dorivor o‘simliklar

PDF 7 pages 252.6 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 252.6 KB

File type PDF

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

2- mavzu: introduksiyasining rivojlanish tarixi. o‘zbekistonga dorivor o‘simliklarni introduksiyalash tarixi reja 1. introduksiyasining rivojlanish tarixi 2. o‘zbekistonga dorivor o‘simliklarni introduksiyalash tarixi 3. dorivor o‘simliklarni yetishtirishning qisqacha tarixi 1. introduksiyaning rivojlanishi tarixi dorivor o„simliklarning odamlar tomonidan iste‟mol qilinishi juda qadimdan ma‟lumdir. keyinchalik esa, bu o„simliklarning dorivorlik xususiyatlarini o„rganilishi va xalq tabobatida qo„llanilishi qadimgi misr, xitoy, hindiston, yunoniston va rimda keng tarqaldi. o„rta asrlarda dorivor o„simliklarning halq tabobatida foydalanilishi o„rta osiyoda, kavkaz-da, arab davlatlarida keng yoyildi, ularni o„rganish, hatto madaniy o„simliklar sifatida o„stirish va yetishtirish ehtiyoji ham tug„ila bordi. mashhur yunon tabibi gippokrat (eramizdan oldin 460-377y.) o„zining “korpus xippokratikum” asarida 236 xil dorivor o„simliklarning xususiyatlarini bayon qilib berdi. yunon olimlaridan aristotel, uning shogirdi teofrast dorivor o„simliklarning xususiyatlari va ularning xalq tabobatida qo„llanilishini ilmiy jihatdan asoslab berdilar va ko„p ma‟lumotlar qoldirdilar. shuningdek, qadimiy rimda mashhur tabib k. galen (jolinus, eramizdan oldin 130-200 y) tabiiy fanlar sohasida 131 ta ilmiy asar yozgan va bu …

2 / 7

tonga dorivor o‘simliklarni introduksiyalash tarixi. o„rta osiyoning mashhur olimi abu ali ibn sinoning faoliyati tabobat ilmida jahonshumul bir davrni boshlab berdi. abu ali ibn sino “al-qonun” asarida 900ga yaqin o„simlikning shifobaxsh xususiyatlari va ularni ishlatish usullari to„g„risida ma‟lumot keltiradi.uning shogirdlari sharafuddin yusuf iloqiy, abu sodiq mutatabbib va jurjoniylar tabobat ilmida ustozlarining ishini davom ettirdilar va mahalliy sharoit uchun xos bo„lgan dorivor o„simliklarning tabobatda foydalanish ilk qo„llanmalarini qoldirib ketdilar. ularning davomchilari sifatida, rus olimasi a.f.gammerman (1926,1942,1984) ning dorishunoslik-farmakognoziya fanini ravnaq topishida xizmatlari katta bo„ldi. u o„rta osiyo (ayniqsa o„zbekiston) dagi dorivor o„simliklarni o„rganib, dorishunoslar uchun qo„llanma “farmakognoziya kursi”ni yozdi. a.p. orexov (1881-1932)o„simliklar tarkibidagi alkaloidlarni o„rgandi. uning shogirdlari o.s.sodiqov va s.yu.yunusovlar dorivor o„simliklarningximiyaviy tarkibini aniqlashda ko„pgina ishlarni amalga oshirdilar. shifobaxsh o„simliklar to„g„risida ilmiy-tadqiqotlarni olib borgan olimlardan s.s.saxobiddinov (1948,1955,1961), ularni ilmiy asosda o„rganish borasida h.x.xolmatov (1984) va k.tayjanov (1986) larning ham ulkan xizmatlari bor. mamlakatimizda shifobaxsh dorivor o„simliklar mahsulotlarini sanoat va tabobat uchun …

3 / 7

omonidan mahalliy va chetdan keltirilgan dorivor o„simliklar introduksiya sharoitida o„stirildi. dorivor o„simliklarning kolleksiyasi tashkil etildi. s.n.kudryashov(1931,1932,1935) va p.k.ozolinlar (1931) 23 tur dorivor va efir-moyli o„simliklarning geografik tarqalishiga asoslanib ekib, sinovdan o„tkazdilar.ilmiy ishlar o„rta osiyo davlat universiteti-ning botanika bog„ida, toshkent atrofida, bo„zbozorda, janubiy-g„arbiy tyan-shantog„ oldi adirliklarida, xo„jand va chimyonda olib borildi. ekiladigan urug„lar va ko„chatlar nikitin botanika bog„i (yalta) va butunittifoq dorivor o„simliklar ilmgohi (leningrad) dan olindi. dorivor o„simliklar-ning introduksiya sharoitida, geografik xilma xil mitaqalarda o„stirish, rivojlanishi, biologiyasi va biologik faol moddalarning o„rganilishi xususida ilmiy izlanishlar amalga oshirildi. s.n.kudryashov(1937) o„zining “efir-moyli o„simliklar va ularning o„rta osiyoda o„stirilishi” nomli monografik asarida 23 tur efir-moyli o„simliklarning geografik sharoitlarda o„sishi va xususiyatlari asosida introduksion tajribalarining natijalarini tahlil qilib, o„simliklar-ning introduksion chidamliligi to„g„risida axborot berdi. uo„zbekiston iqlim va tuproq sharoitida o„rta yer dengizi, janubiy yevropa, shimoliy afrika, osiyo, eron, afg„oniston, shimoliy amerikaning atlantik bo„yi rayonlari, subtropik xitoy va yaponiyadan ko„p yillik o„simliklarni, hindiston va seylondan …

4 / 7

tadqiqotlar respublikamiz dori-darmon ishlabchiqarish tarmog„ining dorivor o„simliklar xom-ashyosiga bo„lgan ehtiyojini qondirishda muhim tadbirlardan biri bo„ldi. masalan, 1950-1965 yillar mobaynida akademik f.n.rusanov boshchiligida yer sharining deyarli barcha floristik oblastlaridan o„simliklar yig„ib kelindi va ularning namunalari tuzildi. q.h. xo„jaev va h.x.xolmatov (1963,1965) lar esa kolleksiyadagi dorivor o„simliklarni madaniy holda o„stirish va ularga qo„llaniladigan agrotexnik tadbirlari ustida ilmiy ish olib bordilar. i.v.belolipov (1976) o„rta osiyo florasida uchraydigan o„simliklarning toshkent botanika bog„i-introduksion sharoitida ekologik jihatdan moslashish xususiyatlarini tavsiflab berdi. ilmiy tadqiqotlarda o„rta osiyo florasiga mansub 565 yoki yer sharining floristik oblastlaridan 5,5 mingdan ortiq tur introduksiya qilingan o„simliklar kolleksiyasidan foydalanildi. a.a.abdurahmonov va s.p.valixo„jaeva (1980) lar tomonidan esa, sharqiy osiyo floristik oblastiga mansub bo„lgan 25 turning introduksiyasi o„rganildi.bu tadqiqotlardan so„ngtoshkent sharoitida 500 dan ortiq turlardan iborat kolleksiya tashkil qilindi. jumladan, yu.m. murdaxaev (1965-1990) tomonidan nyphaceae dc., nelumbonacea salisb., trapa l., mentha l., brasenia schreberi i. f. gmel., sophora japonica l., orthosiphon stamineus benth., solanum laciniatum …

5 / 7

oduksiyasi bilan shug„ullandi. n.a.toshmatova (1975) hyssopus l.turkumi turlarining introduksiyasi, o.a.titova (1988) 40 ga yaqin eremurus m. b., allium l., crocus l., juno tratt., asparagus l. turlari va t.t.tursunov(1987) sophorakorolkovii koehne. o„simliklarining introduksiya sharoitida o„sish va rivojlanishidagi o„zgarishlar jarayonlarini ilmiy jihatdan tahlil etdilar. i.i. granitov (1937) mahalliy sharoitda o„sadigan dorivor o„simliklar, a.ya.butkov (1942)o„zbekistonning bir necha tur dorivor o„simliklari, n.a.amirxonov (1961)crambe kotschyana boiss., t.o.odilov va ye.ye.korotkova (1965) vinca erecta rgl. et schmals. to„g„risida ilmiy tadqiqotlar olib bordilar. p.q. zokirov va t. norboboevalar (1974) 211-dorivor, 42- vitaminli, 113- efir-moyli, 53-glikozidli va boshqa o„simliklarning tarqalishi, hayotiy shakli va xo„jalik ahamiyati bo„yicha to„la tahlil berib o„tdilar. p.q. zokirovva l.m. myasnikova (1979)lar to„qayda o„sayotgan 14 tur dorivor va foydali o„simliklarni o„rgandilar. p.q.zokirov, r.i. toshmuhamedov va a.t. qobulov (1983) lar adonis turkestanicus (korsh.), inula grandis schrenck., gentiana olivieri griseb. kabi dorivor o„simliklarni ilmiy jihatdan o„rganib, tabiatdagi hom-ashyo maydonlarini aniqladilar. s.m. mustafoev (1966) qashqadaryo va surxondaryo vohasining dorivor …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dorivor o‘simliklar"

2- mavzu: introduksiyasining rivojlanish tarixi. o‘zbekistonga dorivor o‘simliklarni introduksiyalash tarixi reja 1. introduksiyasining rivojlanish tarixi 2. o‘zbekistonga dorivor o‘simliklarni introduksiyalash tarixi 3. dorivor o‘simliklarni yetishtirishning qisqacha tarixi 1. introduksiyaning rivojlanishi tarixi dorivor o„simliklarning odamlar tomonidan iste‟mol qilinishi juda qadimdan ma‟lumdir. keyinchalik esa, bu o„simliklarning dorivorlik xususiyatlarini o„rganilishi va xalq tabobatida qo„llanilishi qadimgi misr, xitoy, hindiston, yunoniston va rimda keng tarqaldi. o„rta asrlarda dorivor o„simliklarning halq tabobatida foydalanilishi o„rta osiyoda, kavkaz-da, arab davlatlarida keng yoyildi, ularni o„rganish, hatto madaniy o„simliklar sifatida o„stirish va yetishtirish ehtiyoji ham tu...

This file contains 7 pages in PDF format (252.6 KB). To download "dorivor o‘simliklar", click the Telegram button on the left.

Tags: dorivor o‘simliklar PDF 7 pages Free download Telegram