xorijiy davlatlar pensiya tizimlari

PDF 11 pages 291.9 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 291.9 KB

File type PDF

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

17-mavzu: xorijiy mamlakatlar pensiya tizimlari ma’ruza mashg’uloti rejasi: 17.1 xorijiy davlatlar pensiya tizimlari turlariga umumiy tavsif 17.2 rivojlangan xorijiy davlatlar pensiya tizimlari modellari 17.3 xorijiy davlatlarda davlat va nodavlat pensiya tizimlari 17.4 mustaqil davlatlar hamdo’stligi davlatlari pensiya ta’minoti tizimlarining o’ziga xos xususiyatlari tayanch so’z va iboralar: pensiya ta’minoti, davlat va nodavlat pensiya tizimlari, majburiy va ixtiyoriy pensiya ta’minoti, korporativ pensiya tizimi, pensiya dasturlari, ko’p pog’onalai pensiya tizimi. 17.1. xorijiy davlatlar pensiya tizimlari turlariga umumiy tavsif ijtimoiy himoya va ijtimoiy ta’minot bir ma’noli emas, balki turdosh tushunchalardir. ulardan ilmiy ta’riflar sifatida foydalanilganida ijtimoiy himoya ijtimoiy ta’minotni tarkibiy qismi sifatida o’z ichiga oladi, bundan tashqari, u inson хayot faoliyatining normal shart sharoitlarini ta’minlovchi mеhnat, sog’liq va tabiiy muhitni muhofaza qilish, mеhnatga hak to’lashning eng kam miqdori kabi kafolatlarni qamrab oladi. hozirgi vaqtda kеng e’tirof etilgan g.esping аndеrsеn tasnifi ijtimoiy himoyaga nisbatan jahonda mavjud yondashuvlardagi jiddiy farqlar haqida tasavvur hosil qilish imkonini bеradi. …

2 / 11

t tizimlari hisobidan amalga oshiriladi. bu jarayonga davlat mumkin qadar kam aralashadi, u asosan muayyan kafolatlarni tartibga solish bilan shug’ullanadi. ta’minot to’lovlarining miqdorlari, odatda, uncha katta bo’lmaydi. transfert to’lovlari, ya’ni davlat byudjetidan aholining har xil guruhlariga nafaqalar va subsidiyalar tarzida bevosita o’tkaziladigan soliqlardan olingan moliyaviy mablag’lar miqdori ham ko’p emas. ishlab chiqarish munosabatlari sohasida tadbirkorlik faolligining rivojlanishi uchun barcha shart sharoitlar yaratilgan. korxonalar egalarining ishlab chiqarishni rivojlantirish va unda tarkibiy o’zgarishlami amalga oshirish, shu jumladan, keraksiz bo’lib qolgan xodimlarni ishdan bo’shatish huquqlari biron bir tarzda cheklanmaydi. bunday holatning o’ta liberal shakli аqshga хosdir. bu erda 1948 yildan beri amal qiladigan mehnat bitimlari to’g’risidagi qonun yoki «vagner qonuni»ga binoan, korxona ma’muriyati ishlab chiqarish qisqargan yoki modernizatsiya qilingan holda хodimlarni ogohlantirishsiz yoki ikki uch kun ошт ogohlanirish yo’li bilan, mehnat staji va malakasini hisobga olmasdan bo’shatishga haqli. jamg’ariladigan pensiya tizimiga o’tishni moliyalashtirish uchun turli mamlakatlarda quyidagi usullardan foydalanildi: • taqsimlanuvchi pensiya tizimini …

3 / 11

izimi ham, jamg’arib boriladigan pensiya tizimi ham kamchiliklarga va afzalliklarga ega. pensiya siyosati faqat bir pensiya tizimiga asoslanib qolmasligi kerak. shu sababli, taraqqiy etgan mamlakatlarda har ikkala tizimdan foydalanishga asoslangan uch pog’onali pensiya tizimi shakllandi: • majburiy davlat pensiya tizimi. ushbu tizimining mavjudligi pensionerlar o’rtasida qashshoqlikni oldini olish va qisqartirish imkonini beradi. • majburiy jamg’ariladigan pensiya tizimi. ushbu tizimda pensiya miqdori pensionerlarning individual schyotlarida to’plangan mablag’larga va investitsion daromadlarga bog’liq bo’ladi. mazkur tizim davlat tomonidan markazlashgan tarzda boshqarilishi mumkin yoki xususiy kompaniyalar, fondlar tomonidan boshqariladi. • ixtiyoriy xususiy pensiyaviy sug’urtalash. • ko’p pog’onali pensiya tizimi ko’pchilik risklardan sug’urtalanish imkonini beradi. xx asrning oxirgi choragi va xxi asrning dastlabki o’n yilligida jahondagi mavjud pensiya tizimlari, ularni tubdan isloh qilish zarurati natijasida bir qancha jiddiy muammolar yuzaga keldi. pensiya tizimlarini isloh qilish, davlatning jami ijtimoiy siyosatini o’zgartirish bilan birgalikda olib borildi. islohotlar jarayonida jaxon jamoatchiligining asosiy vazifasi, avlodlar hamjixatligi tamoyili asosiga qurilgan …

4 / 11

uchraganligi bilan tavsiflanadi. globallashuv tendentsiyasi sanoati yuqori bosqichdagi jamiyatga xos belgilardan biri bo’lib qoldi. 17.2. rivojlangan xorijiy davlatlar pensiya tizimlari modellari taraqqiy etgan davlatlarda хх asrning 90-yillarida pensiya tizimini takomillashtirish bo’yicha chora-tadbirlar amalga oshirildi. bunda asosiy e’tibor amaldagi taqsimlanuvchi pensiya ta’minotini takomillashtirishga, majburiy jamg’arib boriladigan pensiya ta’minotini asta-sekinlik bilan bosqichma-bosqich joriy etishga qaratildi. dunyoning ko’pchilik mamlakatlarida taqsimlanuvchi va jamg’ariladigan pensiya tizimlariga asoslangan ko’p pog’onali tizim amal qilmoqda. qator mamlakatlarda taqsimlanuvchi pensiya tizimi takomilashtirilib, unga shartli - jamg’ariladigan schyotlar kiritildi. shu yo’l bilan individ tomonidan o’tkazilgan pensiya badali va to’lanadigan pensiya miqdori o’rtasidagi uzviy aloqadorlik ta’minlandi. pensiya ta’minotining jamg’arish printsiplariga o’tish borasidagi dastlabki tadbirlar lotin amerikasi mamlakatlarida amalga oshirildi. lotin amerikasi mamlakatlari o’zlarining taqsimlanuvchi pensiya ta’minotini saqlab qolganlari holda, jamg’arib boriladigan pensiya tizimini ko’p pog’onali pensiya tizimini joriy qilish maqsadida qo’llashdi. bunday davlatlar sifatida argentina, kolumbiya, peru va urugvayni ko’rsatish mumkin. taraqqiy etgan mamlakatlarda aholining barcha qatlamlarini to’liq qamrab olgan universal …

5 / 11

ish printsiplari asosida qayta tashkil qildilar. buyuk britaniyada ikki pog’onali pensiya tizimi shakllantirildi. birinchi pog’ona - pensionerga minimal daromad olishni ta’minlaydigan, umumiy soliq tushumlari hisobidan moliyalashtiriladigan majburiy davlat sug’urta ta’minoti. ikkinchi pog’ona - ishlovchining ish haqiga bog’liq bo’lgan pensiya ta’minoti. bu erda ikkinchi pog’onadagi davlat jamg’aradigan tizimi yoki xususiy jamg’ariladigan pensiya tizimida ishtirok etishni har bir ishlovchi xodimning o’zi tanlaydi. shunisi xarakterliki, buyuk britaniyada ishlovchilarning xususiy jamg’ariladigan pensiya tizimida ishtirok etishi davlat tomonidan turli soliq imtiyozlari qo’llash orqali rag’batlantiriladi. mutaxassislaming hisob-kitoblariga ko’ra, ishlovchilarning qariyb 50% xususiy jamg’ariladigan pensiya tizimida ishtirok etadi. buning natijasida davlatning pensiya bo’yicha majburiyatlari 30 foizdan ortiq summaga qisqardi. buyuk britaniya pensiya bozori еvropadagi eng katta bozor bo’lib, jami pensiya jamg’armalarining 40 foiziga ega. mehnatga layoqatli 33 mln. angliyalikdan 22 millioni yollanib ishlaydi. ularning yarmi, ya’ni 10,5 mln. kishi korxonalar tomonidan tashkil etilgan xususiy pensiya sxemalarida ishtirok etadi, 4,5 million kishi individual pensiya schyotlariga pul o’tkazishadi, ishlovchilarning …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xorijiy davlatlar pensiya tizimlari"

17-mavzu: xorijiy mamlakatlar pensiya tizimlari ma’ruza mashg’uloti rejasi: 17.1 xorijiy davlatlar pensiya tizimlari turlariga umumiy tavsif 17.2 rivojlangan xorijiy davlatlar pensiya tizimlari modellari 17.3 xorijiy davlatlarda davlat va nodavlat pensiya tizimlari 17.4 mustaqil davlatlar hamdo’stligi davlatlari pensiya ta’minoti tizimlarining o’ziga xos xususiyatlari tayanch so’z va iboralar: pensiya ta’minoti, davlat va nodavlat pensiya tizimlari, majburiy va ixtiyoriy pensiya ta’minoti, korporativ pensiya tizimi, pensiya dasturlari, ko’p pog’onalai pensiya tizimi. 17.1. xorijiy davlatlar pensiya tizimlari turlariga umumiy tavsif ijtimoiy himoya va ijtimoiy ta’minot bir ma’noli emas, balki turdosh tushunchalardir. ulardan ilmiy ta’riflar sifatida foydalanilganida ijtimoiy himoya ijtimoiy...

This file contains 11 pages in PDF format (291.9 KB). To download "xorijiy davlatlar pensiya tizimlari", click the Telegram button on the left.

Tags: xorijiy davlatlar pensiya tizim… PDF 11 pages Free download Telegram