ontogenez

PPTX 12 pages 416.9 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 416.9 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

презентация powerpoint ontogenez (yunoncha: ontos — borliq va ...genez) — organizmning individual rivojlanishi, uning shakllana boshlashidan hayotning oxirigacha sodir boʻladigan ketma-ket oʻzgarishlar majmui. "ontogenez" terminini nemis olimi e. gekkel (1866) fanga kiritgan. ontogenez urugʻlangan tuxum hujayra, yaʼni zigotadan boshlanadi. jinssiz koʻpayadigan orga-nizmlarda yangi organizm ona hujay-raning boʻlinishidan (bir hujayralilarda), kurtaklanishdan yoki tugunak, ildizpoya va boshqa vegetativ organlardan (vegetativ koʻpayishda) vujudga keladi. ontogenez organizmning xususiy rivojlanishi davomida roʻy beradigan barcha morfologik, fiziologik va funksional jarayonlarni qamrab oladigan, oʻzaro uzviy bogʻlangan miqdor va si-fat oʻzgarishlari orqali amalga oshadi. ontogenez ketma-ket keladigan bosqichlar rivojlanish davrlaridan iborat jinsiy koʻpayadigan organizmlarda bu bos-qichlar murtak (embrional), murtakdan keyingi, yaʼni postembrional va ba-logʻatga yetish davrlarini oʻz ichiga oladi. ontogenez davomida rivojlanayotgan organizmning alohida qismlari oʻsadi, ixtisoslashadi va oʻzaro muvofiklashadi. 18-asrda ontogenezni tushuntirishda ikki konsepsiya kurash olib bordi. ulardan biri preformizm ontogenezni individual oʻsishdan iborat deb tushuntirsa, ikkinchisi — epigenez esa uni strukturasiz murtakdan boshlanadigan yangi hosilaning rivojlanish …

2 / 12

siri bilan bogʻliq. hayvonlarda ontogenez jarayonlarini boshqarishda nerv va endokrin sistemasi muhim ahamiyatga ega. ontogenez jinsiy koʻpayadigan koʻp hujayrali hayvonlarda, ayniqsa, murakkab sodir boʻladi. ular ontogenezida ontogenezning murtakkacha (proembrional), murtak (embrional), murtakdan keyingi (postembrional), voyaga yetgan davrlari boʻladi. proembrional davr jinsiy hujayralarning yetilishi (gametogenez) va urugʻlanish davrini; embrional davr embrionning tuxumdan yoki embrion pardadan chiqqungacha, postembrional davr jinsiy voyaga yetgunga oʻtgan davrni, voyaga yetgan davr esa organizmning yetuklik va keksaygan holatini oʻz ichiga oladi. hayvonlarda ontogenezning 3 tipi maʼlum: 1) lichinkalik — tuxum poʻstidan ancha erta chiqqandan soʻng organizm lichinka holida xayot kechiradi, lichinka davri oxirida esa metamorfoz yuz beradi; 2) tuxum qoʻyuvchi — murtak uzok, vaqt tuxum ichida rivojlanadi, lichinka davri boʻlmaydi; 3) ona qornida urugʻlangan tuxum — tuxum yoʻlida rivojlanadi, bunday holatda baʼzan murtak bilan ona organizm oʻrtasida yoʻldosh orqali bogʻlanish yuz beradi. anʼanaviy ravishda ontogenezni embriologiya oʻrganar edi. embriologiyadan rivojlanish biologiyasi ajralib chiqqandan soʻng embriologiyaning vazifasi murtakdan …

3 / 12

ida oʻsimliklar hujayralari, toʻqimalari va organlarining strukturaviy va funksional ixtisoslashuvi yuz beradi; oʻsimliklar turli qismlarining oʻzaro taʼsiri murakkablashib boradi; yaxlit sistema sifatida butun bir organizm yoshga oid qaytmas oʻzgarishlar paydo qiladi. ontogenezda oʻsimliklarning bir butunligi fitogormonlar, shuningdek, har xil organlar, mas, fotosintez qiluvchi organ — barglar bilan suv va mineral moddalarni shimuvchi ildiz oʻrtasida metabolitlar almashinuvi orkali taʼminlanadi. ontogenez davomida oʻsimlik oʻsadi va rivojlanadi. oʻsish oʻsimlikning boʻyiga ortishi, yaʼni miqsoriy oʻzgarishi boʻlsa, rivojlanish sifat oʻzgarishidan iborat. koʻpchilik oʻsimliklar yopishib yashashi tufayli ular ontogenezi koʻp jihatdan tashqi muhit sharoitiga bogʻliq. oʻsimliklarda muhitning noqulay omillariga turli xil moslanishlar (tinim holati, fotoperiodizm va boshqalar) paydo boʻlgan. shu tufayli ular faoliyatining faol davri yilning eng qulay fasliga toʻgʻri keladi.[1] nafas organlari - organizm bilan tashqi muhit (suv yoki havo) oʻrtasida gaz almashinuvi uchun ixtisoslashgan organlar. hayvonlarda tana qoplagʻichi yoki ichagi devorining botib kirishi yoki boʻrtib chiqishi tufayli vujudga kelgan. koʻpchilik umurtqasiz hayvonlar (gʻovaktanlilar, boʻshliqichlilar, …

4 / 12

i. ontogenezda nafas organlari oʻzgarishi mumkin. mas, koʻpchilik baliklar embrionlari dastlab tana yuzasi orqali nafas oladi; keyinroq ularda sariqlik xaltasida sariklik nafas olish sistemasi yoki suzgichlar (anal, orqa, dum) nafas olish sistemasi paydo boʻladi. keyinchalik lichinkalarda tashqi jabralar, soʻngra jabra apparata rivojlanadi. amniotlar embrionida nafas olish vazifasini dastlab sariklik xaltasi, keyinroq allan-tois bajaradi. odamda nafas organlari havo oʻtkazuvchi yoʻllar (burun boʻshligʻi, hiqildoq, kekirdak va bronxlar) hamda oʻpkadan iborat.[1] koʻp uchraydigan xatolar va notoʻgʻri tushunchalar fiziologik nafas va hujayra nafasi bir xil emas. baʼzan “nafas olish” atamasi uglevodlar energiyaga aylantiriladigan hujayra nafasiga nisbatan qoʻllanadi. bu ikkala jarayon bir-biriga aloqador, ammo ular boshqa-boshqa tushunchalar. biz faqatgina kislorodni yutmaymiz yoki faqatgina uglerod dioksidni ajratib chiqarmaymiz. baʼzida “kislorod” va “havo” atamalari bir-birining oʻrnida qoʻllanadi. shunisi maʼlumki, biz nafas oladigan havodagi kislorod biz chiqaradigan havodagi kisloroddan koʻproq boʻladi, karbonat angidridda teskarisi: nafas bilan chiqarilgan havoda uning miqdori olingan havodagidan koʻproq. biroq biz nafas oladigan havoda …

5 / 12

angidrid hamda moddalar almashinuvida paydo boʻlgan boshqa chiqindi moddalarni olib ketadi. termoregulyatsiya va gumoral regulyatsiyaii amalga oshiradi. immunitetning muhim omilidir. qon aylanishi ni 1628-yil ingliz vrachi u.garvey kashf qilgan. koʻpchilik umurtqasiz hayvonlarda ochiq qon aylanishi doirasi mavjud (gemolimfa gavda muskullari yoki tomirlar qisqarishi tufayli harakatlanadi). odam va ayrim yuqori darajada rivojlangan umurtqasizlarda qon aylanishi doirasi yopiq boʻladi. suvda va quruqlikda yashovchilar, sudralib yuruvchilar, sut emizuvchilar va qushlarda qon aylanishi doirasi 2 ta. odam. shu jumladan, sut emizuvchilar va qushlarda qon aylanishi sxemasi bir xil. yurak chap qorinchasidan chiqib, toʻqimalar orqali oʻng boʻlmachaga kelgan tomirlar sistemasi katta, oʻng qorinchadan chiqib, oʻpka orqali chap boʻlmachaga kelgani kichik qon aylanish doirasini tashkil etadi chap boʻlmachadan qon chap qorinchaga oʻtadi va qon aylanishi davom etadi. yurak muskullarining qisqarib-boʻshashishi tufayli qon tomirlarda harakatlanadi. yurakning bir min.da haydaydigan qon miqdori minutli hajm deyiladi. odam tinch turganidagi minutli hajm 4—5 l ga teng, emotsional taʼsir holatida esa …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ontogenez"

презентация powerpoint ontogenez (yunoncha: ontos — borliq va ...genez) — organizmning individual rivojlanishi, uning shakllana boshlashidan hayotning oxirigacha sodir boʻladigan ketma-ket oʻzgarishlar majmui. "ontogenez" terminini nemis olimi e. gekkel (1866) fanga kiritgan. ontogenez urugʻlangan tuxum hujayra, yaʼni zigotadan boshlanadi. jinssiz koʻpayadigan orga-nizmlarda yangi organizm ona hujay-raning boʻlinishidan (bir hujayralilarda), kurtaklanishdan yoki tugunak, ildizpoya va boshqa vegetativ organlardan (vegetativ koʻpayishda) vujudga keladi. ontogenez organizmning xususiy rivojlanishi davomida roʻy beradigan barcha morfologik, fiziologik va funksional jarayonlarni qamrab oladigan, oʻzaro uzviy bogʻlangan miqdor va si-fat oʻzgarishlari orqali amalga oshadi. ontogenez ketma-ket kel...

This file contains 12 pages in PPTX format (416.9 KB). To download "ontogenez", click the Telegram button on the left.

Tags: ontogenez PPTX 12 pages Free download Telegram