dorivor vositalarning nomenklaturasi

PPTX 13 pages 145.7 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 145.7 KB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

farmatseftik terminlar mavzu: farmatsevtik terminologiyaga kirish osiyo xalqaro universiteti tibbiyot fakulteti klinik fanlar kafedrasi lotin tili o’qituvchisi m.n. xafizova dorivor vositalarning nomlanishi dorivor vositalarning nomenklaturasi (dvn) bu hozirgi davrda qo‘llanilayotgan barcha dorivor vositalar nomining yig‘indisidir. dorivor vositalarning hozirgi zamon nomenklaturasi tabiiy paydo bo‘lgan va qat’iy tuzilish qoidasiga ega emas. har bir dorivor vosita ma’lum bir nomlanishga ega bo‘ladi. nomlar esa ixtiyoriy ravishda o‘ylab chiqariladi. dorivor vosita (medicamentum, remedium) bu odam va hayvonlarning kasalliklarini davolash, oldini olish yoki aniqlash maqsadida ishlatish uchun ruxsat etilgan farmakologik vositadir. dorivor modda (materia medica, substantia pharmaceutica) bu alohida kimyoviy birikmadan yoki biologik moddadan iborat bo‘lgan dorivor vositadir. dorivor o‘simliklar xom ashyosi bu davolash maqsadida qo‘llash uchun ruxsat etilgan o‘simliklar xomashyosi. dorivor vosita yoki dorivor o‘simlik mahsulotiga kerakli davolash ta’siriga erishish uchun berilgan qulay holat dori shakli (forma medicamentorum) deb aytiladi dori preparati (praeparatum) bu ma’lum dori shaklidagi dorivor vositadir. murakkab dori vositasi bu bir dori …

2 / 13

alarning ilmiy emas balki trivial nomlari qo‘llaniladi. misol uchun: ilmiy nomlanishi trivial nomlanishi fenil 2, 3-dimetil, 4. metilamina pirazolon-5-n-metasulfanat natriy analginum trans-9, 13-dimet -71, 1, 5- trimetilsiklogeksin -5 -6 -nonatetrain-7, 9, 11, 13 retinolum /vitamin a dorivor preparatlarning trivial nomlarini nomenklatura komissiyasi beradi. bunday nomlar quyidagi talablarga to‘g‘ri kelishi maqsadga muvofiq hisoblanadi: qisqalik, talaffuz osonligi, berilgan nomlarning boshqalardan fonetik farqlanishi bilan trivial nomlar to‘g‘ri belgilarni ifodalaydi: kimyoviy tarkibini, farmokologik guruhga mansubligini, davolash ta’sirini va hokazolarni. trivial nomlar quyidagi usullar bilan farqlanadi: bitta asosga ega bo‘lgan hamda ikkita va undan ortiq asosga ega nomlar. a) bitta asosga ega bo‘lgan nomlarni –in+um yoki –ol+um suffikslarini qo‘shish bilan hosil qilish mumkin. misol uchun: streptomycinum / asos/ streptomyc, -in+um suffiks/ mentholum / asos/ mentha -/yalpiz/ -ol+um suffiks/ i. prefiksli - suffiksli usulda asosga prefiks (old so‘z yasovchi qo‘shimcha) va suffiks (so‘z yasovchi qo‘shimcha) qo‘yiladi. misol uchun: anti+febr+inum, anti+strum+inum, anti -(qarshi) - old qo‘shimcha, -in+um …

3 / 13

i usulda abbreviaturaga suffiks qo‘shiladi: neriolonum / /nerium oleander -sambitgul/. dorivor vositalarning nomlanishida abbreviatura keng qo‘llaniladi. dori nomlari hamisha bosh harf bilan yoziladi, lug‘at shakli anatomik terminlar kabi bo‘ladi. misol uchun: novocainum, i, n –novokain; aspyrinum, i, n –aspirin; biceptolum, i, n –bitseptol; allacholum, i, n –allaxol. dori shakllari haqida qisqacha ma’lumot dori moddalarini chiqarish va yozish dori shakllarining mumkin qadar o‘qishga qulayligidir. dori shakllarining qattiq, suyuq, yumshoq, gazsimon bo‘lishi uning tayyorlanishiga bog‘liq. masalan: tabuletta, ae f -tabletka (tugmachasimon dori shakli) pilula, ae f -pilyula, hab dori (soqqachasimon qat-qat dori shakli) pasta, ae f -pasta (xamirsimon yumshoq dori shakli) unguentum, i n –surtma, maz (yumshoq dori shakli). tabuletta obducta – po’st bilan qoplangan tabletka ichish, sirtdan ishlatish yoki in’yeksiya qilish (tegishli erituvchida eritilgandan so‘ng) uchun mo‘ljallangan, dorivor moddalarni presslab olingan, dozalangan qattiq dori turi dori nomlari yasalishida ko‘p qo‘llanuvchi ma’noli so‘z yasovchi qismlar va ularning ma’nolari ma’no beruvchi qism ta’rif …

4 / 13

oridum, methylsulfazinum, benzonaphtholum, glycophagum, glyciranum, mercloran, mercaphamidum, mercazolinum, benzacillinum, benzoestrolum, tetracyclinum, corvalolum, angiotensinamidum bo‘laklar ma’nosi davolashda foyda beradigan preparat ma’nosi misollar 1. aller- (gr), -anth-,(gul) -phyll (barg) allergiyaga qarshi allergolum, strophanthinum, platyphyllinum 2. -vas-, -angi- tomirning kengayishi divascolum, angitolum 3. -somn-, -barb-, -dorm-; hypn,-mal, -al uxlatuvchi barbamylum, corbamalum, somnafinum, dormital 4. -bil-, -chol- (col) o‘tga taalluqli bilergenum, сholaminum, etacolum, cholevinum 5. -cor-, card yurakka oid vasocor, cardiovalinum 6. -dol-, -alg-, -aesthes- og‘riq qoldiruvchi anaesthesinum, promedolum, analginum 7. -flog-, -phlog- yallig‘lanishga qarshi floginal, phlogex 8. -haemat-, -aemia qonga oid haematogenum 9. lax- surgi acetolax, laxasept 10. -press-, -tens- gipertoniya, qon bosimini tushiruvchi depressan, protensinum 11. -pyr- isitma tushiruvchi amidopyrinum 12. -sed- tinchlantiruvchi sedeval 13. -stress-, - tranqu- tinchlantiruvchi anastress, tranquil 14. -ur- siydik haydovchi diurometan, saurinum 15. -verm-, -helm (int)- gijjaga qarshi univerm, helmintinum 16. -vom (it)- qusishga qarshi vomital, emitiral 17. -test-, vir-, andr-,ster erkak jinsiy garmonal preparatlari agovirinum, testosteronum …

5 / 13

dol, dolatin, xolevid, morfotsiklin, lanokordal, apressin, tensional, tensatrin, tetrakor, algokalmin, dipiron image2.png image3.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dorivor vositalarning nomenklaturasi"

farmatseftik terminlar mavzu: farmatsevtik terminologiyaga kirish osiyo xalqaro universiteti tibbiyot fakulteti klinik fanlar kafedrasi lotin tili o’qituvchisi m.n. xafizova dorivor vositalarning nomlanishi dorivor vositalarning nomenklaturasi (dvn) bu hozirgi davrda qo‘llanilayotgan barcha dorivor vositalar nomining yig‘indisidir. dorivor vositalarning hozirgi zamon nomenklaturasi tabiiy paydo bo‘lgan va qat’iy tuzilish qoidasiga ega emas. har bir dorivor vosita ma’lum bir nomlanishga ega bo‘ladi. nomlar esa ixtiyoriy ravishda o‘ylab chiqariladi. dorivor vosita (medicamentum, remedium) bu odam va hayvonlarning kasalliklarini davolash, oldini olish yoki aniqlash maqsadida ishlatish uchun ruxsat etilgan farmakologik vositadir. dorivor modda (materia medica, substantia pharmaceutica) bu aloh...

This file contains 13 pages in PPTX format (145.7 KB). To download "dorivor vositalarning nomenklaturasi", click the Telegram button on the left.

Tags: dorivor vositalarning nomenklat… PPTX 13 pages Free download Telegram