falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari - sharq falsafasi

DOCX 67,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1667163388.docx falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari - sharq falsafasi reja: 1. sharq xalqlarining ilk falsafiy fikrlari 2. mintaqamizdagi dastlabki falsafiy fikrlar 3. o’rta osiyoda o’rta asrlardagi falsafiy ta’limotlar. 4. tasavvuf falsafasi 5. xvii-xx asrlarda o’zbekiston hududidagi ijtimoiy - falsafiy fikrlar 6.hozirgi davr o’zbekiston falsafasi 1. sharq xalqlarining ilk falsafiy fikrlari jahon madaniyatining tarkibiy qismi hisoblangan falsafa fani turli davr va sharoitlarda yashagan, yashab kelayotgan barcha xalqlarning, butun insoniyatning ma’naviy boyligi, umumiy yutug’i, bashariyatning asrlar jarayonida shug’ullangan, rivojlanib, sayqal topib kelgan aql-idrok va tafakkurlari mahsulidir. falsafa fani rivojlanishiga dunyodagi barcha xalqlar kabi sharq xalqlari ham o’zlarining bebaho ulushlarini qo’shganlar. qadimgi sharq xalqlarining tarixi va madaniyati, ilk siyosiy, huquqiy, diniy, badiiy, falsafiy qarash va tasavvurlari, ularning mazmun va mohiyati haqida antik zamon mualliflarining asarlarida, arxeologik manbalarda, xalq og’zaki ijodiyoti, afsona, miflar, dostonlar va rivoyatlarda aks etgan. dastlabki falsafiy tasavvurlar sharqning bobil (vaviloniya)da eramizdan avvalgi to’rtinchi ming yillik boshlarida paydo bo’lgan. bu davrda odamlarning …

salomatlik va bardamlik, o’limni yengib, mangu hayot kechirishga intilishi, abadiy umr ato qiluvchi «obihayot», o’simlik va turli xil meva va ma’danlarni izlab topishi haqidagi orzu-niyatlari o’z ifodasini topgan. “adapa haqidagi doston” da esa, insoniyatning abadiy hayot to’g’risidagi fikrlari, abadiy yashashga bo’lgan intilishlari o’z ifodasini topgan. unda «o’lgan va qayta tirilgan» xudolarga, jumladan, bobil xudosi marduqqa nisbat berilgan. inson o’zini qurshab olgan tabiiy muhit bilan o’zaro aloqador. u shu muhit, koinot haqida o’ylaydi, fikr yuritadi, yer yuzidagi hodisa va jarayonlarni koinot bilan bog’lashga intiladi, samoviy “sir-asrorlar” haqida xayol suradi, faraz qiladi, har xil ertaklar, rivoyatlar, afsonalar to’qiydi. bobilliklarning etapa haqidagi afsonalari ana shu zaminda paydo bo’lgan. etapa haqidagi afsona ham yuqorida aytib o’tilgan dostonlarda bo’lgani kabi odamlarning quyosh bilan oy va sayyoralar bilan qiziqqanligi, samoviy hodisalarning sir-asror sabablarini bilishga qiziqishlarini, bobil xalqining tabiiy hodisalar mohiyatini, yilning fasllarga bo’linib, o’zgarib turishini, yil davomida tabiatda bo’ladigan o’zgarishlar boisi nimadan iborat ekanligini tushunib olishga …

chiqish zaruriyati eng qadimgi matematik hisoblarning paydo bo’lishiga va bu sohada tegishli bilimlar to’planishi hamda dastlabki arifmetika va geometriya fanining paydo bo’lishiga olib kelgan, vaqtni hisoblash zaruriyati taqvim paydo bo’lishiga sabab bo’lgan. bu esa odamlardan astronomiya sohasida ma’lum bilimlarni talab qilgan. bobilliklar quyosh soatini, quyosh ko’rsatkichini va kunning 12 bo’lakka bo’linishini azaldan bilishgan. antik davr ma’lumotlariga ko’ra, bobilda matematika, arifmetika, geometriya, astronomiya bilan bir qatorda tibbiyot, tarix va filologiya, musiqa, tasviriy san’at, astrologiya ham sekin-asta kurtak ota boshlagan. qadimgi sharq xalqlarining madaniyatlari singari bobil xalqi madaniyati, falsafasi, axloqi, urf-odatlari, dunyoqarashi ham asosan diniy g’oyalar bilan sug’orilgan. odamlarda diniy e’tiqod kuchli bo’lgan. quyosh, oy, yulduzlar xudo hisoblangan, ibodatxonalarda ularga topinganlar. xalqlarning, davlatlarning, hukmdorlar va odamlarning kelgusidagi taqdirini yulduz va sayyoralarning vaziyatiga qarab “oldindan aytib berish” qadimgi mesopotamiya va bobilda astrologiya nomini olgan. bobilliklarning qadimgi madaniyati, diniy e’tiqodlari, falsafiy qarashlari, adabiy asarlari, afsona va rivoyatlari nasldan-naslga o’tib sharqdagi ko’pgina xalqlarning madaniy ma’naviy …

a narsa suvdan paydo bo’lgan va hamma narsada havo bor, deyiladi. shuning uchun ham misrliklar suvni odamga oziq-ovqat beruvchi dastlabki ulug’ ne’mat, deb bilganlar. suv ularga butun tabiatning asosi bo’lib ko’ringan. misrliklar, hayot suvdan boshlanadi deb bilib, suvsiz hech qanday hayot bo’lmasligini ko’rib, suvni ulug’lovchi qanchadanqancha rivoyat va afsonalar to’qiganlar. ular nil daryosini ilohiylashtirganlar, uni “odamlarga hayot baxsh etish uchun toshib turadigan nil”, deb ulug’laganlar. shuning uchun misrliklar marhumlar ruhiga afsunlar o’qib, uning abadiy yashashini ta’minlamoqchi bo’lganlarida xudoga quyidagicha nola qilganlar: “sen ulug’ xudoga — ossiri sga marhamat aylaganingda unga nil keladigan bo’ldi, uning uchun yaylovlar paydo bo’ldi va papirus o’sadigan bo’ladi. xuddi shu singari unga — marhumga ham marhamat aylaginki, u sening suvingdan bahramand bo’lsin, u sening oqar suvlaringdan icha olsin”[footnoteref:1]. [1: avdiev v.i. qadimgi sharq tarixi. –t., 1964. -329-330-betlar. 2 avdiev v.i. qadimgi sharq tarixi. –t., 1964.-367-bet. ] misrliklar o’zlarining dunyoviy va diniy-falsafiy poeziyalarida odamlarni bu dunyoning butun …

d bo’lgan. “hayot osmoni daraxti” to’g’risidagi qadimgi afsonada o’simliklar ramzi bo’lgan daraxt insonning yer yuzidagi hayoti uchun zarurdir, degan fikr ilgari surilgan. misrliklarning tabiatni, dunyoni uning o’ziga asoslanib turib tushuntirish uchun qilgan urinishlari, har holda sodda bo’lsada, o’z davri uchun katta ahamiyatga egadir. qadimgi misrda falsafiy fikr kurtaklarining shakllanishi va rivojida tabiatshunoslik fanlarining paydo bo’lishi ham sabab bo’lgan. bundan bir necha ming yillar ilgari qadimgi misrliklar falakkiyot sohasida ba’zi bir bilimlarga ega bo’lganlar. osmondagi yulduzlarni doim kuzatish natijasida sayyoralarni yulduzlardan ajrata bilganlar va hatto, ular yulduzlar haritasini ham tuzganlar. misrliklar o’zlarining falakkiyotga oid bilimlari asosida alohida taqvim tuzganlar. taqvim yili 12 oyga bo’lingan, har bir oy 30 kundan iborat bo’lgan, yil oxiriga esa yana 5 ta bayram kuni qo’shilgan. shunday qilib bir yil jami 365 kun bo’lgan. kasalliklarni keltirib chiqargan, avj oldirib, kuchaytirib yuborgan sabablarini aniqlash, ularning oldini olish, inson salomatligini tiklash va mustahkamlashga bo’lgan zaruriyat qadimgi misrda tibbiyot fanini …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari - sharq falsafasi"

1667163388.docx falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari - sharq falsafasi reja: 1. sharq xalqlarining ilk falsafiy fikrlari 2. mintaqamizdagi dastlabki falsafiy fikrlar 3. o’rta osiyoda o’rta asrlardagi falsafiy ta’limotlar. 4. tasavvuf falsafasi 5. xvii-xx asrlarda o’zbekiston hududidagi ijtimoiy - falsafiy fikrlar 6.hozirgi davr o’zbekiston falsafasi 1. sharq xalqlarining ilk falsafiy fikrlari jahon madaniyatining tarkibiy qismi hisoblangan falsafa fani turli davr va sharoitlarda yashagan, yashab kelayotgan barcha xalqlarning, butun insoniyatning ma’naviy boyligi, umumiy yutug’i, bashariyatning asrlar jarayonida shug’ullangan, rivojlanib, sayqal topib kelgan aql-idrok va tafakkurlari mahsulidir. falsafa fani rivojlanishiga dunyodagi barcha xalqlar kabi sharq xalqlari ham o’zlarining be...

Формат DOCX, 67,9 КБ. Чтобы скачать "falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari - sharq falsafasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: falsafiy tafakkur taraqqiyoti b… DOCX Бесплатная загрузка Telegram