falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: sharq falsafasi

DOCX 18 sahifa 48,8 KB Bepul yuklash

18 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 48,8 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 18

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 18

mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: sharq falsafasi. reja: 1. qadimgi sharqda falsafiy bilimlarning paydo bo‘lishi. misr va bobil falsafiy maktablari. hindiston va xitoyda falsafiy fikrlar. 2. markaziy osiyoda “avesto” ta’limotidagi falsafiy fikrlar. ilk o‘rta asr sharq falsafasi va uygonish davri. (abu rayxon beruniy, abu nasr forobiy, ibn sino) 3. qadimgi yunon–rim falsafiy maktabi. milet maktabi, uning misr-bobil, hind falsafasi ildizlari bilan bog‘liqligi. xristianlik va avreliy avgustin falsafiy ta’limoti. apologetika va patristika. 4. yangi va eng yangi davr falsafasi muammolari. xyiii asr evropa falsafasining ma’rifiy xususiyatlari. 5.xix–xxi asrlarda markaziy osiyo ijtimoiy-falsafiy tafakkur tarixi. xx-xxi asr g’arbfalsafiy oqimlari. hozirgi adabiyotlarda falsafaning vujudga kelishini marksizmning sinfiylik tamoyillariga asoslanib, quldorlik tuzumining shakllanishi bilan bog‘lab, uning tarixini uch ming yil deb hisoblanadi. fikrimizcha, qadimgi asotirlardayoq falsafiy fikrlashlar, olam va undagi hodisalarga aql ko‘zi va tajriba mezoni bilan qarash unsurlari mavjuddir. shu bilan birga falsafa tarixining rivojlanish bosqichlarini ijtimoiy taraqqiyotning u yoki bu davrlari bilan bog‘lab …

2 / 18

ichi bo‘lib mifologik tafakkurning parchalanish davrini olish mumkin. falsafiy fikr rivojlanishiga yondashuvning o‘ziga xos xususiyatlaridan yana biri – bu, jahon tarixiy–falsafiy jarayonlarni turli–tumanligini toraytirib qo‘yadigan evropotsentrizm qarashlaridir. bu qarashlarni g‘ayriilmiyligini ko‘rsatish bilan sharq bilan bog‘liq jihatini tahlil etganda ham osiyosentrizm g‘oyalari ta’siriga tushmaslik kerak. bu o‘rinda g‘arb va sharq tarixiy–falsafiy jarayonlarini davrlarga ajratish tamoyillariga e’tibor qaratish bilan birga g‘arb va sharq falsafasidagi an’analarning o‘zaro munosabatini ham tahlil qilish lozim. sharqning o‘ziga xosligi, unga munosib bo‘lgan madaniy taraqqiyot jahon sivilizatsiyasining beshigi, dunyo xalqlari rivojiga qo‘shilgan munosib hissa ekani ham sir emas. bu hol jahonning barcha xolis mutaxassis olimlari tomonidan e’tirof etiladi. qolaversa, vatanimiz sivilizatsiyasining sharq sivilizatsiyasining quchog‘ida voyaga etgani va uning qadriyatlarini o‘zida aks ettirganini, unga va butun dunyo madaniyatiga ulkan ta’sir ko‘rsatganini doimo esda tutish darkor. falsafiy g‘oyalar muayyan ijtimoiy sharoitlar ta’sirida, ma’lum tarixiy–madaniy manbalar asosida shakllanadi. odamlar million yillar davomida oila-oila, gala-gala bo‘lib yashashdan bundan 50-40 ming yillar muqaddam …

3 / 18

atlar vujudga keladi. bu o‘rinda shakllangan fikr bilan, haqiqatan qanday ekanligi xaqida bilimni farqlash ehtiyoji tug‘iladi. bu farqlash falsafa bilan birga vujudga keladi. falsafa avval boshdan kundalik ongni, urf–odatni, an’anaviy qadriyatlarni va axloq normalarini tanqid qiladi. faylasuf hamma narsaga shubxa bilan qaraydi, buni u shu an’analarni kelib chiqish ildizini topish uchun qiladi. shundan uning bor bo‘lishning o‘zi nima?, borliq nima? degan savolining mazmuni kelib chiqadi. falsafaning vujudga kelishida qanday ijtimoiy vaziyat, madaniyatdagi qanday siljishlar ta’sir qiladi? degan savollar tug‘ilishi tabiiydir. qadimgi gretsiyada falsafa inson hayotining ma’nosi, uning odatdagi tuzumi va tartibi xavf ostida qolgan vaqtda shakllandi. falsafaning u yoki bu davrda shakllanishigina emas, balki taraqqiyoti ham chuqur ijtimoiy krizis (inqiroz)lar bilan bog‘liq bo‘lib, inson qiynalganda, eskicha yashay olmay qolganda, eski qadriyatlar o‘z ahamiyatini yo‘qotganda, endi nima qilish kerak? degan savol tug‘iladi. qadimgi grek falsafasining kelib chiqishiga kelsak, u o‘sha joydagi quldorlik tizimining odatdagi mifologik–afsonaviy tasavvurlarini rad etib, yangi dunyoqarashni taqoza …

4 / 18

g tabiat va jamiyatga ko‘rsatadigan ta’sirini mutloqlashtirish xususiyati ustivor bo‘lgan bo‘lsa, ikkinchi tomondan afsona va rivoyatlar tarzida dunyoviy bilimlar, ilmiy qarashlar ham asta-sekin shakllana boshlagan. bu – o‘sha davrlardan qolgan yozma manba’larda, xususan, «xo‘jayinning o‘z quli bilan hayotining mazmuni xaqida suhbati», «arfisiy qo‘shig‘i». «¤z xayotidan xafsalasi pir bo‘lgan kishining o‘z joni bilan suhbati», «adapa» dostoni, «etapa» haqidagi afsona, «jafokash avliyo haqida doston» kabi bitiklarda yaqqol namoyon bo‘lgan. bizning eramizgacha bo‘lgan 1 ming yillikning o‘rtalarida insoniyat tarixining taraqqiyotida qadimgi madaniyatning uch o‘chogida xindiston, xitoy, gretsiyada deyarli bir vaqtning o‘zida falsafiy fikrlar vujudga keldi. uning tug‘ilishi olamni mifologik tushunishdan bilimga tayanadigan dunyoqarashga o‘tishdek uzoq jarayonni boshidan kechirdi. xindiston bashariyat tarixida sivilizatsiya beshiklaridan biri hisoblanib, uning falsafasi o‘zining qadimiy va boy tarixiga ega. qadimgi xind falsafasini o‘rganishda «ramayana», «maxabxarota», «kalila va dimna», «vedalar» kabi mashxur asarlar ilk manbalar bo‘lib xizmat qiladi. xind madaniyati va falsafasining ana shu bebaho yodgorliklarining har birida aql-idrok, adolat, …

5 / 18

ba’lari va turlari, insonning ijtimoiy majburiyatlari kabi qator falsafiy masalalar yoritilgan. ularda ta’kidlanishicha, tana jonning qobig‘i bo‘lib, jon esa – dunyoviy ruxning bir bo‘lagidir. xind falsafasi asoslari «upanishadalar» nomi bilan mashxur bo‘lgan manba’larda ham o‘z aksini topgan. «upanishadalar» «sirli bilim» degan ma’noni anglatib, «vedalar»ning falsafiy qismini tashkil etadi. «upanishadalar» yaxlit kitob yoki falsafiy risola bo‘lmay, balki turli vaqtda har xil mavzuda ijod etgan noma’lum mualliflarning matnlaridan iboratdir. ularning mazmuni va uslubi turlicha falsafiy qarashlar maxsulidir. «upanishadalar»dagi falsafiy mavzular, asosan, insonni o‘rab turgan borliq, uning hayotdagi o‘rni va vazifasi, tashqi olam va inson tabiati, uning hayoti va ruxiyatining moxiyati, bilish imkoniyatining chegaralari, axloq me’yorlari haqidadir. falsafiy muammolar asosan diniy-mifologik nuqtai nazardan bayon etilgan. eramizgacha bo‘lgan viii-vii asrlarda xindistonda lokayati (bu dunyo)ni tan oluvchi falsafiy ta’limot shakllana boshladi. bu ta’limotning asosi brixaspati va uning izdoshlari vedalarda bayon etilgan diniy qarashlarni tanqid qilib, erdan boshqa tarzdagi hayotning bo‘lishi mumkin emas, degan fikrni ilgari …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 18 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: sharq falsafasi" haqida

mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: sharq falsafasi. reja: 1. qadimgi sharqda falsafiy bilimlarning paydo bo‘lishi. misr va bobil falsafiy maktablari. hindiston va xitoyda falsafiy fikrlar. 2. markaziy osiyoda “avesto” ta’limotidagi falsafiy fikrlar. ilk o‘rta asr sharq falsafasi va uygonish davri. (abu rayxon beruniy, abu nasr forobiy, ibn sino) 3. qadimgi yunon–rim falsafiy maktabi. milet maktabi, uning misr-bobil, hind falsafasi ildizlari bilan bog‘liqligi. xristianlik va avreliy avgustin falsafiy ta’limoti. apologetika va patristika. 4. yangi va eng yangi davr falsafasi muammolari. xyiii asr evropa falsafasining ma’rifiy xususiyatlari. 5.xix–xxi asrlarda markaziy osiyo ijtimoiy-falsafiy tafakkur tarixi. xx-xxi asr g’arbfalsafiy oqimlari. hozirgi adabiyotlarda falsafaning ...

Bu fayl DOCX formatida 18 sahifadan iborat (48,8 KB). "falsafiy tafakkur taraqqiyoti bosqichlari: sharq falsafasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: falsafiy tafakkur taraqqiyoti b… DOCX 18 sahifa Bepul yuklash Telegram