alkaloidlar saqlovchi dorivor o‘simliklar

PPTX 28 pages 8.2 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 8.2 MB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

слайд 1 mavzu: alkaloidlar saqlovchi dorivor o‘simliklar 1 alkaloidlarning ta’rifi o‘simliklarning to‘qimalarida tayyor holda uchraydigan asosli (ishqorli) xossaga va kuchli fiziologik ta’sirga ega bo‘lgan azotli murakkab organik birikmalar - alkaloidlar deb ataladi. alkaloid arabcha - “alkali” ishqor va yunoncha “eydos” - o‘xshash (simon) so‘zlaridan iborat bo‘lib, ishqorsimon birikma degan ma’noni bildiradi. alkaloidlarni dastlab 1819-yilda meysner tomonidan - schoenocaulon officinale (schltdl.& cham.) a. gray ex benth. - dorivor sabadilla o‘simligidan asos xossali birikma ajratib olgan va uni birinchi bo‘lib alkaloid deb atagan. alkaloidlar - o‘simliklar dunyosida keng tarqalgan organik birikmalar hisoblanadi. yer yuzida tarqalgan yuksak o‘simliklarning 327 oilasini → 140 tasida alkaloidlar mavjud ekanligi aniqlangan. shuningdek, tarkibida alkaloidlar bo‘lgan o‘simlik turkumlari 8,7 % ni (10615 turkumdan 926 tasini) tashkil etishi aniqlangan. schoenocaulon officinale (schltdl.& cham.) a. gray ex benth. menispermaceae alkaloidlarning tarixi tarkibida alkaloidlar bo‘lgan o‘simliklar qadimdan foydalanib kelingan. alkaloidlarni o’rganish borasidagi ilmiy ishlar bundan 160 yil muqaddam boshlangan. 1792-yilda fransuz …

2 / 28

loidlar laboratoriyasi negizida paxtachilik va selluloza saqlovchi o’simliklar ilmiy tadqiqot instituti tashkil etilib, 1957-yilacha shu nom bilan yurutilib kelingan. 1957 yildan hozirgi kunga qadar o’zrfa akademik s.y. yunusov nomidagi o’simlik moddalari kimyosi instituti nomi atalib kelinmoqda. bugungi kunda ushbu laboratoriya mamlakatimizdagi alkaloidlarni o’rganuvchi yirik markazga aylangan. ushbu dargohdan ko’plab malakali mutaxassislar yetishib chiqib, (1943-1961 yillar) mutaxassislar tomonidan 2475 tur o’simliklarda alkaloidlar mavjudligi aniqlanib, undan 135 ta alkaloidlar ajratib olingan. olingan alkoloidlarning 92 tasi birinchi marta topilgan bo’lib, ulardan 30 ga yaqini to’la o'rganib chiqilgan. bugungi kunda ushbu tashkilot o’simliklar tarkibidagi - ikklamchi metobolitlar to’g’risda keng doirada ilmiy tadqiqot ishlarini olib bormoqda (ma’lumot uchun 17 ta laboratoriyada ilmiy-tadqiqot ishlari qizg'in davom etmoda). sobir yunusov alkaloidlarning ahamiyati 1. alkoloidlar o‘simliklar uchun zaxira oziqa modda o‘rnida xizmat qiladi. 2. alkoloidlar o‘simliklarni hasharotlar va hayvonlardan himoya qiladi. alkoloidli o‘simliklar zaharli bo‘lib, bunday o’simliklar kamdan-kam hollarda kasallanadi. shunigdek, hayvonlar bunday o‘simliklarni deyarli istemol qilmaydi. 3.alkoloidlar …

3 / 28

alkoloidlari o‘z metil gruppasini boshqa birikmalar sintezi uchun berishi mumkin. 8. piridin va piperidin alkoloidlari piridinnukleid fermentlar sintezida ishtirok etadi. o‘simliklar to‘qimasida alkoloidlar oksidlangan n - oksid formasida hamuchraydi, shu sababli bu birikmalar o‘zidan kislorod ajratib berish va kerak bo‘lganda ortiqcha kislorodni o‘ziga biriktirib, to‘qimalardagi oksidlanish va qaytarish jarayonlarida faol ishtirok etadi. 9. shuningdek, alkoloidlar to‘qimalarda buferlik vazifasini bajarishi mumkin. alkaloidlar saqlovchi o‘simliklar oilalari alkaloidlarga boyligi bilan ajralib turadigan o’simliklar oilalari. 1. bir urug‘ pallali o‘simliklar (monocotyledones) ichida: - lolaguldoshlar (liliaceae) - chuchmomadoshlar (amaryllidaceae); 2. ikki urug‘ pallali o‘simliklar (dicotyledones) ichida: - kendirdoshlar (apocynaceae); - ayiqtovondoshlar (ranunculaceae); - menispermadoshlar (menispermaceae); - ko‘knordoshlar (papaveraceae); - dukkakdoshlar (fabaceae); - shamshoddoshlar (buxaceae); - loganiyadoshlar (loganiaceae); - ituzumdoshlar (solanaceae); - sho‘radoshlar (chenopodiaceae); - qo‘qio‘tdoshlar (asteraceae); - zirkdoshlar (berberidaceae); - ro’yandoshlar (rubiaceae) va boshqalar. alkaloidlarning o‘simliklar tarkibidagi ko‘rinishi butun dunyo miqyosida o’simliklardan ajratib olingan va tasvirlangan 4959 ta alkaloidlarning 897 tasi faqat bitta oila - …

4 / 28

n boshqa holatda ham uchrashi mumkin) alkaloidlarning o‘simliklar to‘qimasida hosil bo‘lishi (biosintezi) o‘simliklardagi alkaloidlarning miqdori va tarkibiy qismi doimo dinamik ravishda o‘zgarishda bo‘ladi. ushbu o‘zgarish ularning o‘sish joyi va tuproq iqlim sharoitiga bog‘liq bo’ladi. odatda alkaloidlar: - o‘simliklar gullashidan oldin yoki gullash davrida - ularning yer ustki qismida ko‘p to‘planadi; - gullab bo‘lgan so’ng ko‘p yillik o‘simliklarni yer ostki qismida (ildizpoya, piyoz va piyozboshlilar) hamda qisman mevasida; - bir yillik o‘simliklarning mevasida yig‘iladi; - ba’zida o‘simlik endi ko‘karib chiqayotganida (yer ustki qismida) ko‘p to‘planishi mumkin bo’ladi. tarkibida alkaloidlar bo‘lgan o‘simliklarni sinflarga bo‘linishi o‘simliklar to‘qimasida alkaloidlar qisman: - organik moddalar (oksalat, olma, limon, vino va boshqa); - mineral moddalar (sulfat, fosfat va boshqa); - ba’zan o‘simliklarning o‘ziga xos (mekon, xin, xelidon va boshqalar) kislotalar bilan birikkan tuzlar xolida uchraydi. tarkibida alkaloidlar bo‘lgan o‘simliklarni sinflarga bo‘linishi, ular tarkibidagi alkaloidlarning uglerod-azotli (c-n) skeletining tuzilishi asos bo’lib xizmat qiladi. shunga ko‘ra, alkaloidlar saqlovchi dorivor …

5 / 28

иллин fagopyrum esculentum moench hyoscyamus niger l. саррасин alkaloidlarning sinflarga bo‘linishi (4) 4. piridin va piperidin unumlari bo‘lgan alkaloidlar. piridin va piperidin unumlariga koniin, lobelin, nikotin, anabazin, peltyerin va boshqa alkaloidlar kiradi. nicotiana tabacum l. никотин анабазин anabasis aphylla l. alkaloidlarning sinflarga bo‘linishi (5) 5. tropan (piperidin bilan pirrolidinni azot orqali jipslangan birikmasi), unumlari bo‘lgan alkaloidlar. tropan unumlariga atropin, giossiamin, skopolamin, kokain va boshqa alkaloidlar kiradi. атропин atropa belladonna l. datura stramonium l. скополoмин alkaloidlarning sinflarga bo‘linishi (6) 6. xinolizidin (piperidinni ikki molekulasini yoki piperidin va piridinni azot orqali jipslangan birikmasi) unumlari bo‘lgan alkaloidlar. xinolizidin unumlariga paxikarpin, sitizin, termopsin, nufaridin va boshka lupinan alkaloidlari kiradi. thermopsis alterniflora regel & schmalh. goebelia pachycarpa (c.a. mey.) bunge alkaloidlarning sinflarga bo‘linishi (7) 7. xinolin unumlari bo‘lgan alkaloidlar. xinolin unumlariga xinin, exinopsin va boshqa alkaloidlar kiradi. cinchona pubescens vahl echinops sphaerocephalus l. alkaloidlarning sinflarga bo‘linishi (8) 8. akridin unumlari bo‘lgan alkaloidlar. akridin unumlariga rutadoshlar …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "alkaloidlar saqlovchi dorivor o‘simliklar"

слайд 1 mavzu: alkaloidlar saqlovchi dorivor o‘simliklar 1 alkaloidlarning ta’rifi o‘simliklarning to‘qimalarida tayyor holda uchraydigan asosli (ishqorli) xossaga va kuchli fiziologik ta’sirga ega bo‘lgan azotli murakkab organik birikmalar - alkaloidlar deb ataladi. alkaloid arabcha - “alkali” ishqor va yunoncha “eydos” - o‘xshash (simon) so‘zlaridan iborat bo‘lib, ishqorsimon birikma degan ma’noni bildiradi. alkaloidlarni dastlab 1819-yilda meysner tomonidan - schoenocaulon officinale (schltdl.& cham.) a. gray ex benth. - dorivor sabadilla o‘simligidan asos xossali birikma ajratib olgan va uni birinchi bo‘lib alkaloid deb atagan. alkaloidlar - o‘simliklar dunyosida keng tarqalgan organik birikmalar hisoblanadi. yer yuzida tarqalgan yuksak o‘simliklarning 327 oilasini → 140 tasida alkaloi...

This file contains 28 pages in PPTX format (8.2 MB). To download "alkaloidlar saqlovchi dorivor o‘simliklar", click the Telegram button on the left.

Tags: alkaloidlar saqlovchi dorivor o… PPTX 28 pages Free download Telegram