o'rta osiyo xududida dastlabki davlat uyushmalarining vujudga kelishi

PPTX 29 стр. 726,1 КБ Бесплатная загрузка

29 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 726,1 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 29

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 29

mavzu: o’rta osiyoda axamoniylar hukmronligi davri mavzu: o’rta osiyo xududida dastlabki davlat uyushmalarining vujudga kelishi reja: ilk davlatchilikning shakllanish omillari qadimgi baqtriya va so‘g‘d xududida davlatchilikning shakllanishi va uning o‘rganilishi “katta xorazm” va qadimgi xorazm davlati tarixining o‘rganilishi adabiyotlar: асқаров а. ўзбек давлатчилигининг илк босқичларида қадимги фарғона.”фарғона, кеча, бугун ва келажакда”.-фарғона, 2003 40-48-betlar история государственности узбекистана. том 1. –т., 2008 11-18-стр. хорезм в истории государственности узбекистана.т., 2013. 10-40-betlar анорбоев а. ўзбекистонда илк давлатчилик ва унинг ўрганилиш тарихидаги баъзи бир муаммолар // o’zbekiston tarixi. 2004. № 4, 24-28 б. davlatning tashkil topishi masalasi doimo olimlar o‘rtasida munozara mavzusi bo‘lib kelgan. uning vujudga kelishi va taraqqiyoti to‘g‘risida tarixchi, jamiyatshunos, siyosatshunos olimlar tomonidan turli nazariyalar ilgari surilgan. ular orasida eng ko‘p tarqalgan nazariya davlatning vujudga kelishini sinfiylik jihatdan asoslash bo‘lgan. lekin uning noto‘g‘ri ekanligini bugungi kun tadqiqotlari isbotlamoqda. 4 jamiyatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish jarayonining asosini birinchi navbatda, insonning ehtiyoji, uning o‘z turmush tarzini yaxshilashga …

2 / 29

an. chorvadorlar chorvalari uchun keng yaylovlarni egallashga intilsalar, dehqonlar unumdor, suvga yaqin yerlarni egallashga intilganlar. xuddi shu jarayonda jamiyatda boshqaruv elementlari – davlatchilik elementlarining vujudga kela boshlangan. davlat boshqaruv tizimining shakllanishiga iqtisodiy va ijtimoiy omillar ta’sir ko‘rsatgan. birinchi navbatda xo‘jalikda sodir bo‘lgan mehnat taqsimotidir. dehqonchilikning chorvachilikdan ajralishi dehqonlar va chorvadorlar yashaydigan xududlarni belgiladi. ikkinchi mehnat tahsimoti davlat boshqaruvining markazi – shaharlarning shakllanishiga zamin yaratdi misr va mesopotomiyada mil.avv. iv ming yillikda shahar-davlatlar tarkib topgan. o‘rta osiyo xududida bronza davrida mil.avv. ii ming yillikda sun’iy sug‘orishga asoslangan dehqonchilik markazlarda voha-davlatlar shakllangan. buni ko‘pchilik tadqiqotchilar xududiy davlatlar tushunchasi bilan ham ishlatadilar. xorazm, toshkent, farg‘ona vodiysida ilk davlatlar ilk temir, ya’ni mil.avv. i ming yillikning birinchi choragida shakllangan. tarixdan ma’lumki, ilk shahar-davlatlar yirik daryolar bo‘ylarida shakllangan. jumladan, misr nil, mesopotomiyadagi ilk davlatlar dajla va frot daryolari bo‘ylarida, o‘rta osiyoda amudaryo, sirdaryo, hindistonda ganga, xitoyda xuanxe daryolari bo‘ylarida shakllagan chorvachilik bilan shug‘ullangan qabilalarda ilk …

3 / 29

iyasi bo‘lganligi ham qayd qilingan. bunday konfederesiyani “dax’yu sasti” boshqargan. dax’yu sasti boshqaruvida dax’yupatilar ham teng huquqga ega bo‘lganlar. davlat boshqaruvida oqsoqollar kengashi – “varzana”, “xanchamana”, umum jamoa majlisi – “v’yaxa” eng yuqori organ sanalgan. davlat ahamiyatiga molik qarorlar qabul qilishda vispati va zantupatilarning ovozlari muhim sanalgan. quyi bo‘g‘inlar boshqaruvi ham oqsoqollar kengashi orqali boshqarilgan. podsho, a’yon yoki hokimlarning mutlaq hokimligiga yo‘l qo‘yilmagan. davlatning harbiy sarkardasi “sastar” deb atalagan. sastar poytaxtni boshqargan va urush paytlarida harbiy qo‘mondonlik vazifasini ham bajargan. “sastar” va “kavi” so‘zlari dehqonchilik bilan shug‘ullanadigan mamlakatlarning siyosiy boshqaruvida ishlatilgan. chorvachilik bilan shug‘ullanuvchi aholida esa, hokim, boshliq tushunchasi “jabg‘u” atamasi bilan ifodalangan. konfederatsiyada chorvadorlar birgalikda chorvalarni, o‘z yerlarini himoya qilganlar va yangi yaylovlarni egallash imkoniyatiga ega bo‘lganlar. chorvadorlar o‘zlarining mohir jangavor qobiliyati, uyushqoqligi va birdamligi bilan ajralib turgan. o‘zbekiston xududida shakllangan ilk davlatlar - qadimgi baqtriya podsholigi va “katta xorazm” tarixini o‘rganish xix asrning oxiri-xx asrning boshlarida “avesto”, yunon …

4 / 29

skiyning asarlari o‘rta asr tarixchisi fotiyning asarida ilova tariqasida bizgacha yetib kelgan zarafshon va qashqadaryo vohalarini birlashtiruvchi qadimgi so‘g‘d hududida ilk davlatlarning shakllanish tarixi masalasi juda kam o‘rganilgan. vaholanki, u “avesta”da axuramazda bunyod etgan ikkinchi mamlakat sifatida tilga olingan: gava so‘g‘diylar istiqomat qiladigan yurt. o‘zbekiston xududidagi qadimiy davlatlar baqtriya -janubiy baqtriyaga afg‘onistonning shimoli-sharqiy qismi, shimoliy baqtriya hududiga bugungi kunda o‘zbekistonning surxon vohasi va tojikistonning janubiy-g‘arbiy hududlari kiradi. so‘g‘d - g‘arbiy so‘g‘d – buxoro vohasi, markaziy so‘g‘d – samarqand vohasi va janubiy so‘g‘d – qashqadaryo vohasi qadimgi xorazm - turkmanistonning shimoli-sharqiy qismi, qoraqalpog‘iston respublikasi va xorazm viloyatlari so‘g‘d davlatchiligi tarixida afrosiyobning alohida o‘rni bor. u juda ko‘plab yozma manbalarda qayd etilgan. ko‘rsatib o‘tilgan ilk temir davri so‘g‘d shaharlari voha-davlatlar markazlari rolini bajargan bo‘lsa, afrosiyob yodgorligi ham o‘zining ilk davrida voha-davlat, so‘ng esa butun so‘g‘d mamlakatining poytaxti vazifasini bajargan. bronza davrida so‘g‘d hududida yashagan jamoalar jamiyat taraqqiyotining qishloq jamoasi darajasida bo‘lgan bo‘lsa, …

5 / 29

lstov esa akes daryosini hozirgi xorazm hududida bo‘lgan deb hisoblaydi. gerodotning shu xabari asosida nemis orientalist olimi i. markvart «katta xorazm» davlati g‘oyasini ishlab chiqqan ilk xorazm davlati mil avv.6 asrda shaklalngan. bu davrga oid ko‘zaliqir va xumbuztepa yodgorliklari topib o‘rganilgan. bu xorazm tarixining arxaik davri yoki ko‘zaliqir bosqichi tushunchasi bilan ishlatiladi xorazmda ilk davlat katta xududda emas, balki ma’lum sug‘orish sistemalari mavjud xududlarda shakllangan. xorazmda ham ilk davlat masalalari ko‘zaliqir yodgorligi joylashgan xududda shakllangan bo‘lishi mumkin. balki ular bir necha bo‘lgandir. lekin gekatey xoraziylarda faqat xorasmiya shahri bo‘lganligi yozib qoldirilgan. arxeolog olimlarning tadqiqotlarda xorazmning davlatining janubiy chegarasi aniqlangan. bu o‘rta amudaryo bo‘yidan, chorjuy yaqinidan topilgan odaytepa va qo‘shqal’a yodgorliklardir. ular bir-biriga yaqin joylashgan bo‘lsa-da, ikki xil madaniyat izlari topilgan. бронза даврида бақтрия ҳудудида, илк темир давридан, яъни мил. авв.viii асрдан суғдиёнада ва мил.авв. vi асрдан қадимги хоразмда илк давлатчилик элементлари шаклланган. бақтрияда деҳқончилик воҳалари бирлашуви асосида давлатчилик элементлари шаклланган …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 29 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o'rta osiyo xududida dastlabki davlat uyushmalarining vujudga kelishi"

mavzu: o’rta osiyoda axamoniylar hukmronligi davri mavzu: o’rta osiyo xududida dastlabki davlat uyushmalarining vujudga kelishi reja: ilk davlatchilikning shakllanish omillari qadimgi baqtriya va so‘g‘d xududida davlatchilikning shakllanishi va uning o‘rganilishi “katta xorazm” va qadimgi xorazm davlati tarixining o‘rganilishi adabiyotlar: асқаров а. ўзбек давлатчилигининг илк босқичларида қадимги фарғона.”фарғона, кеча, бугун ва келажакда”.-фарғона, 2003 40-48-betlar история государственности узбекистана. том 1. –т., 2008 11-18-стр. хорезм в истории государственности узбекистана.т., 2013. 10-40-betlar анорбоев а. ўзбекистонда илк давлатчилик ва унинг ўрганилиш тарихидаги баъзи бир муаммолар // o’zbekiston tarixi. 2004. № 4, 24-28 б. davlatning tashkil topishi masalasi doimo olimlar o‘rtas...

Этот файл содержит 29 стр. в формате PPTX (726,1 КБ). Чтобы скачать "o'rta osiyo xududida dastlabki davlat uyushmalarining vujudga kelishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o'rta osiyo xududida dastlabki … PPTX 29 стр. Бесплатная загрузка Telegram