qadimgi falsafiy maktablar

DOCX 44.7 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1698126978.docx qadimgi falsafiy maktablar qadimgi falsafiy maktablar reja: 1.qadimgi hindistonda falsafiy maktablar. 2.qadimgi misr va bobil falsafiy fikr ildizlari. 3.markaziy osiyoda “avesto” ta’limotidagi falsafiy fikrlar. 4.islom dinining vujudga kelishi va falsafiy ta’limoti hindistonda falsafagacha bo’lgan fikrlar uchta manbada mujassamlashgan: vedalar, maxobxorat, bxagadvita. xx asrda yashab ijod etgan hind faylasufi aurobindo gxoshning ta’kidlashicha, “maxobxorot”-yakka, indivudual ong emas, milliy ong ijodi, xalqning o’zi to’g’risida yozgan poemasidir”[footnoteref:1], - degan edi. qadimgi hind falsafasi shakllanish davri to’rtga bo’linadi. [1: иқтибос қуйидаги манба бўйича: нижников с.а. история философии. курс лекций. –м.: экзамен, 2004-с.29. бу ҳақда қаранг: шарипов м, антик фалсафа.ўқув қулланма, 2017 йил.] 1.vedalar davri (er.avv.1500 – 600 y.). bu davr oriylarning joylashishi va ular madaniyatining yoyilishi, “o’rmondagi universitetlar”ning paydo bo’lishi davri. 2.epik davr (er.avv. 600- 200y.) – ilk upanishaddan darshanlar yoki falsafiy sistemalargacha bo’lgan davr. bu davrda buddizm, jaynizm va boshqa ko’plab diniy ta’limotlar paydo bo’ladi. 3. sutra davri (er.avv. 200 y.- eramizning ikkinchi …

vridayoq vujudga kelgan ilmiy bilim kurtaklari mifologik dunyoqarashdan keyingi hind falsafasining ikkinchi ma’naviy manbai bo’lib xizmat qilgan. upanishad (atrofida o’tirish) - ustoz oyog’i oldida o’tirib bilim olishni bildiradi. bu upanishadga mansub asarlarda ko’rsatmalar, o’gitlar ko’pligidan dalolat beradi. ayni paytda, upanishadalarda shoh saroyidagi disputlar, suhbatlar o’z aksini topgan. upanishadlar soni 200 tadan ko’proq. ulardan ba’zilari she’r, boshqalari proza, uchinchi bir turlari aralash ko’rinishda bitilgan. upanishadlar ikki yarim ming yildan ko’proq vaqt davomida yaratilgan (eramizgacha ikkinchi ming yillik oxiridan boshlab eramizning ikkinchi ming yillari o’rtalarigacha). upanishadlar mualliflari yashirilgan, lekin unda real shaxslar, xususan, braxmanlar va bilimli kshatriylar harakati sezilib turadi. upanishadlarda ongning to’rt holati ajratilib, tavsiflanadi: uyg’oqlik, uyqu, chuqur uyqu (tushsiz) va sof ong-turiya. upanishadlarda “hayot nafasi” tushunchasi (pranlar) muhim o’rin tutadi. asta-sekin jonning ko’chib yurishi konsepsiyasi (sansara), o’tmishdagi xulq-atvor, amallar uchun javob berish (karma) to’g’risida qarashlar shakllana boradi. taqdirni aynan karmaning belgilashi aytib o’tiladi. insonning xulq-atvorini, axloq qonunini dxarma belgilaydi. hind …

b oladi. mustaqil misr tarixi xxvi-dinastiya (665-525y) bilan tugaydi. bu davrda misr markazi sais bo’lgan. shuning uchun ham xxvi - dinastiyadagi misr sais misri deb ataladi. qadimgi misr fani rivoji piramidalar misolida ko’zga yaqqol tashlanadi. ularning eng ulkani xeops piramidasi bo’lib, uning balandligi 146 metrdir. u 2,5 mln ohak va granit toshlaridan (bloklaridan) qurilgan bo’lib, har biri 2,5 tonnadan 54 tonnagacha og’irlikka ega. bu piramida 20 yil davomida 30 ming kishining mehnati bilan qurilgan. piramidalar qurilishida misrliklarga 1000000 soni ma’lum bo’lgan. misrlik astronomlar osmonni kuzatishgan, u amaliy ahamiyatga ega bo’lgan. masalan, nil daryosining har yilda toshishi misr osmonida eng yarqin yulduz-siriusning paydo bo’lishiga to’g’ri kelgan. misrlik olimlar ekliptika–quyoshning yulduzlar to’plamidagi ko’rinishidan kelib chiqib, uni 12 qismga bo’lishgan va ular yig’indisi zodiakni, ya’ni “xayvonlar doirasi”ni hosil qiladi, deb hisoblashgan. ekliptikadagi har bir yulduzlar turkumiga qandaydir bir hayvon nomi berilgan. 1,5 ming yil davomida misr olimlari 373 marta quyosh, 832 marta oy …

n”[footnoteref:3] deyiladi. tirik ekansan, qalbing xoxishiga qarab ish ko’r, deb aytiladi. [2: лирика древнего египта. –м., 1965 –с. 84.] [3: там же, с. 85.] lekin boshqa bir asarda-“o’lim maqtovi”da narigi dunyoning mavjudligi to’g’risida mulohaza bor: “vaqt uyqu singari lip etib o’tib ketadi va quyosh botar maydonda “xush kelibsiz” deb kutib olishadi”[footnoteref:4]. bu maydonni misrliklar g’arbda deb hisoblashgan. [4: там же, с. 86.] geografik joylashuviga ko’ra bobil, ya’ni mesopotamiya yoki ikki daryo (tigr va evfrat) oralig’i ikki qismdan: shimoliy tog’oldi va janubiy past-tekislikdan tashkil topgan. unda paleolit davridayoq aholi yashar edi. eramizgacha bo’lgan to’rtinchi ming yillikda mesopotamiyaning tekislik qismiga shumerlar, o’rta qismiga akkadlar kelib joylashadi. eramizgacha uchinchi ming yillikda shumerlar janubda, akkadlar shimolda qator mustaqil shahar-davlatlar barpo etadilar. eramizgacha bo’lgan uchinchi ming yillik o’rtalarida shumer shaharlari lugalzagissi, akkad shaharlari sargon i tomonidan birlashtiriladi. bu ikki birlashma o’rtasidagi kurashda akkad g’olib chikadi. u o’ziga mesopotamiya tekislik qismini bo’ysundiradi. biroq shumer-akkad davlati uzoq …

rni qamrab olgan edi. bobilning ikkinchi gullab-yashnashi yangi bobil hoqonligiga to’g’ri keladi (612-538). u forsiylar tomonidan yakson qilingan. qadimgi bobil-“bronza davri” madaniyatining tipik namunasi. u to’g’risidagi manbalar toshdagi va qotgan loydagi yozuvlar bo’lib, ular assuriya-bobil (akkad) tilida bitilgan. assuriya xukmdori ashshurbanipal kutubxonasida 30 mingdan ko’proq loy jadvallar mavjud bo’lgan. matnlarda ish xujjatlari, qoidalar, tarixiy ma’lumotlar, tibbiy retseptlar, lug’atlar, matematik masalalar, xudolar sharafiga bag’ishlangan bitiklar qayd etilgan. ularda qadimgi ilmiy va dunyoqarash mazmuniga ega ma’lumotlar ham o’z aksini topgan. qadimgi bobil hoqonligi davriga oid ko’p matematik masalalar mavjud. ular orasida ko’paytirish jadvali, kvadrat va kub sonlar, hisoblash pozitsion sistemasi bor. shumer va akkad-bobilda oltmishlik hisob sistemasi o’ylab topilgan. eramizgacha ikkinchi ming yillikda bobil olimlariga kvadrat diagonalining tomonlarga munosabati, aylananing radiusga munosabati ma’lum bo’lgan. ular kvadrat va kub tenglamalarga mos keluvchi masalalarni echishgan. qadimgi bobil astronomlari aleksandr makedonskiy davriga (eramizgacha 4-asr) kelib, oy va quyosh tutilishi davriyligini aniqlashgan. ikki minginchi yil boshida …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi falsafiy maktablar"

1698126978.docx qadimgi falsafiy maktablar qadimgi falsafiy maktablar reja: 1.qadimgi hindistonda falsafiy maktablar. 2.qadimgi misr va bobil falsafiy fikr ildizlari. 3.markaziy osiyoda “avesto” ta’limotidagi falsafiy fikrlar. 4.islom dinining vujudga kelishi va falsafiy ta’limoti hindistonda falsafagacha bo’lgan fikrlar uchta manbada mujassamlashgan: vedalar, maxobxorat, bxagadvita. xx asrda yashab ijod etgan hind faylasufi aurobindo gxoshning ta’kidlashicha, “maxobxorot”-yakka, indivudual ong emas, milliy ong ijodi, xalqning o’zi to’g’risida yozgan poemasidir”[footnoteref:1], - degan edi. qadimgi hind falsafasi shakllanish davri to’rtga bo’linadi. [1: иқтибос қуйидаги манба бўйича: нижников с.а. история философии. курс лекций. –м.: экзамен, 2004-с.29. бу ҳақда қаранг: шарипов м, антик фа...

DOCX format, 44.7 KB. To download "qadimgi falsafiy maktablar", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi falsafiy maktablar DOCX Free download Telegram