yuksak arxegonial o‘simliklarning umumiy xususiyatlari

DOCX 12 pages 24.0 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 24.0 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

yuksak arxegonial o‘simliklarning umumiy xususiyatlari kirish yuksak o‘simliklar o‘simliklar olamining eng rivojlangan guruhini tashkil etadi va ularning tuzilishi tuban o‘simliklardan ancha murakkabdir. kitobda keltirilganidek, yuksak o‘simliklar poya, barg va ildiz kabi vegetativ organlarga ega bo‘lib, bu ularni tuban o‘simliklardan (masalan, suvo‘tlar va zamburug‘lardan) ajratib turadi. arxegonial o‘simliklar yuksak o‘simliklar ichida alohida guruh sifatida moxlar (bryophyta), plauntoifalar (lycopodiophyta), qirqbo‘g‘imtoifalar (equisetophyta) va qirqquloqtoifalar (polypodiophyta)ni o‘z ichiga oladi. ushbu guruhlarning umumiy xususiyati shundaki, ularning ko‘payishida arxegoniy deb ataluvchi urg‘ochi jinsiy organ ishtirok etadi, bu esa ularni ochiq va yopiq urug‘li o‘simliklardan farqlantiradi moxlar yuksak arxegonial o‘simliklarning eng sodda vakillari hisoblanadi. kitobda ta’kidlanishicha, moxlarning tanasi oddiy tuzilishga ega bo‘lib, ularning poyasi va barglari soddalashgan shaklda bo‘ladi. moxlarda haqiqiy o‘tkazuvchi to‘qimalar (ksilema va floema) rivojlanmagan, ammo oddiy hujayralar orqali suv va ozuqa moddalarni tashish amalga oshiriladi. ular asosan nam muhitda o‘sadi va quruqlikka to‘liq moslashmagan. plauntoifalar esa moxlardan farqli o‘laroq, poyasi va barglarida o‘tkazuvchi to‘qimalarning …

2 / 12

yaning rivojlanishini ko‘rsatadi. poya yuksak arxegonial o‘simliklarning vegetativ organlari ichida muhim o‘rin tutadi. kitobda poyaning umumiy xususiyatlari tasvirlanar ekan, uning asosiy vazifalari sifatida ozuqa moddalarini tashish, barglarni joylashtirish va mexanik mustahkamlikni ta’minlash keltirilgan (60-sahifa). moxlarda poya ko‘pincha oddiy hujayralardan iborat bo‘lib, tashqi qoplovchi to‘qima – epidermis bilan qoplangan. plauntoifalarda poya ichida o‘tkazuvchi to‘qimalar paydo bo‘lsa-da, ular hali soddaligicha qoladi. qirqbo‘g‘imtoifalarda poyaning ichi bo‘sh tuzilishi va qattiq sklerenxima to‘qimasi mexanik mustahkamlikni oshiradi (167-sahifa). qirqquloqtoifalarda esa poya yanada murakkablashib, ksilema va floema to‘qimalari aniq shakllanadi, bu esa suv va ozuqa moddalarini samarali tashish imkonini beradi (173-sahifa). arxegonial o‘simliklarning botanikadagi o‘rni ularning filogenetik rivojlanishdagi o‘tish bosqichi sifatida muhimdir. kitobda ta’kidlanishicha, yuksak o‘simliklar tuban o‘simliklardan kelib chiqib, oddiydan murakkabga qarab rivojlangan (148-sahifa). moxlar quruqlikka birinchi moslashgan o‘simliklar sifatida tuban o‘simliklar bilan yuksak o‘simliklar o‘rtasidagi bog‘lovchi halqa bo‘lib xizmat qiladi. plauntoifalar, qirqbo‘g‘imtoifalar va qirqquloqtoifalar esa vegetativ organlarning, xususan, poyaning differensiatsiyalanishi va maxsuslashuvini ko‘rsatadi. bu guruhlarning …

3 / 12

uning shamol va mexanik ta’sirlarga chidamliligini oshiradi (167-sahifa). shu tariqa, yuksak arxegonial o‘simliklarning poyasi ularning hayotiy faoliyati va tabiatdagi o‘rnini tushunishda muhim ahamiyatga ega. 2. asosiy qism 2.2. poyaning anatomik tuzilishi yuksak arxegonial o‘simliklar poyasining anatomik tuzilishi ularning evolyutsion rivojlanish darajasiga bog‘liq holda moxlardan qirqquloqtoifalargacha bo‘lgan guruhlarda turlicha namoyon bo‘ladi. ushbu bo‘limda moxlar (bryophyta), plauntoifalar (lycopodiophyta), qirqbo‘g‘imtoifalar (equisetophyta) va qirqquloqtoifalar (polypodiophyta) poyasining ichki tuzilishi “botanika” (toshkent, 2018, муаллифлар жамоаси) va “botanika: morfologiya, anatomiya, sistematika, geobotanika” (toshkent, 2010, o‘. pratov va boshqalar) kitoblaridagi ma’lumotlarga asoslanib tahlil qilinadi. moxlar poyasining tuzilishi moxlar yuksak arxegonial o‘simliklarning eng ibtidoiy guruhidir va ularning poyasi anatomik jihatdan soddaligi bilan ajralib turadi. “botanika” (2018) kitobida ta’kidlanishicha, moxlar poyasida maxsus o‘tkazuvchi to‘qimalar – ksilema va floema mavjud emas, bu ularning suv va ozuqa moddalarini oddiy hujayralar orqali diffuziya yo‘li bilan tashishini ko‘rsatadi (152-sahifa, муаллифлар жамоаси). poyaning tashqi qatlami bir qatlamli epidermis hujayralaridan iborat bo‘lib, bu to‘qima o‘simlikni tashqi …

4 / 12

, bu to‘qima suv va ozuqa moddalarini saqlash va tashish vazifasini bajaradi (126-sahifa, o‘. pratov va boshq.). ba’zi mox turlarida poyaning markaziy qismida oddiy o‘tkazuvchi hujayralar – gidroidlar va leptoidlar mavjud bo‘lib, ular ksilema va floemaning ibtidoiy shakllari sifatida qaraladi, ammo bu hujayralar zamonaviy o‘simliklardagi kabi murakkab tuzilishga ega emas (127-sahifa, o‘. pratov va boshq.). moxlarning bu sodda tuzilishi ularning nam muhitga bog‘liqligini va quruqlikka to‘liq moslashmaganligini ko‘rsatadi. plauntoifalar poyasining anatomiyasi plauntoifalar poyasi moxlarga qaraganda rivojlanganroq tuzilishga ega bo‘lib, unda o‘tkazuvchi to‘qimalarning boshlang‘ich shakllari paydo bo‘ladi. “botanika” (2018) kitobida keltirilishicha, plauntoifalar poyasida ksilema va floema aniq shakllangan bo‘lib, bu to‘qimalar markaziy silindr (stela) shaklida joylashadi (163-sahifa, муаллифлар жамоаси). poyaning tashqi qatlami epidermis bilan qoplangan, undan keyin korteks (po‘stloq qatlami) joylashadi. korteks ko‘pincha parenxima hujayralaridan iborat bo‘lib, poyaning mustahkamligini ta’minlashda va ozuqa moddalarini saqlashda yordam beradi (60-sahifa, муаллифлар жамоаси). markaziy silindrda ksilema poyaning ichki qismida, floema esa tashqi qismida joylashgan bo‘lib, …

5 / 12

turadi va moddalar oqimini tartibga soladi (133-sahifa, o‘. pratov va boshq.). bu tuzilish plauntoifalarni moxlardan rivojlanganroq qilib, quruqlikka moslashuvda muhim bosqichni ko‘rsatadi. qirqbo‘g‘imtoifalar poyasining anatomiyasi qirqbo‘g‘imtoifalar poyasi o‘zining bo‘g‘imli tuzilishi va ichi bo‘sh xususiyati bilan ajralib turadi. “botanika” (2018) kitobida aytilishicha, qirqbo‘g‘imtoifalar poyasining tashqi qatlami qalin epidermis bilan qoplangan bo‘lib, unda silikat moddalari to‘plangan hujayralar mavjud, bu esa poyani qattiq va mexanik ta’sirlarga chidamli qiladi (167-sahifa, муаллифлар жамоаси). epidermis ostida korteks joylashadi, uning ichki qismida sklerenxima tolalari ko‘p bo‘lib, mexanik mustahkamlikni yanada oshiradi. poyaning markaziy qismida ksilema va floema aniq shakllangan bo‘lib, ular vaskulyar to‘qimalar sifatida suv va ozuqa moddalarini tashishni ta’minlaydi (60-sahifa, муаллифлар жамоаси). poyaning ichi bo‘sh bo‘lishi esa uning og‘irligini kamaytiradi va shamolga qarshi turish qobiliyatini oshiradi (167-sahifa, муаллифлар жамоаси). “botanika” (2010) kitobida qirqbo‘g‘imtoifalar poyasining tuzilishi batafsil tasvirlanadi. poyada epidermis ostida ko‘p qatlamli korteks mavjud bo‘lib, uning tashqi qismida silika bilan boyitilgan hujayralar, ichki qismida esa parenxima va …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yuksak arxegonial o‘simliklarning umumiy xususiyatlari"

yuksak arxegonial o‘simliklarning umumiy xususiyatlari kirish yuksak o‘simliklar o‘simliklar olamining eng rivojlangan guruhini tashkil etadi va ularning tuzilishi tuban o‘simliklardan ancha murakkabdir. kitobda keltirilganidek, yuksak o‘simliklar poya, barg va ildiz kabi vegetativ organlarga ega bo‘lib, bu ularni tuban o‘simliklardan (masalan, suvo‘tlar va zamburug‘lardan) ajratib turadi. arxegonial o‘simliklar yuksak o‘simliklar ichida alohida guruh sifatida moxlar (bryophyta), plauntoifalar (lycopodiophyta), qirqbo‘g‘imtoifalar (equisetophyta) va qirqquloqtoifalar (polypodiophyta)ni o‘z ichiga oladi. ushbu guruhlarning umumiy xususiyati shundaki, ularning ko‘payishida arxegoniy deb ataluvchi urg‘ochi jinsiy organ ishtirok etadi, bu esa ularni ochiq va yopiq urug‘li o‘simliklardan farqla...

This file contains 12 pages in DOCX format (24.0 KB). To download "yuksak arxegonial o‘simliklarning umumiy xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: yuksak arxegonial o‘simliklarni… DOCX 12 pages Free download Telegram