yuksak o‘simliklarning to‘qima va hujayralarini o‘stirish

DOCX 5 pages 18.6 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.6 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

7-ma’ruza: yuksak o‘simliklarning to‘qima va hujayralarini o‘stirish. yuksak oʻsimliklar — evolutsion taraqqiyot natijasida murakkab morfologik tuzilishga ega boʻlgan, tanasi poya va bargga differensiyalangan oʻsimliklar. ularda koʻp hujayrali murtak (embirion) hosil boʻladi. yuksak oʻsimliklarga xos belgilardan biri jinsiy (gametofit) va jinssiz (sporofit) nasllarning gallanishidir. yuksak oʻsimliklar 3000 ga yaqin turdan iborat 9 boʻlimni oʻz ichiga oladi. bularga: riniotoifalar zosterofiltoifalar, yoʻsintoifalar, plauntoifalar, psilotoifalar, qirqboʻgʻimtoifalar, qirqquloqtoifalar, qaragʻaytoifalar, magnoliyatoifalar kiradi. yuksak oʻsimliklar tanasining murakkab tuzilganligi, yerda oʻsishga moslashganligi, jinsiy va jinssiz koʻpayishi bilan tuban oʻsimliklardan farq qiladi. yuksak oʻsimliklar sporofitida koʻp hujayrali sporangiylar hosil boʻlib, ularda harakatsiz sporalar yetishadi. gametofitshxa jinsiy organlar paydo boʻladi. sporofit, odatda, barg , poya va ildizga boʻlingan. koʻpincha yuksak oʻsimliklarda oʻtkazuvchi toʻqima — ksilema va floema rivojlangan. epidermis, kutikula va bargida ogʻizchalar boʻlishi yuksak oʻsimliklar uchun xos. yuksak oʻsimliklar birorta dengiz suvoʻtlaridan kelib chiqqan, deb taxmin qilinadi. yuksak oʻsimliklarning qazilma qoldiqlari silur davridan maʼlum toʻqima — kelib chiqishi, tuzilishi …

2 / 5

boʻladi; silliq muskul toʻqimasi mezenximadan, koʻndalangtargʻil muskul toʻqimasi mezodermadan rivojlanadi. nerv toʻqimasi ektodermadan hosil boʻlib, organizmning hayot faoliyatini boshqaradi, tashqi muhitdan signallar qabul qiladi va organizmning javob reaksiyasini belgilab beradi. toʻqimaning xosil boʻlishi (gistogenez) embrionning rivojlanishi jarayonida dastlabki hujayraning ixtisoslashuvi bilan bogʻliq. koʻpincha gistogenez voyaga yetgan organizmda ham sodir boʻladi. toʻqimaning regeneratsiyalash, baʼzan oʻsishini taʼminlaydi. har bir organizmning oʻziga xos funksiyasi, odatda, bitta toʻqima yoki bir qancha ixtisoslashgan hujayralar bilan bogʻliq. barcha organlarda bir necha xil toʻqima boʻladi. ular birgalikda organizm funksiyasini boshqarib turadi. funksional jihatdan nerv va muskul toʻqimasi, ayniqsa, chambarchas bogʻlangan. tuban koʻp hujayralilarda toʻqima kuchli ixtisoslashmagan. bir xil tipdagi toʻqimaning tuzilishi organizmning har xil qismida va turli darajada tuzilgan organizmlarda bir xilda boʻlmaydi. toʻqima evolyutsiya davomida hujayralarning funksional ixtisoslashuvi natijasida hosil boʻlgan. oʻsimliklarda toʻqima bir xil hujayralardan iborat boʻlsa — oddiy (masalan, kollenxima), har xil hujayralardan iborat boʻlsa — murakkab toʻqima deyiladi. oʻsimlikning hayoti davomida oʻsishini taʼminlovchi …

3 / 5

tufayli hosil boʻladi. oʻtkazuvchi sistema 2 xil: birlamchi va ikkilamchi floema hamda birlamchi va ikkilamchi ksilemadan iborat. asosiy sistema birlamchi parenxima toʻqimasi — xlorenxima, aerenxima hamda mexanik toʻqima — kollenxima va sklerenximani uz ichiga oladi. bundan tashkari, ajratish, shamollatish funksiyasiga ega boʻlgan toʻqima ham bor. hujayra (lotincha: cellula — „katakcha“ uycha,,) barcha hayot organizmlarning tuzilish, tarkibiy va funksional birligidir (viruslar bundan mustasno). hujayra organizmning yashayotgan eng kichik boʻlagi, deb belgilanadi. baʼzi organizmlar (masalan, bakteriyalar) bir hujayralidir, yaʼni faqat bitta hujayraga ega. boshqa organizmlar esa koʻp hujayralidir (masalan, oʻrtacha odam 100 trillion yoki 1014 hujayradan iboratdir; oʻrtacha hujayra oʻlchami 10 mikrometr, massasi esa 1 nanogramdir). eng katta hujayra tuyaqush tuxumi boʻlib, uzunligi 15 sm, massasi 1.4 kg gacha boʻladi. hujayrani ilk marta robert guk 1665-yilda kashf qilgan[1][2]. hujayra alohida organizm sifatida hayot kechirishi (bakteriyalar, eng sodda hayvonlar, ayrim suvoʻtlar va zamburugʻlar) yoki koʻp hujayrali organizmlar toʻqimalari tarkibiga kirishi mumkin. genetik apparat …

4 / 5

ʻladigan oqsillar, jumladan, fermentlar ham hujayrada sintezlanadi. hujayraning har qaysi organoidi faqat unga xos vazifani bajaradi. masalan, eukariotlarda hujayraning nafas olishi faqat mitoxondriyalar membranalarida, oqsil sintezi — ribosomalarda kechadi. fermentlarning konsentratsiyalanishi va ularning hujayrastrukturasida muayyan tartibda joylashuvi kimyoviy reaksiyalarni tezlashtirib, ketma-ket borishi (konveyer prinsipi)ni taʼminlaydi. hujayraga xos mikrogeterogenlik xususiyati bir xildagi komponentdan bir vaqtning oʻzida har xil moddalarni juda oz miqdor (mikrohajm)da sintezlash imkonini beradi. ixchamlik prinsipi ayniqsa dnk strukturasi uchun xos. masalan, odam tuxumhujayrasining 61012g keladigan dnk si organizm uchun xos boʻlgan barcha oqsillarni kodlaydi. hujayra ichida ionlarning muayyan konsentratsiyasi saqlanadi. hujayra muhitdan yirik molekulalar, jumladan, oqsillar, hatto viruslarni pinotsitoz, ayrim mayda hujayralar va ular fragmentlarini fagotsitoz orqali yutish xususiyatiga ega. oʻsimlik hujayrasi hujayra membranasi sirtidan qattiq qobiqbn qoplangan (qobiq jinsiy hujayrada boʻlmaydi). hujayra qobigʻida teshikchalar bor. bu teshikchalardan oʻtadigan sitoplazma oʻsimtalari orqali qoʻshni hujayra oʻzaro bogʻlangan. oʻsishdan toʻxtagan hujayra qobigʻiga lignin, kremnezem yoki b. moddalar shimilishi natijasida ancha …

5 / 5

ayrasi bir xildagi organoidlar va metabolizmni boshqarish mexanizmlariga ega. ular prokariotlar singari metabolizmni boshqarish, energiyani jamgʻarish va saqlash, oqsil sintezida genetik koddan foydalanish xususiyatiga ega. barcha hujayra membranasining funksiyasi ham oʻxshash. hujayra tuzilishi va funksiyasining oʻxshashligi ular kelib chiqishidagi umumiylikdan dalolat beradi. biroq organizmdagi hujayra oʻlchami va shakli, u yoki bu organoidlari soni, fermentlar majmui bilan bir-biridan farq qiladi. bu farq organizmdagi hujayraning oʻzaro kooperatsiyasi va ularning funksional ixtisoslashuvi bilan bogʻliq. bir hujayralilar hujayrasining tuzilishi va funksiyasi oʻrtasidagi tafovutni koʻp jihatdan ularning yashash muhitiga moslanishi bilan tushuntiriladi. genetik apparat tuzilishidagi oʻxshashlik prokariot va eukariotlar kelib chiqishidagi umumiylikni tushuntirish uchun dalil boʻladi. ammo bir hujayralilarning ajdodi har xil prokariotlar boʻlishi ham mumkin. simbiogenez nazariyasiga binoan bir xil prokariotlar xoʻjayin hujayra mitoxondriyalariga, boshqalari — xloroplastlarga aylangan va organoid tarzida oʻz-oʻzidan koʻpaya boshlagan. boshqa nazariyaga binoan esa prokariot hujayraning strukturalari asta-sekin rivojlanib, eukariotga aylangan. bir organizmning barcha hujayralari genomi potensial axborot hajmi jihatdan …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yuksak o‘simliklarning to‘qima va hujayralarini o‘stirish"

7-ma’ruza: yuksak o‘simliklarning to‘qima va hujayralarini o‘stirish. yuksak oʻsimliklar — evolutsion taraqqiyot natijasida murakkab morfologik tuzilishga ega boʻlgan, tanasi poya va bargga differensiyalangan oʻsimliklar. ularda koʻp hujayrali murtak (embirion) hosil boʻladi. yuksak oʻsimliklarga xos belgilardan biri jinsiy (gametofit) va jinssiz (sporofit) nasllarning gallanishidir. yuksak oʻsimliklar 3000 ga yaqin turdan iborat 9 boʻlimni oʻz ichiga oladi. bularga: riniotoifalar zosterofiltoifalar, yoʻsintoifalar, plauntoifalar, psilotoifalar, qirqboʻgʻimtoifalar, qirqquloqtoifalar, qaragʻaytoifalar, magnoliyatoifalar kiradi. yuksak oʻsimliklar tanasining murakkab tuzilganligi, yerda oʻsishga moslashganligi, jinsiy va jinssiz koʻpayishi bilan tuban oʻsimliklardan farq qiladi. yuksak oʻsi...

This file contains 5 pages in DOCX format (18.6 KB). To download "yuksak o‘simliklarning to‘qima va hujayralarini o‘stirish", click the Telegram button on the left.

Tags: yuksak o‘simliklarning to‘qima … DOCX 5 pages Free download Telegram