ellin - rumo davrida antik falsafa

DOC 234,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1697373302.doc ellin - rumo davrida antik falsafa reja: 1. epikureizm 2. skeptisizm 3. toiklar kosmologiyasi 4. stoiklar etikasi 5. neoplatonizm epikureizm er.avv. 4- asr o’rtalariga qadar gresiyada platon ta’lmoti hukmron bo’lgan bo’lsa, shu asrning 20-yillariga kelib aristotelning peripatetiklar maktabi ta’siri kuchli bo’lgan. bu davrda demokrit materialistik maktabining ilm-fan rivojiga ta’siri bir oz susayadi. epikur materializmi atomistik materializmning yangi ko’rinishi sifatida shakllanadi. uning avvalgisidan farqi shundaki, demokrit atomistikasi ko’proq nazariy xarakterga ega bo’lsa, epikur materializmi amaliyot, inson hayoti bilan bog’langan; ya’ni, demokritni ko’proq kosmos, olam to’g’risida nazariy mushohada yuritish qiziqtirgan bo’lsa, epikurni ana shu olamdagi inson, uning baxt-saodati masalalarini o’ylash band etgan. epikur eramizdan avvalgi 341 yilda samos orolida tug’ilgan. samosda u platonik pamfiliy ustozligida, so’ngra teosda unga katta ta’sir ko’rsatgan demokritning izdoshi navsifan ustozligida, ular orasidagi keyingi ixtiloflarga qaramasdan, ta’lim olgan. 18 yoshida epikur afinaga harbiy xizmatni o’tadi, va so’ngra kolofonda o’zini o’qishga bag’ishladi. lekin aristotelning ham, akademiya boshlig’i ksenokratning …

gandek qarashgan va bu kabi munosabat tufayli, albatta, epikurchilar falsafaning boshqa maaktablari faylasuflariga nisbatan ko’proq darajada o’z ustozlarining qarashlariga sodiq bo’lganlar. asosiy ta’limotlarni o’quvchilar yoddlashi shart bo’lgan. epikur sermahsul muallif bo’lgan (diogen laertskiyning so’zlariga ko’ra u 300dan ortiq asarlar yaratgan), biroq uning asarlarining ko’p qismi yo’qolib ketgan. ular 37 kitobdan tashkil topgan “tabiat haqida” asari, “gerodotga xat” (unda epikurning fizikaviy ta’limoti bayon qilinadi), “astronomiya, metereologiyaga oid mulohazalar”, “menekeyga xat” (etikaga oid o’y-fikrlar) va b. ma’lumotlarga qaraganda, diogen laertskiy bizga uch nafar didaktik xat qoldirgan, ulardan gerodot va menekeyga yozilganlari haqiqiy hisoblanadi, biroq pifoklga yozilgani, taxmin qilinishicha, epikurning asaridan uning o’quvchisi tomonidan ko’chirib olingan parcha hisoblanadi. shuningdek, uning asosiy “tabiat haqida” asarining parchalari ham saqlab qolingan. ular epikurchi psioning kutubxonasidan topilgan (taxminlarga ko’ra bu eramizdan avvalgi 58- yilda konsul lavozimini egallagan l. piso bo’lishi mumkin). epikurdan so’ng maktabni mitelenlik germarx boshqardi, keymnchalik uning o’rnini polistrat egalladi. germarx va polienlar bilan bir …

atini davolamaydigan faylasuf so’zi bo’m-bo’shdir. inson tanasidan kasallikni quvib chiqara olmagan tibbiyotdan hyech qanday naf bo’lmagani singari, qalb kasalini haydab yubora olmaydigan falsafadan ham hyech qanday foyda yo’q”1. menekeyga yozgan xatida esa uqtiradi: “hyech kim yoshligida falsafa bilan shug’ullanishni ortga qoldirmasin, qariligida esa falsafa bilan shug’ullanishdan charchamasin... kimki falsafa bilan shug’ullanishga vaqt o’tib ketdi desa, u baxt-saodatga erishishga vaqt yetib kelgani yo’q yoki vaqt o’tib ketdi, degan kishiga o’xshaydi”. epikur fikricha, agar o’lim va samo hodisalari insonni dahshatga solmaganida edi, unda u tabiatni o’rganishga ehtiyojni sezmagan bo’lar edi. uning ilgari surgan muhim tezislaridan biri: “o’limning bizga hyech qanday aloqasi yo’q, chunki biz yashaganda, u yo’q bo’ladi, o’lim kelganda esa, biz yo’q bo’lamiz”. uningcha, falsafaga amaliy ta’lim sifatida qarash insonni baxt-saodatga yetaklaydi, qo’rqinchlardan ozod etadi. haqiqat, ishonchlilik va umuman, fikrning borliqqa munosabati masalasida demokrit va epikur qarashlari qarama-qarshidir. xususan, demokrit aniq fanlarga intilgan, falsafadan esa qoniqish hosil qilmagan bo’lsa, epikur falsafani …

giga hyech qanday ta’sir ko’rsatmaydi, deb hisoblagan. epikur falsafani 3 qismga bo’ladi: etika – baxt-saodat, uning shart- sharoitlari, unga to’siq bo’ladigan omillar to’g’risidagi ta’limot; fizika – etikadan avval kelib, uni asoslaydigan qismi. u olamning tabiiy boshlang’ich asoslari, ularningaloqalarito’g’risida baxsyuritib, kishilarningqalbiga qo’rqinch soladigan narsalardan, xususan ilohiy kuchlarga ishonish, jonning o’lmasligi, insonning taqdiri azaldan qochib qutula olmasligi to’g’risidagi fikrlardan ozod etadi. agar etika hayotning maqsadi to’g’risida ta’limot bo’lsa, fizika shu maqsadni ommalashtirishga xizmat qiladigan tabiiy elementlar yoki olamning asoslari, tabiiy shart-sharoitlari to’g’risidagi ilmdir. uchinchisi kanonika (kanon, qoida so’zidan olingan) bo’lib, u haqiqat mezonlari va ularni bilish qoidalari to’g’risidagi bilimdir. bunga epikur alohida asar bag’ishlaydi va unda haqiqatning 3 ta mezonini ajratib tavsiflaydi: 1) idrok, 2) tushunish, 3) his-tuyg’ular. idrokni epikur tabiat predmetlarini va fantaziya obrazlarini hissiy idrok etish deb tushungan. birinchisida idrok predmetining o’zi aks etadi, ikkinchisida esa, xayolda yaratilgan predmetlar (ular havoda, bo’shliqda daydib yurishadi) obrazi hosil bo’ladi. birinchi holda predmet …

narsalar hisobiga hosil bo’ladi. 1. epikur fizikasi. epikur tomonidan fizikaviy nazariyaning yaratilishi amaliy maqsad bilan belgilangan: odamlarni xudo va oxirat oldidagi qo’rquvlardan ozod qilish va ularga qalb osoyishtaligiga erishishda yordam berish. xudolarning mavjudligini inkor qilmagan holda, u xudolar insonlarning ishlariga aralashmasligini va inson xudolarning rahmini keltirishi, ulardan gunohlarini kechirishini so’ramasligi mumkinligini, turli maqbul yoki nomaqbul odatlarni jiddiy qabul qilmasliklari lozimligini ko’rsatishga harakat qilgan. bundan tashqari, umrboqiylikni inkor qilgani holda, u insonni o’limdan, qo’rqish hissidan xalos qilishga umid bog’lagan. o’lim oddiygina so’nish, his qilish va qandaydir hissiyotlarning to’liq yo’qolishi bo’lsa, bizni oxiratda kutadigan jazolar yo’q bo’lsa, o’limdan nima uchun qo’rqish darkor? “o’limning bizga hyech qanday aloqasi yo’q, chunki parchalanib ketgan narsa, hyech nimani his qilmaydi, his qilmaydigan narsaning esa bizga hyech qanday aloqasi yo’q”. epikur fizikasi asosini atomistik materializm tashkil etadi. u demokrit atomistik materializmidan ancha farq qilib, uni sezilarli darajada yangi mazmun bilan boyitadi. o’z atomizmi uchun epikur ikkita his …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ellin - rumo davrida antik falsafa"

1697373302.doc ellin - rumo davrida antik falsafa reja: 1. epikureizm 2. skeptisizm 3. toiklar kosmologiyasi 4. stoiklar etikasi 5. neoplatonizm epikureizm er.avv. 4- asr o’rtalariga qadar gresiyada platon ta’lmoti hukmron bo’lgan bo’lsa, shu asrning 20-yillariga kelib aristotelning peripatetiklar maktabi ta’siri kuchli bo’lgan. bu davrda demokrit materialistik maktabining ilm-fan rivojiga ta’siri bir oz susayadi. epikur materializmi atomistik materializmning yangi ko’rinishi sifatida shakllanadi. uning avvalgisidan farqi shundaki, demokrit atomistikasi ko’proq nazariy xarakterga ega bo’lsa, epikur materializmi amaliyot, inson hayoti bilan bog’langan; ya’ni, demokritni ko’proq kosmos, olam to’g’risida nazariy mushohada yuritish qiziqtirgan bo’lsa, epikurni ana shu olamdagi inson, uning bax...

Формат DOC, 234,5 КБ. Чтобы скачать "ellin - rumo davrida antik falsafa", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ellin - rumo davrida antik fals… DOC Бесплатная загрузка Telegram