"xamsa" "saddi iskandariy" dostoni

PPTX 21 pages 10.0 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 10.0 MB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

презентация powerpoint “xamsa”: “saddi iskandariy” dostoni “xamsa”: “saddi iskandariy” dostoni xamsachilik an’analari sharq xalqlari adabiyotida “xamsa” (“beshlik”) yaratish an’anasini xii asrda yashagan ozarbayjon shoiri nizomiy ganjaviy boshlab bergan. uning 30 yildan oshiq vaqt davomida fors tilida yozgan besh dostoni shoir vafotidan soʻng yaxlit to‘plamga birlashtirildi va “panj ganj” (“besh xazina”) deb yuritila boshlandi. nizomiydan keyin xusrav dehlaviy, abdurahmon jomiy va boshqa ko‘plab ijodkorlar an’anani davom ettirib, o‘z “xamsa”larini yaratdilar. an’anaga ko‘ra, “xamsa”dagi birinchi doston falsafiy va axloqiy masalalarni qamrab olishi, ikkinchi va uchinchi dostonlar xusrav va shirin hamda layli va majnun muhabbati haqida, soʻnggi ikki doston esa shoh bahrom va iskandar zulqarnayn sarguzashtlari haqida bo‘lishi lozim edi. mazkur an’anani davom ettirgan holda alisher navoiy 1483–1485-yillarda ilk marotaba turkiy tilda o‘z “xamsa”sini yaratdi. navoiy “xamsa”si quyidagi dostonlarni o‘z ichiga oladi: – “hayrat ul-abror” (“yaxshi kishilarning hayratlanishi”) – pandnasihat ruhidagi taʼlimiy-axloqiy, falsafi y doston bo‘lib, unda navoiy davridagi xalq turmushi, urf-odatlari, muallifning …

2 / 21

‘qigansiz yoki eshitgansiz? ensiklopediyadan olingan quyida ma’lumot bilan tanishib chiqing. zulqarnayn (arab. “ikki shoxli”) – musulmonlar orasida tarqalgan qadimiy rivoyatlarga ko‘ra, dunyoning chin(xitoy)ga qadar yerlarini zabt etib, u yerda yaʼjuj va maʼjuj yoʻliga ulkan to‘siq qurgan podshoh. ayni vaqtda ham sharq, ham gʻarb hukmdori ekani yoki tojining ikki cheti shoxsimon boʻlganidan shunday atalgan, deb taxmin qilinadi. qurʼoni karimda zulqarnaynning yer yuzida haqni qaror toptirish uchun qilgan saʼy-harakatlari bayon etilgan (18:83–102). ba’zi islom tadqiqotchilari qur’oni karimda zikr qilingan zulqarnaynni makedoniyalik aleksandrning o‘zi deb va ba’zilari ibrohim alayhissalomdan ilgari ya shab oʻtgan butunlay boshqa bir shaxs deb talqin etishadi. “o‘zbekiston milliy ensiklopediyasi”dan asarni o‘qish davomida o‘ylab ko‘ring: alisher navoiy nega bu syujetga murojaat qilib, o‘z talqinini yaratgan bo‘lishi mumkin? asarni o‘qib bo‘lgach, sinfda shu savolni muhokama qiling. dostonning qisqacha mazmuni dostonning asosiy qismi voqealari iskandarning tug‘ilishidan boshlanadi. rum mamlakatining shohi faylaqus tangridan farzand so‘raydi. bir kuni ovdan qaytar ekan, shaharga kiraverishdagi vayronada …

3 / 21

ki yillik xirojdan ozod etadi, adolat mezoni asosida ko‘plab mamlakatlarni egallaydi, hukmdorlar unga xiroj to‘lashga rozi bo‘lishadi. eron shohi doro esa bunga rozi bo‘lmaydi va xiroj mojarosi bu ikki shoh o‘rtasida ixtilofning paydo bo‘lishiga olib keladi. urush boshlanadi. doroning noiblari xiyonat qiladilar va doro yarador holda iskandar qo‘liga asir tushadi. o‘limi oldidan xiyonatkorlarni jazolash, uning qarindosh urug‘lariga ozor bermaslik va qizi ravshanakka uylanishni iskandarga vasiyat qiladi. iskandar doroning barcha vasiyatlarini ortig‘i bilan ado etadi, doroni izzat-ikrom bilan dafn qiladi. iskandar eronni egallagach, jahonni fath etishga kirishadi. doroning qoyaga o`yib ishlangan rasmi doro о‘rnini egallagan jahon podshosi sifatida ko‘plab o‘lka podsholariga xat yozib, mamlakatda adolat va osoyishtalik o‘rnatmoqchi ekanini va shunga mos holda o‘z ixtiyorlari bilan unga taslim bo‘lishlarini so‘raydi. aksariyat podsholar unga bo‘yin egib keladilar. faqat kashmir, hind va chin xoqonlarigina unga bo‘ysunishni istamaydi. iskandar ustozi arastu maslahati bilan jahongirlik yurishlarini boshlaydi. dastlab balx, moxon, marv, zobul, isfahon shaharlarini oldingidan …

4 / 21

ib diyorini fath etib, o‘z vatani – rum tomonga ot surganda, yo‘lda qirvon diyori ahli unga ya’juj va ma’juj zulmidan panoh istab murojaat qiladilar. iskandar bu yerda olti oy davomida ikki tog‘ orasida mashhur saddi iskandariyni bunyod etib, ya’juj va ma’juj balosini daf qiladi iskandar yer yuzini egallagach, dengiz sirlarini ham bilish uchun uzoq safarga chiqadi. shishadan sandiq yasab, ummon tubiga tushadi va ko‘plab ajoyibotlarni ko‘radi. ammo safardan qaytishda xastalanadi va tutingan onasi bonuga o‘g‘illikni o‘rniga qo‘ya olmaganidan uzr so‘rab, maktub yozadi. mazkur maktub butun dunyoni zabt etsa-da, oxir-oqibat u dunyoga hech bir narsasiz, ochiq qo‘l bilan ketayotgan, bu olamga shoh bo‘lgandan ko‘ra onadek buyuk zotga qullik qilish sharafi yuksakroq ekanini anglagan ulug‘ jahongirning iqrornomasi edi. yetti faylasuf hakim – afl otun, suqrot, balinos, buqrot, hurmus, farfi nyus va arastu iskandarning onasiga ta’ziya bildirgani keladilar. shuhrat sirojiddinov, dilnavoz yusupova va olimjon davlatovning “navoiyshunoslik” darsligidan tahlil qiling: dostonning asosiy voqealari bayonida …

5 / 21

"xamsa" "saddi iskandariy" dostoni - Page 5

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""xamsa" "saddi iskandariy" dostoni"

презентация powerpoint “xamsa”: “saddi iskandariy” dostoni “xamsa”: “saddi iskandariy” dostoni xamsachilik an’analari sharq xalqlari adabiyotida “xamsa” (“beshlik”) yaratish an’anasini xii asrda yashagan ozarbayjon shoiri nizomiy ganjaviy boshlab bergan. uning 30 yildan oshiq vaqt davomida fors tilida yozgan besh dostoni shoir vafotidan soʻng yaxlit to‘plamga birlashtirildi va “panj ganj” (“besh xazina”) deb yuritila boshlandi. nizomiydan keyin xusrav dehlaviy, abdurahmon jomiy va boshqa ko‘plab ijodkorlar an’anani davom ettirib, o‘z “xamsa”larini yaratdilar. an’anaga ko‘ra, “xamsa”dagi birinchi doston falsafiy va axloqiy masalalarni qamrab olishi, ikkinchi va uchinchi dostonlar xusrav va shirin hamda layli va majnun muhabbati haqida, soʻnggi ikki doston esa shoh bahrom va iskandar zulqarn...

This file contains 21 pages in PPTX format (10.0 MB). To download ""xamsa" "saddi iskandariy" dostoni", click the Telegram button on the left.

Tags: "xamsa" "saddi iskandariy" dost… PPTX 21 pages Free download Telegram