xv- xix аsrlаrdа mаrкаziy osiyodа tаbiiy-ilmiy, ijtimоiy fаlsаfiy fiкrlаr

PPTX 1.7 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1714632482.pptx /docprops/thumbnail.jpeg viii – xii аsrlаrdа mаrкаziy оsiyodа diniy - fаlsаfiy g’оyalаr reja: 1 1 2 4 3 1 xv- xix аsrlаrdа mаrкаziy osiyodа tаbiiy-ilmiy, ijtimоiy fаlsаfiy fiкrlаr xv-xvi аsrlаrdа mаrкаziy оsiyodа ijtimоiy-siyosiy аhvоl va falsafiy bilimlar takomili tеmuriylаr dаvridаn кеyingi ijtimоiy-siyosiy jаrаyonlаr va uning falsafiy tafakkur taraqqiyotiga ta’siri mаrкаziy оsiyodа mа’nаviy hаyotning yuksаlishi va ma’rifatparvarlik g’oyalarining yuzaga kelishi jаdidchiliк hаrакаti, uning ijtimоiy-siyosiy mохiyati. bехbudiy, munаvvаr qоri, fitrаt, cho’lpоn, аbdullа qоdiriy, аbdullа аvlоniy - jаdidchiliк fаlsаfаsining nаmоyondаlаri 2 amir temur va temuriylar davri falsafasiga xos bo’lgan xususiyatlar dunyoviy va diniy fanlarga murojaat tabiatni o‘rganishga intilish inson aqli va qobiliyatlarining ko‘tarilishi insonparvalik, milliy va umuminsoniy qadriyatlarni targ‘ib qilish insonning axloqiy sifatlarini qadrlash taftazoniyning nazariy merosi o‘rta asrlar fanining barcha sohalarini o‘z ichiga olar edi. u qirqdan ortiq asar yozgan bo‘lib, bizgacha yetib kelgan asarlaridan diqqatga sazovorlari quyidagilar: «taxzib al-mantiq val-kalom» («mantiq va kalomga sayqal berish»), «maqosid fi ilm al-kalom» («kalom ilmining …

tiq, til masalalaridan tashqari tabiatshunoslikka doir barcha sohalarni qunt bilan o‘rganib, ular haqida katta ilmiy asarlar yozib qoldirdi. uning shogirdlari orasida qozizoda rumiy, ulug‘bek va boshqalar bor edi. jurjoniy asarlarining umumiy soni 50 dan oshiqdir. bular ichida falsafa, mantiq va tabiatshunoslikka doir asarlar salmoqli o‘rinni egallaydi, o‘z navbatida, bu sohadagi asarlari butun sharq mamlakatlariga keng yoyilgandir. jurjoniyning falsafiy qarashlari forobiy, «sof birodarlar» anjumani, abu rayhon beruniy, ibn sino, nasriddin tusiy va qutbiddin ar-roziy at-taxtoniylar dunyoqarashi ta’siri ostida shakllandi. jurjoniy fikricha, vojib ul-vujud xudo bo‘lib, mumkin ul-vujud esa –moddiy olamdir. u borliqning birinchi sababi sifatida vojib ul-vujudni, ya’ni xudoning borligini tan oladi. uning fikricha, mumkin ul-vujud o‘zining bor bo‘lishi uchun qandaydir tarzda bo‘lsa ham, biror bir sababga ehtiyoj sezadi. 4 4 mir sayyid sharif jurjoniyning (1339-1413) 5 muhammad tarag‘ay ulug‘bek (1394-1449) uning ilmiy qiziqishlari riyoziyot, astronomiya, geometriya, kimyo, tarix va boshqa fan sohalarini qamrab olgan mutafakkir dunyoqarashining shakllanishida aflotun, arastu, ptolemey, …

vatli qilib qurilgan. unda oʻndan ortiq turli astronomik qurilma va asboblar boʻlgan. ulardan eng asosiysi radiusi 40,2 m li qoʻshaloq yoydan iborat kvadrant (yoki sekstantga yaqin) qurilma hisoblanadi. kvadrantning jan. qismi yer ostida, qolgan qismi shim. tomonda yer sathidan 30 m cha balandda joylashgan. asbob aylanasida bir gradus yoy 701,85 mm va bir minut yoy 11,53 mm ga toʻgʻri keladi. ushbu qurilma juda koʻp qirrali edi. u ufqdan quyoshni, yulduz balandligini va boshqa sayyoralarni aniq oʻlchashi mumkin edi. yilning davomiyligi, sayyoralar davri va tutilishlar ushbu qurilma bilan oʻlchangan. 1415-1420 yillarda qurilgan. hovli atrofi 2 qavatli hujralar (48 ta) bilan oʻralgan, har bir qujra qaznoq, yotoqxona, umumiy xonadan iborat. madrasaning shimol va janub tarzlari oʻrtasida tashqi tomondan alohida peshtoqlar bor. madrasaning 4 tomonini darsxona va ayvon egallagan. 11 41415-1420 yillarda qurilgan15 buxorodagi meʼmoriy yodgorlik (1417). markaziy osiyoda saqlanib qolgan eng koʻhna madrasa. eshik tabaqalariga arab tilida „bilim olish har bir musulmon …

adi. uning tushuntirishicha, xudo butun mavjudotlarning bosh sababchisi, ijodkoridir. u abadiy. qolgan hamma narsa va hodisalar o‘tkinchi va vaqtinchadir. uning e’tiqodicha, xudo yagona bo‘lmaganda edi, dunyoda tartibsizlik hukm surar edi. 8 abdurahmon jomiy (1414-1492) hirotda dunyoga keladi 9 alisher navoiy (1441-1501) таълимоти: adib 30 ga yaqin asarlar muallifidir. ular adabiyot, nasr va nazm, falsafa, axloqshunoslik, pedagogika, tilshunoslik, musiqa, nafosatshunoslik, tarix, tabiiy fanlar muammolariga bag‘ishlangan. «xazoyinul-maoniy», «devoni foniy», «lisonut-tayr», «majolis un-nafois», «holoti sayid hasan ardasher», «vaqfiya», «munshaot», «mahbub ul-qulub», «muhokamat ul-lug‘atayn», «tarixi muluki ajam» va boshqalar kiradi. navoiy falsafiy qarashlari vahdati-vujud va tasavvuf ta’limotiga asoslangan. mutafakkir o‘zining dunyoqarashida olloh, tabiat va inson birligidan kelib chiqadi. uning e’tiqodiga ko‘ra, inson baxt-saodatiga bu dunyoda erishishi mumkin. buning uchun u tinmay mehnat qilishi, kasb-hunar egallashi, tabiatning siru asrorini idrok qilishi, uning noz-ne’matlaridan foydalanishi darkor. xudo, allomaning fikricha, borliqning, shu jumladan insonning yaratuvchisidir. navoiy islom qonun-qoidalari, qur’on va shariatga qattiq rioya qildi. u tasavvufning naqshbandiylik …

kuchayishiga sabab bo‘lgan qarama-qarshi jarayonlar o‘zaro mavjud edi; markaziy davlat barpo qilish uchun olib borilgan kurash milliy davlatlarning irqiy tarixiy asosda shakllanish jarayonining, jumladan, buxoro amirligining mohiyatiy tamoyillaridan birini ifoda qilar ediki, bunday intilish keyinchalik rossiya tomonidan markaziy osiyoni bosib olinishi bilan barham topdi. 12 xvi – xvii asrlardagi mavoraunnahrdagi vaziyatni quyidagicha ta’riflash mumkin: birinchi yo‘nalish – mirzajon sheroziy, yusuf qorabog‘iy, muxammad sharif buxoriy kabi mutafakkirlar va boshqalar ijodida o‘z ifodasini topgan mavoraunnahrning o‘zidagi ijtimoiy-falsafiy fikr rivoji. ikkinchi yo‘nalish - markaziy osiyodan chiqib, hindistonda ijod qilgan mutafakkirlar tomonidan rivojlantirilgan falsafa. boburiylar imperiyasining uch yuz yil davomidagi mavjudligi markaziy osiyo va unga qo‘shni bo‘lgan boshqa mamlakatlar tarixida chuqur iz qoldirdi. bobur davlatining jug‘rofiy jihatdan alohida uzoq o‘lkada joylashganligiga qaramasdan, uning ma’naviy hayoti hamisha markaziy osiyo madaniyatining bir qismi bo‘lib qolaverdi. negaki, u va uning vorislari bu madaniyatga taalluqli bo‘lib, o‘z faoliyatlarida ushbu madaniyat an’analarini rivojlantirishda davom etdilar. 13 xvi asrdan boshlab …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "xv- xix аsrlаrdа mаrкаziy osiyodа tаbiiy-ilmiy, ijtimоiy fаlsаfiy fiкrlаr"

1714632482.pptx /docprops/thumbnail.jpeg viii – xii аsrlаrdа mаrкаziy оsiyodа diniy - fаlsаfiy g’оyalаr reja: 1 1 2 4 3 1 xv- xix аsrlаrdа mаrкаziy osiyodа tаbiiy-ilmiy, ijtimоiy fаlsаfiy fiкrlаr xv-xvi аsrlаrdа mаrкаziy оsiyodа ijtimоiy-siyosiy аhvоl va falsafiy bilimlar takomili tеmuriylаr dаvridаn кеyingi ijtimоiy-siyosiy jаrаyonlаr va uning falsafiy tafakkur taraqqiyotiga ta’siri mаrкаziy оsiyodа mа’nаviy hаyotning yuksаlishi va ma’rifatparvarlik g’oyalarining yuzaga kelishi jаdidchiliк hаrакаti, uning ijtimоiy-siyosiy mохiyati. bехbudiy, munаvvаr qоri, fitrаt, cho’lpоn, аbdullа qоdiriy, аbdullа аvlоniy - jаdidchiliк fаlsаfаsining nаmоyondаlаri 2 amir temur va temuriylar davri falsafasiga xos bo’lgan xususiyatlar dunyoviy va diniy fanlarga murojaat tabiatni o‘rganishga intilish inson a...

PPTX format, 1.7 MB. To download "xv- xix аsrlаrdа mаrкаziy osiyodа tаbiiy-ilmiy, ijtimоiy fаlsаfiy fiкrlаr", click the Telegram button on the left.

Tags: xv- xix аsrlаrdа mаrкаziy osiyo… PPTX Free download Telegram

xv- xix аsrlаrdа mаrкаziy osiyodа tаbiiy-ilmiy, ijtimоiy fаlsаfiy fiкrlаr

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "xv- xix аsrlаrdа mаrкаziy osiyodа tаbiiy-ilmiy, ijtimоiy fаlsаfiy fiкrlаr"

Similar files