishlari kerak, chunki bu fanlarni bilish kimyoviy texnologik jarayonlarda, o’simliklar organizmida va tuproq tarkibida sodir bo’lib turadigan turli jarayonlarni …

2 / 19

vujudga kelgan. bunga birinchi bo’lib rossiya olimi m.v. lomonosov asos solgan va u fizikaviy kimyo atamasini qo’llagan. 1751 yildan boshlab m. v. lomonosov talabalarga fizikaviy kimyodan ma‘ruzalar o’qiydi va 1754 yili birinchi qo’llanma «haqiqiy fizikaviy kimyoga kirish» va «fizikaviy kimyodan tajribalar» nomli eksperement ishlar uchun dastur yozadi. u fizikaviy kimyoga quyidagicha ta‘rif beradi: «fizikaviy kimyo – kimyoviy operatsiyalar natijasida murakkab moddalarda sodir bo’ladigan o’zgarishlarni fizika qonun – qoidalari va tajribalari asosida tushuntirib beruvchi fan» dir degan. m.v. lomonosov, kimyoda fizikaviy uslublarni qo’llab o’zining «modda massasi va energiyasining saqlanish qonuni» ni kashf etdi. m.v. lomonosov, eritma – erigan modda molekulalari bilan erituvchi modda molekulalarining o’zaro ta‘siri mahsulotidir – deydi. eritma muzlash temperaturasining pasayishi kontsentratsiyagа bog’liqligini ko’rsatadi. m.v. lomonosov birinchi bo’lib molekula to’g’risida tushuncha yaratib, molekula bilan atom o’rtasidagi tafovutlarni aniqlab berdi. u yuqoridagi qayd etilgan kashfiyotlari bilan birinchi fizikaviy kimyogar bo’lib tanildi. 3. fizikaviy kimyoning rivojlanishi 1836 yili rossiya olimi g.i. …

3 / 19

ishda i.a. kablukovning ishlari ham ahamiyatlidir. u d.m. mendelevning eritmalar gidrat nazariyasidan foydalanib, elektrolitlarning suvdagi eritmalarida ionlarning gidratlanish hodisasi va elektrolitik dissotsiatsiya jarayonlarida kimyoviy o’zaro ta‘sir ko’rsatish hodisalarini ochib berdi. u birinchi bo’lib, moskva qishloq xo’jalik institutida fizikaviy kimyo kafedrasini tashkil qildi va talabalarga ma‘ruzalar o’qiydi. 4. fizikaviy kimyoning tekshirish uslublari fizikaviy kimyo moddalarni va kimyoviy reaksiyalarning borishini fizika vositalari yordamida tekshiradi va natijalarini matematik ifodalash yo’llarini izlaydi. fizikaviy kimyo quyidagi uch uslubga asoslanadi. 1) termodinamika uslubida moddalarning holat parametrlari yordamida tasvirlanadi; bu parametrlar orasidagi bog’lanish holat tenglamalari orqali ifodalanadi. termodinamika miqdoriy o’lchash mumkin bo’lgan kattaliklarda yoki ana shunday kattaliklarga bog’liq miqdorlardan foydalanadi. dastlabki klassik termodinamika aniq ifoda va tushunchalarga olib keladi, lekin masalaning kelib chiqishi to’g’risida hech qanday ma‘lumot bera olmaydi. ammo, hozirgi zamo statistik termodinamika bunday savollarga to’liq javob bera oladi. 2) kinetik nazariya uslubida tekshirilayotgan modda yoki hodisa haqida avval biror gipoteza aytiladi, bu gipoteza asosida xulosa …

4 / 19

n holda rivojlanib kelgan. apparatlarni ratsional tanlash va ularda kechadigan jarayonlarni anchagina qulay sharoitlarda o’tkazishni aniqlash uchun fizikaviy kimyo uslublaridan foydalaniladi. fizikaviy kimyo bilimiga ega bo’lgan texnologda kimyoviy tushunish, ularni ongli ravishda boshqarish, ishlab chiqarish vazifalari va maqsadlariga mos bo’lgan sharoitni tanlash kaliti mavjud bo’ladi. fizikaviy – kimyoviy tadqiqot uslublari ko’pchilik va har xil turdagi ishlab chiqarishlar uchun juda qimmatli, hamda unumli uslublar hisoblanadi. fizikaviy kimyo bizni o’rab turgan olam to’g’risidagi bilimilarimizni, tabiat to’g’risidagi fanlarni boyitadi, uning xulosalari esa umum ilmiy ahamiyatga ega. qishloq xo’jaligining ko’p sohalarida, chunochi agranomiyada, agrokimyoda, tuproqshunoslikda, zoomuxandislikda fizikaviy kimyoning zamonaviy analiz uslublaridan muvaffaqiyatli foydalanilmoqda. masalan, xromotografiya, radioxromatografiya, rentgenografiya, krioskopiya, fotometriya va boshqa usullar keng qo’llanilmoqda. 6. fizikaviy-kimyo faniga hissa qo’shgan olimlar fizikaviy kimyo sohasida qator o‘zbek olimlari ham ish olib bordilar, jumladan, husniddin rustamovich rustamov (1910-2009) respublikamizda fizik-kimyo fanini rivojlantirishda munosib hissa qo‘shgan olimlardan biri. 0 ‘zr fa akademigi. olimning dastlabki ilmiy ishlari sirt hodisalami …

5 / 19

osil boiish unumdorligini oshiruvchi sifatida ishlatish mumkinligini isbotladi. rustamov metallar ishtirokida (katalizatorlar sifatida) ba’zi reaksiyalarnin kinetikasi va mexanizmini o‘rganishga, benzoy aldegidi va furfurolning disproporsiyalanish reaksiyasi kinetiksini o‘rganib, fan uchun muhim maiumotlarni olishga muvaffaq bo‘ldi. olim o‘zining pedagogik va ilmiy ishlari bilan bir qatorda jamoat vazifalarini bajarishda ham faol ishtirok etdi. husniddin rustamovich rustamov respublikada kimyo bilimlarini keng tarqatish va targ‘ib qilishda ham namunali ishlarni amalga oshirdi. o'zbek tilida kimyo terminologiyasi ma’lumotnomasini yaratishda qatnashdi, maktab hamda oliy о‘quv yurtlari talabalari uchun 7 ta darslik va bir nechta o‘quv qoilanmalarini yozdi. « 0 ‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan fan va texnika arbobi» degan faxriy unvon sohibi. 0 ‘zbekistonda fan va ta'limni tarqqiy ettirishdagi fidoyiligi hamda samarali faoliyatini hukumatimiz yuksak baholab, bir qancha orden va medallar. faxriy yorliqlar bilan taqdirladi. o‘zbekiston fa akademigi, 0 ‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan fan va texnika arbobi, kimyo fanlari doktori, professor. 1937-yilda 0 ‘rta osiyo davlat universiteti (hozirgi 0 ‘zmu) ni …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fizikaviy kimyoning vujudga kelishi, rivojlanishi, vazifasi va tekshirish ob’ektlarini o’rganish usullari"

fizikaviy kimyoning vujudga kelishi, rivojlanishi, vazifasi va tekshirish ob’ektlarini o’rganish usullari fizikaviy kimyoning vujudga kelishi, rivojlanishi, vazifasi va tekshirish ob’ektlarini o’rganish usullari reja: 1. kirish 2. fizikaviy kimyoning vujudga kelishi 3. fizikaviy kimyoning rivojlanishi. 4. fizikaviy kimyoning tekshirish uslublari. 5. fizikaviy kimyoning xalq xo’jaligidagi ahamiyati 6. fizikaviy-kimyo faniga hissa qo’shgan olimlar kimyo fani, ayniqsa uning muhim tarmog’i hisoblanuvchi fizikaviy kimyo xalq xo’jaligining hamma соќаларида, ayniqsa qishloq xo’jaligida mo’l va sifatli mahsulotlarini yetkazishda muhim o’rin egallaydi. oziq – ovqat mahsulotlari texnologiyasida fizikaviy kimyo fani muhim ahamiyat kasb etadi, chunki deyarli hamma texnologik jarayonlar fizikaviy kimyo...

This file contains 19 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "fizikaviy kimyoning vujudga kelishi, rivojlanishi, vazifasi va tekshirish ob’ektlarini o’rganish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: fizikaviy kimyoning vujudga kel… PPTX 19 pages Free download Telegram