biriktiruvchi to‘qima biokimyosi

PPTX 30 pages 1.0 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

презентация powerpoint biriktiruvchi to`qima biokimyosi(7-amaliy mashg`ulot) tuzuvchi: to`xtayeva feruza shonazarovna biriktiruvchi to‘qima biokimyosi biriktiruvchi to‘qima organizmning butun tanasi bo‘yicha taqsimlangan bo‘lib, u tog‘ay, pay, boylam, suyak matriksida bo‘ladi. bu to‘qima buyrak jomi, siydik kanallari sohasida joylashadi, tomirlarni fiksatsiya qiladi; jigar va mushak kabi parenximatoz a’zolarda hujayralararo bog‘lovchi moddaning asosini tashkil etadi. tana vaznini taxminan 50%ni tashkil etadi. biriktiruvchi to‘qimaning mexanik va ushlab turuvchi vazifasi hujayra tashqarisidagi erimaydigan iplar hisobiga amalga oshiriladi. ular matriksga botib turuvchi yuqori polimer birikmalardan tashkil topgan bo‘lib, asosiy modda deb yuritiladi. erimaydigan iplar va eruvchan matriksning sinteziga javobgar hujayralar– xondrotsit va fibroblastlardan tashqari makrofag, semiz hujayralar va kam miqdorda differensiyalanmagan turdagi hujayralar biriktiruvchi to‘qima hujayralariga kiradi. biriktiruvchi to‘qimaning barcha turlari, ularning morfologik farqlariga qaramasdan, umumiy yagona prinsip asosida tuzilgan bo‘lib, asosan quyidagilardan iborat: boshqa to‘qimalar kabi biriktiruvchi to‘qima hujayralarni saqlaydi, lekin hujayralararo modda, hujayra elementlariga nisbatan katta masofani egallaydi; b) biriktiruvchi to‘qima uchun o‘ziga xos ipsimon …

2 / 30

h unda fibrillalardan tuzilgan kollagen tolalarining mavjudligini ko‘rsatdi (120-rasm). fibrillalar diametri 5 dan 200nm gacha bo‘lgan silindr shakliga ega. kollagen fibrillalari tropokollagen birliklaridan tashkil topgan. ular turli to‘qimalardan ajratilgan tropokollagenlar tarkibi bilan farq qilsa-da, lekin ularning hammasida glitsin ko‘p va 5 oksilizin, 3-oksi, alfa-oksiprolin saqlaydi. tropokollagen molekulasi 1,5 nm kenglik va 300 nm uzunlikka ega, molekulyar og‘irligi 300000. uchta subbirlikdan tashkil topgan bo‘lib, ularning har biri taxminan 1000 aminokislota saqlovchi polipeptid zanjirdir. alohida zanjir o‘ralgan spiral bo‘lib, bir o‘ramda 3 aminokislota qoldig‘ini saqlaydi, uchta zanjir o‘ngga buralgan kabelga o‘xshaydi. yon zanjirlardagi peptid bog‘lari o‘rtasida -c=o…nh vodorod bog‘larining hosil bo‘lishi hisobiga stabillanadi. ma’lum to‘qimalarga xos bo‘lgan kollagenning to‘rt turi topilgan, ular molekulasini tashkil etgan tropokollagen aminokislota tarkibi bilan farqlanadi. i tur kollagen ikki xil α1 (i) va α2 zanjirlardan tashkil topgan. qolgan 3 tur kollagenlar bir xil 3 zanjirdan iborat - α1 (ii), α1 (iii), α1 (iv). i tur kollagen teri, …

3 / 30

istein saqlaydi; shuningdek ular tarkibida qaytariluvchi kollagensimon gly-pro-hyp ketma-ketliklar bor. faqat c–oxirdagi domenlar zanjirlar o‘rtasida disulfid bog‘larga ega. prokollagen molekulalarining 450 protsessingi hujayra tashqarisida proteolitik fermentlar ta’sirida bo‘ladi. bu fermentlar ikkala domenni olib tashlaydi va natijada tropokollagen hosil bo‘ladi. prokollagen va tropokollagen zanjirlari qator posttranslyatsion modifikatsiyalarga uchraydi, ular kollagenning o‘ziga xos strukturasini shakllanishida muhimdir. oksiprolin va oksilizin prokollagen molekulasida biosintez davrida bo‘lmaydi. ular prolin va lizinni gidroksillanishi natijasida, kollagen mrnksi translyatsiyasi davrida ribosomalarda polipeptid ajralguncha sodir bo‘ladi va uch spiralli struktura hosil bo‘lgandan keyin bu jarayon tugaydi. gidroksillanish reaksiyalari prolingidroksilaza, lizingidroksilaza ta’sirida boradi, ular mikrosoma membranalari bilan bog‘langan bo‘lib, fe+2, askorbat kislota, α-ketoglutarat, o2 ishtirokida reaksiya boradi: askorbat kislota yetishmovchiligi asosan mezenximal hujayralar funksiyasining buzilishi bilan bog‘liqdir. kollagen va xondroitinsulfat sintezi buziladi. hosil bo‘lgan kollagenda oksiprolin kam bo‘ladi. og‘ir kechuvchi singada biriktiruvchi to‘qima asosiy moddasining hosil bo‘lishi buziladi, bu to‘qima asosiy strukturalarining depolimerlanishi va erishi vujudga keladi, natijada davolangan eski …

4 / 30

o‘rtasida hosil bo‘ladi, lekin 3 yoki 4 peptid zanjirlardagi lizin qoldiqlaridan ham hosil bo‘lishi mumkin. avval 3 lizin qoldig‘i ε-aldegidgacha oksidlanadi, keyin esa to‘rtinchi lizin qoldig‘i bilan kondensatsiyalanadi. natijada desmozin yoki izodesmozin hosil bo‘ladi. desmozin va izodesmozin ko‘ndalang bog‘lar hosil qilishda qatnashadi. ko‘ndalang bog‘lar hosil qilishda lizinnorleytsin ham qatnashadi. nativ elastin iplari tripsin yoki ximotripsin ta’sirida hazmlanmaydi, lekin pepsin ta’sirida ph 2da sekin gidrolizlanadi. oshqozon osti bezida proelastaza ishlab chiqariladi. u tripsin ta’sirida elastazaga aylanadi va alifatik aminokislota karboksil guruhi hosil qilgan peptid bog‘larini gidrolizlaydi. elastin kollagen, proteoglikan va qator gliko- va muko‘proteinlar bilan birga fibroplastlar biosintetik faoliyatini mahsuloti hisoblanadi. hujayra biosintezini bevosita mahsuloti bo‘lib elastin, uning o‘tmishdoshi bo’lib esa proelastin hisoblanadi (kollagenda 453 prokollagen). tropoelastin ko‘ndalang bog‘lar saqlamaydi, eruvchan. keyinchalik tropoelastin yetilgan elastinga aylanadi, erimaydi, ko‘p miqdorda ko‘ndalang bog‘lamlar saqlaydi. proteoglikanlar biriktiruvchi to‘qima hujayradan tashqari moddasini proteoglikanlar hosil qiladi va to‘qima quruq massasining 30% ini tashkil etadi. bular yuqori …

5 / 30

, xondroitin-4-sulfat, xondroitin-6-sulfat, dermatansulfat, keratansulfat i va ii, geparan sulfat va geparin. gialuronat kislota bu glikozaminoglikanning qaytariluvchi disaxarid birligi quyidagi strukturaga ega: d-glyukuron kislota qoldig‘i qoldig‘i n-atsetilglyukozamin molekulyar og‘irligi 105 dan 107 gacha. ko‘pchilik to‘qimalarda kam miqdorda uchraydi, lekin proteoglikan agregatlarini hosil qilishda muhim struktural vazifa bajaradi. xondroitinsulfatlar keng tarqalgan glikozaminlar – xondroitin-4 sulfat va xondroitin-6-sulfat n-atsetilgalaktozamin 4- yoki 6-gidroksil guruhida sulfat efirining joylashishi bilan farqlanadi: molekulyar og‘irligi 1.104 –6.104, ko‘pchilik preparatlar polidispers hisoblanadi. turli to‘qimalardan ajratilgan preparatlarning sulfatlanish darajasi turlidir. to‘qimalarda xondroitin-4-sulfat yoki xondroitin-6 sulfat, yoki ularni aralashmasi bo‘ladi. qaytariluvchi disaxarid birliklardan tuzilgan zanjir polipeptid o‘zandagi serin bilan kovalent bog‘langan. bunda qo‘shimcha fragment bo‘lib trisaxarid galaktozil galaktozil – kisloza hisoblanadi. dermatansulfatlar bu glikozaminoglikanlar xondroitinsulfatlardan farqli ravishda ular molekulasida l-iduron kislota bo‘ladi va quyidagi qaytariluvchi disaxarid birliklardan iborat: d-iduron kislota qoldig‘i n-atsetilgalaktozamin-4 sulfat qoldig‘i qaytariluvchi birlikda ko‘p bo‘lmagan miqdorda iduron kislota o‘rniga glyukuron kislota bo‘lishi mumkin. bu glikozaminlar xondroitinsulfatlardagi kabi …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biriktiruvchi to‘qima biokimyosi"

презентация powerpoint biriktiruvchi to`qima biokimyosi(7-amaliy mashg`ulot) tuzuvchi: to`xtayeva feruza shonazarovna biriktiruvchi to‘qima biokimyosi biriktiruvchi to‘qima organizmning butun tanasi bo‘yicha taqsimlangan bo‘lib, u tog‘ay, pay, boylam, suyak matriksida bo‘ladi. bu to‘qima buyrak jomi, siydik kanallari sohasida joylashadi, tomirlarni fiksatsiya qiladi; jigar va mushak kabi parenximatoz a’zolarda hujayralararo bog‘lovchi moddaning asosini tashkil etadi. tana vaznini taxminan 50%ni tashkil etadi. biriktiruvchi to‘qimaning mexanik va ushlab turuvchi vazifasi hujayra tashqarisidagi erimaydigan iplar hisobiga amalga oshiriladi. ular matriksga botib turuvchi yuqori polimer birikmalardan tashkil topgan bo‘lib, asosiy modda deb yuritiladi. erimaydigan iplar va eruvchan matriksning s...

This file contains 30 pages in PPTX format (1.0 MB). To download "biriktiruvchi to‘qima biokimyosi", click the Telegram button on the left.

Tags: biriktiruvchi to‘qima biokimyosi PPTX 30 pages Free download Telegram