nutq madaniyati va stilistika

DOCX 18 pages 29.1 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.1 KB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

mavzu:nutq madaniyati va stilistika reja: 1. nutq texnikasi va madaniyati haqida tushuncha nutq elementlari. 2. o'qituvchi nutqining ta'sirchanligini oshirish yo'llari. 3. nutq samaradorligiga salbiy ta'sir etadian holatlar. 4. o'qituvchi nutqining kommunikativ sifatlari nutqni takomillashtirish yo’llari. har bir insonning ma'naviy va madaniy kamolotga erishuvida tilning o'rni alohidadir. til insonlararo muloqot hamda fikr va axborot almashinuv vositasidir. til millatning tamal toshidir. prezident i.karimov «jamiki ezgu fazilatlar inson qalbiga, avvalo, ona allasi, ona tilining betakror jozibasi bilan singadi. ona tili – bu millatning ruhidir. o'z tilini yo'qotgan har qanday millat o'zligidan judo bo'lishi muqarrar» deb ta'kidlaganida haqli edi. shuningdek, ajdodlar merosini o'rganish, tajriba orttirish, almashinish jarayonini ham tilsiz tasavvur etib bo'lmaydi. zero, hazrati navoiy ta'biri bilan aytganda: so'zdurki, nishon berur o’lukka jondin, so'zdurki, berur jonga xabar jonondin. insonni so'z ayladi judo hayvondin, bilki, guhari sharifroq yo'q ondin. ma'lumki, til inson aqliy faoliyatining eng oliy va asosiy vositasidir. chunki, insonni boshqa jonzotlardan ajratib turadigan …

2 / 18

hun ham kishi suxandon va notiq bo'lishini ta'kidlaydi. muallif notiqlikni egallashning yo'lini tinimsiz mehnat va o'rganish deb uqtiradi. tilning olijanob imkoniyatlari nutq orqali ochiladi. nutq bo'lmas ekan, tilning cheksiz imkoniyatlari yuzaga chiqmay qolaveradi. a. navoiy til va nutq munosabatlarini shunday izohlaydi: «til shuncha sharafi bilan nutqning qurolidir. agar nutq nomaqbul bo'lib chiqsa, tilning ofatidir». demak, til har qancha qudratli zo'r bo'lmasin, u nutq uchun qurol sifatida xizmat qiladi. uning kuch-qudrati nutq jarayonida namoyon bo'ladi. agar til o'q bo'lsa, nutq kamondir. o'qning qudrati kamonning qobiliyatiga ham bog'liq. til millatning noyob xazinasi bo'lib, doimo og'zaki va yozma holda namoyon bo'lgan. boy, yorqin, maroqli nutq, u kim bo'lishidan qat'iy nazar, inson nuri hisoblangan. nutq madaniyati juda katta va keng soha bo'lib, u bolaning kundalik oddiy salom-aligidan tortib, kimga nimani, qachon, qaerda va qanday so'zlashigacha bo'lgan barcha nutqiy jarayonlarni o'z ichiga oladi. nutq madaniyati faqat nutqni egallash yo'llarini emas, balki undan foydalanish madaniyatini ham …

3 / 18

giga hamda bo'ylamasiga o'zgarishi, qorin muskullarining o'zgarishi asosida hosil bo'ladi. shu nafas fonasion nafas uchun eng qulayi hisoblanadi. nutq tovushlari cho'ziq nafas chiqarish jarayonida hosil bo'ladi. shu sababli fonasion nafas va tovush hosil qilish jarayonini takomillashtirishda diafragmal-qorin nafasni rivojlantiriuvchi mashqlardan foydalanish lozim. o'qituvchining nafas olishini tartibga solish uchun juda ko'plab mashqlar belgilangan. shulardan biri, yerga chalqancha yotgan holda burun orqali uzoq vaqt davom etadigan chuqur nafas olish yoki shu holatni tik turgan holda qaytarish nafas olish organlarining to'g'ri ishlashiga yordam beradi. tovush. o'qituvchilar orasida tabiiy ravishda ijobiy ta'sir etadigan, jarangdor, yoqimli tovush egalari juda kam uchraydi. yaxshi tovush yillar o'tishi bilan, maxsus mashqlar yordamida chiniqtirib borilmasa, o'zgarishi mumkin. shuningdek, har bir insonning tovushi maxsus mashqlar asosida chiniqtirilsa kuchli, o'zgaruvchan va jarangdor bo'lishi mumkin. tovush apparatining tuzilishi bilan tanishib chiqamiz. tovush apparati 3 qismdan iborat: generator, rezonator, energiya tizimi. generator tizim – tovushni generasiyalaydi, tovush paylarida va og'iz bo'shlig'ida sodir bo'ladi. …

4 / 18

ush harakati uning baland-pastligiga bog'liq. odam ovozi osongina 2 oktava balandligida o'zgarib turishi mumkin, ammo kundalik nutqimizda 3-5 nota kuchida ovoz ishlatilishi mumkin. 4) diapazon – ovoz ko'lami, kengligi. inson imkoniyatlari darajasidagi, eng yuqori va eng quyi chegarasiga ega turli balandlikdagi tovushlar yig'indisi. 5) tembr – har bir tovushning o'ziga xos bo'lgan sifati, tovush bezagi, uning mayinligi yoki yo'g'onligi, yorqinligi. har bir insonning tovush tembri rezonator tizim asosida o'zgarishi mumkin. rezonator tizimning 2 turi farq qilinadi: yuqori (bosh) va quyi (ko'krak). yuqori yoki bosh rezonator tizimiga bosh miya, og'iz va burun bo'shlig'i kiradi. quyi yoki ko'krak rezonator tizimiga traxeya va bronxlar kiradi. rezonator tizim yordamida turli xildagi ton (tovush) va oberton (qo'shimcha tovush)lar hosil qilish mumkin. 6) ritmika – tovush va so'zlarni talaffuz qilishdagi umumiy tezligi, davomiyligi, ovoz maromi yoki vazni. ba'zi bir so'zlarning, bo'g'inlarnnng talaffuzi, ularning tezligi - nutqning sur'atini tashkil etadi. 7) temporitm - so'zlar orasidagi tanaffuslardir. 8) …

5 / 18

nutq ohangini tashkil etadi. bir ohangdagi nutq zerikarli bo'lib, qiziqish va diqqatni pasaytiradi. demak, nutq texnikasi haqidagi tushunchaga ega bo'lgach endi doimiy mashq qilishga o'tish kerak. nafas olishni bir maromga keltirish, talaffuzniig aniq-ravshanligi darajasini mashq qilish, tovush organlarinn mustahkamlash kerak. o'quvchilar tomonidan o'quv materialini to'g'ri yaxshi tushunib olish jarayoni o'qituvchi nutqining mukammalligiga bog'liqdir. odatda o'quvchilar muallimning so'zlasha olish mahorati, qobiliyatini qay darajada ekanligiga tez e'tibor beradilar. muallim tomonidan ba'zi bir so'zlarni, tovushlarni noto'g'ri talaffuz qilinsa o'quvchilar orasida kulgiga, mazax qilishga olib keladi. shuningdek, bir ohangdagi nutq o'quvchilarni zeriktiradi, aksincha ochiq ko'ngil bilan o'tkazilgan suhbat davomida ko'tarinki ruhdagi nutq ohangi, ya'ni katta shavq-zavq bilan olib boriladigan bunday suxbat o'quvchilarga qalbakidek tuyuladi va o'qituvchiga nisbatan ishonchsizlik uyg'otadi. ba'zi birlar, tovush va uning o'ziga xosligi ham insonga in'om etilgan tug'ma xususiyat deb hisoblaydilar. lekin zamonaviy fiziologik ilmiy tajriba, ovoz sifatini tubdan o'zgartirish mumkin ekanligini tasdiqlaydi. bu fikrni tarixiy misollar ham tasdiqlashi mumkin. masalan, …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutq madaniyati va stilistika"

mavzu:nutq madaniyati va stilistika reja: 1. nutq texnikasi va madaniyati haqida tushuncha nutq elementlari. 2. o'qituvchi nutqining ta'sirchanligini oshirish yo'llari. 3. nutq samaradorligiga salbiy ta'sir etadian holatlar. 4. o'qituvchi nutqining kommunikativ sifatlari nutqni takomillashtirish yo’llari. har bir insonning ma'naviy va madaniy kamolotga erishuvida tilning o'rni alohidadir. til insonlararo muloqot hamda fikr va axborot almashinuv vositasidir. til millatning tamal toshidir. prezident i.karimov «jamiki ezgu fazilatlar inson qalbiga, avvalo, ona allasi, ona tilining betakror jozibasi bilan singadi. ona tili – bu millatning ruhidir. o'z tilini yo'qotgan har qanday millat o'zligidan judo bo'lishi muqarrar» deb ta'kidlaganida haqli edi. shuningdek, ajdodlar merosini o'rganish, taj...

This file contains 18 pages in DOCX format (29.1 KB). To download "nutq madaniyati va stilistika", click the Telegram button on the left.

Tags: nutq madaniyati va stilistika DOCX 18 pages Free download Telegram