qadimiy sharq, misr va bobildagi falsafiy fikrlar

DOC 74,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1693039633.doc qadimiy sharq, misr va bobildagi falsafiy fikrlar qadimiy sharq, misr va bobildagi falsafiy fikrlar reja: kirish 1. qadimgi sharqda asotiriy tasavvurlar va falsafiy bilimlarning paydo bo’lishi. 2. islom dinining vujudga kelishi va falsafiy ta’limoti. 3. qadimgi misr va bobil falsafiy fikr ildizlari. xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish sharq qadimiy madaniyat o’chog’i va jahon sivilizatsiyasining beshigi deya bejiz ta’riflanmagan. farb madaniyati tarixini o’rganish jarayonida ovrupotsentrizm nazariyasiga og’ib ketish g’ayriilmiy bo’lgani kabi, masalaning sharq bilan bog’liq jihatini tahlil etganda ham osiyosentrizm g’oyalari ta’siriga tushmaslik lozim. shu bilan birga, sharqning o’ziga xosligi, unga mansub bo’lgan madaniy taraqqiyot jahon sivilizatsiyasining beshigi, dunyo xalqlari rivojiga qo’shilgan munosib hissa ekani ham sir emas. bu hol jahonning barcha xolis mutaxassis olimlari tomonidan e’tirof etiladi. qolaversa, vatanimiz sivilizatsiyasining sharq sivilizatsiyasi quchog’ida voyaga yetgani va uning qadriyatlarini o’zida aks ettirganini, unga va butun dunyo madaniyatiga ulkan ta’sir ko’rsatganini doimo esda tutish darkor. sharq madaniyati taraqqiyotining ilk davrlari deganda, ko’pgina …

ivilizatsiyasining beshiklaridan biri bo’lgan misr, qadimgi zamonda ilk o’troq hayot va o’ziga xos dehqonchilik an’analari boshlangan nil daryosi bo’ylaridagi madaniyat dunyo olimlari diqqatini tortib keladi. qadimgi misr va bobil falsafasi. eramizdan avvalgi to’rtinchi ming yillikning oxiri va uchinchi ming yillik boshlarida qadimgi misr va bobil hududida dastlabki diniy-falsafiy fikrlar, olam haqidagi fanlar, ya’ni astronomiya, kosmologiya, matematika, mifologiyaga oid qarashlar birmuncha rivoj topgan. tabiiy-ilmiy, diniy-falsafiy fikrlarning yuzaga kelishi ikki yo’nalishda borgan. birinchi yo’nalish olam haqidagi tasavvurlarning astronomiya, kosmologiya, riyoziyot fanlari rivoji bilan bog’liq ekanini, ikkinchi yo’nalish esa, bu tasavvurlarning mifologiya bilan bog’liq bo’lganini ko’rsatadi. birinchi holda, asosan, tabiiy bilimlarga tayanilgan, kundalik hayotda duch kelinadigan voqea-hodisalar aniq dalillar asosida tahlil etilgan, o’rganilgan, ulardan tegishli xulosalar chiqarilgan. bu - o’sha davr uchun tabiiy hol edi, ya’ni u - davrning inson ongida aks etishi, kundalik turmush hodisalarining oddiy bir tarzda ifodalanishi edi. aynan ana shu hol tabiiy bilimlar rivojiga, garchand sodda tarzda bo’lsa-da, aksariyat …

odamlarga xos tuyg’ular bayon qilingan. qadimgi misr va bobilda shakllangan falsafaning eng asosiy xususiyati shundan iborat ediki, ularda, bir tomondan, xudolarga ishonch, ilohiy kuchlarning tabiat va jamiyatga ko’rsatadigan ta’sirini mutloqlashtirish xususiyati ustuvor bo’lgan bo’lsa, ikkinchi tomondan, afsona va rivoyatlar tarzida bo’lsa-da, dunyoviy bilimlar, ilmiy qarashlar ham asta-sekin shakllana boshlagan. umuman, bunday xususiyatni, qadim zamondagi barcha sivilizatsiyalarga xos deyish mumkin. o’sha davrda eng qadimgi sharq xalqlaridan biri yahudiylarning milliy mafkurasi — iudaviylik shakllana boshlagan. bu din, asosan, ana shu millatga mansub kishilar o’rtasida yoyilgan bo’lib, eramizdan avvalgi ikki minginchi yillar boshida falastinda vujudga kelgan. «zabur» va «tavrot» kabi muqaddas kitoblar bu dinning asosiy manbalaridan hisoblanadi. yahudiylik yahudiy va falastin xalqlarining ba’zi e’tiqodlarini o’zida aks ettirgan dindir. eramizdan avvalgi x-vi asrlarda yahudiylik monoteistik (yakka xudolikka ishonish) dinga aylanib, olamni yaratuvchi yahve xudosiga e’tiqod qilish uning asosiy tamoyili hisoblangan. bu dinda muso alayhissalom — payg’ambar, «tavrot» xudo tomonidan unga yuborilgan ilohiy kitob ekani, …

u dunyo bilan bog’liq qarashlarga ko’proq e’tibor berish kabi o’xshash jihatlar uchraydi. hindiston falsafasi. qadimgi hindiston ham insoniyat madaniyatining beshiklaridan biridir. unga xos dastlabki ta’limotlar yozma manba — «veda»larda o’z aksini topgan. «veda»lar eramizdan bir yarim ming yil oldin yozilgan bo’lib, mutaassib dindor hindu uchun oliy muqaddas ilm va bashorat kitobidir. hindular «veda»ni oliy tangri braxma tomonidan aytilgan so’zlar deb biladi. «veda»da hindularning qadimgi tarixi, iqtisodiyoti, dini, falsafasi, axloq va nafosatiga oid fikrlari aks etgan. «veda»lar bizgacha to’rtta to’plam (samxitlar) shaklida yetib kelgan. bular — «rigveda», «samaveda», «yajurveda», «adxarvaveda»dir. hind falsafasi asoslari «upanishadalar» nomi bilan mashhur bo’lgan manbalarda ham o’z aksini topgan. «upanishadalar» sirli bilim degan ma’noni anglatib, «veda»larning falsafiy qismini tashkil etadi. «upanishadalar» yaxlit kitob yoki falsafiy risola bo’lmay, balki turli vaqtda turli mavzuda ijod etgan noma’lum mualliflarning matnlaridan iboratdir. ularning mazmuni va uslubi har xil va turlicha falsafiy qarashlar mahsulidir. «upanishadalar»dagi falsafiy mavzular, asosan, insonni o’rab turgan borliq, …

ohiy kuch tomonidan yaratilmagan, «veda» haqiqiy bilim bermaydi, deb ta’kidlashadi. buddizm va jaynizm diniy-falsafiy maktablar bo’lishiga qaramay, ular ham «veda»ning muqaddasligini tan olmagan. sankxya qadimgi hindistondagi dualistik falsafiy maktab bo’lib, olam asosida moddiy unsur (prakriti) modda va ruh (purusha) yotadi, deb hisoblaydi. bu yo’nalishga, asosan, olamdagi barcha narsalar ikki unsurning turli teng miqdorda (proporsiyada) birikishidan yuzaga keladi, olam sababiyat orqali rivojlanadi, olamda uchta sabab mavjud, deyiladi. ular quyidagilardir: moddiy sabab, yaratuvchi sabab, aloqador bo’lmagan sabab. bu falsafiy maktab haqida buyuk bobokalonimiz abu rayhon beruniy «hindiston» asarida atroflicha fikr yuritgan. qadimgi xitoy falsafasi. qadimgi xitoyda fan va madaniyat o’ziga xos shaklda rivojlangan. eramizdan avvalgi ikki minginchi yilning o’rtalariga kelib, yuan-in davlatida muayyan xo’jalik shakli yuzaga kelgan. eramizdan avvalgi xii asrda esa, urushlar natijasida davlat chjou qabilasining qo’liga o’tgan. bu hokimiyat eramizdan avvalgi iii asrgacha davom etgan. bu vaqtda diniy mifologik dunyoqarash hukmronlik qilgan. u olam va tabiatning paydo bo’lishini o’ziga xos …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qadimiy sharq, misr va bobildagi falsafiy fikrlar"

1693039633.doc qadimiy sharq, misr va bobildagi falsafiy fikrlar qadimiy sharq, misr va bobildagi falsafiy fikrlar reja: kirish 1. qadimgi sharqda asotiriy tasavvurlar va falsafiy bilimlarning paydo bo’lishi. 2. islom dinining vujudga kelishi va falsafiy ta’limoti. 3. qadimgi misr va bobil falsafiy fikr ildizlari. xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish sharq qadimiy madaniyat o’chog’i va jahon sivilizatsiyasining beshigi deya bejiz ta’riflanmagan. farb madaniyati tarixini o’rganish jarayonida ovrupotsentrizm nazariyasiga og’ib ketish g’ayriilmiy bo’lgani kabi, masalaning sharq bilan bog’liq jihatini tahlil etganda ham osiyosentrizm g’oyalari ta’siriga tushmaslik lozim. shu bilan birga, sharqning o’ziga xosligi, unga mansub bo’lgan madaniy taraqqiyot jahon sivilizatsiyasining beshigi, duny...

Формат DOC, 74,5 КБ. Чтобы скачать "qadimiy sharq, misr va bobildagi falsafiy fikrlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qadimiy sharq, misr va bobildag… DOC Бесплатная загрузка Telegram