yulduzlar

PPTX 12 pages 317.6 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 317.6 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

слайд 1 yulduzlar yulduzlar-huddi quyosh kabi, kizigan gazlardan iborat sharsimon osmon jismidir. oddiy kuz bilan 3500ga yaqin yulduzni, zamonaviy teleskoplar orqali esa yulduzlarning chegaralanmagan sonini kurish mumkin. hozir astronomlarga yulduzlarning 88 turkumi ma’lum.ularni yulduzlarning ŏziga hos joylashishiga qarab, yulduz kartalaridan foydalangan holda belgilaydilar. yulduzlarning nomlari qadimdan saqlanib kelinmoqda. masalan, sunbulla, aravakash, savr yoki grek afsonalari bilan boglik bulgan:- andromeda, persey, pegas va h.s. hozirgi vaktda astronomlar birnecha mln. yulduzlarning turish vaziyatlarini va ravshanliklarini aniqlaganlar vaular buyicha kataloglar tuzganlar. yulduzlar yermizdan juda katta olis masofada turadilar. agarda quyoshdan yergacha bŏlgan oralik masofani yoruglik 8 minutu 20 sekundda bosib ŏtsa,u holda yerga yakin bulgan tsentavr turkumidagi proksima yulduzidan yoruglik yerga 4 yilu 3 oyda etib keladi. boshka yulduzlardan esa yanada kechrok ya’ni yuz million va hatto bir necha milliard yildan sung yoruglik yerimizga etib kelar ekan. kuyoshning «chekkasi»da 15 yoruglik yili radiusida fakat 43 ta yulduz borligi aniklangan. quyosh sistemasi (tizimi) juda …

2 / 12

$tlab olinganda 30000 parsek (ps.) yoki 100000 yoruglik yiliga teng deb olish mumkin. (izoh: 1 ps. (parsek) – 206265 astronomik birlik yoki 3,25 yoruglik yiliga teng; yoki quyoshdan yergacha bulgan masofani yoruglik 8,2 minutda bosib ŏtadi. – yerdan quyoshgacha bulganurtacha masofa – 150000000 km, yoki 1 astronomik birlikga teng) agarda bu kiymatlarurniga kuyilib hisoblab chikilsa juda katta rakam hosil buladi. bu esa galaktikaning anik chearasi yukligidan dalolat beradi. galaktikaning markaziga yaqinlashgan sari yulduzlarning zichligi ortib boradi. galaktika ŏzining markazi atrofida aylanadi. quyosh sistemasi ham bu aylanishda ishtirok etib, 250km\sek, tezlikda harakatlanadi va galaktika markazi atrofini 200 mln. yilda bir marta tuliq aylanib chiqadi. yulduzlar bir hilda emaslar.ularni «gigant» va «karlik» larga ajratiladi. gigant yulduzlar quyosh razmeriga qaraganda bir necha marta katta bŏladilar. masalan: deneb yulduzining hajmi quyoshga qaraganda 64000 marta , antares yulduzining hajmi esa denebga karaganda 1700 marta kattadir. ba’zi-bir yulduzlar quyoshga qaraganda 13 mlrd. marta katta, ayrimlari esa …$

3 / 12

z atrofida bir-birlariga ta’sir etib turadilar. natijadaularning rangi va ravshanligi bir-birlariga boglik holda doimouzgarib turadi. shuningdek, galaktikada yangi vauta yangi yulduzlar bor bŏlib,ularning harakterlariuzgaruvchandir. shuninguchun ham bu yulduzlarga qizikish katta.ularda vaqti-vaqti bilan portlashlar bulib turadi. har bir portlashda yulduzlarning yuzasidan juda katta miqdorda qizigan gazlar otilib chiqadi va yulduzlarning razmeri tezda ortib ketadi. birnecha sutkadan sŏng esa portlashlar kamayib boradi va yulduzlarning kattaligi oldingi holatiga kaytadi. galaktikada har yili yuzdan ortik yangi yulduzlar yonadi.uta yangi yulduzlar yangi yulduzlardan portlashlarining quvvati juda katta bŏlishligi bilan farqlanadilar. galaktikada yulduzlardan tashqari qoramtir tumanliklar mavjud. bular gaz yoki kosmik changlarning tŏplamidir. tumanliklar yaqin atrofdagi yulduzning yorugligini qaytarish asosida yorug bŏlib kŏrinadi. agardaularga yaqin joyda yulduz bŏlmasa, tumanliklar qoramtir dog (nukta) bŏlib kurinadi. bizning galaktika juda katta ŏlchamga ega. tabiiyki savol tugiladi:undan tashqarida nima bŏlishi mumkin? hozirgi zamon teleskoplarida galaktikadan ortda sanoqsiz juda kŏp tumanliklar kurinadi. bular bizning galaktikagauhshash galaktikalardir.ularning galaktikamizning « sheriklari» bŏlsa kerak …

4 / 12

ik yiliuzokda joylashgandir. 1963 yili bizdan 10 mlrd. yoruglik yiliuzokligida kvazarlar (yulduzgauhshash) aniqlandi.ular juda kichik kattalikga ega bulishlariga karamasdan (quyosh sistemasi kattaligida) akl bovar kilmaydigan miqdorda, tahminan eng katta galaktika (yuz milliardlab yulduzga ega bulgan) ajratgan energiyadan yuz marta kup energiya ajratar ekan. yaqinda koinotning yana bir sirli ob’ekti kashf etildi.ularni tsul’sarlar-neytronli yulduzlar deb ataldi. pul’sarlar ham juda kichik bulishlariga qaramasdan, masalan, radiusi 10 km.ga yakin, hajmi kuyosh hajmidan 300 ming milliard marta kichik pul’sar 100 mingta quyosh kabi nur berar ekan. bizning galaktika va metagalaktikadagi kupgina yulduzlar, huddi kuyosh kabi,uz yuldoshlari bulgan sayyoralarga ega ekanlar. ehtimol bunday tizimga ega bulgan yulduzlarda hayot bulishi mumkin, hatto aklli mavjudot va tarakkiy etgan madaniyat ham. biroq,ular bizdan nihoyatdauzoq bulganliklariuchun,ular tugrisida ma’lumotga ega emasmiz. hozirgi vaktda olimlar tashqi ya’ni boshka dunyo bilan alokalarurnatishuchun radiosignallar orkali tadkikot olb bormokdalar. koinotniuzlashtirishuchun kosmonavtika degan fan yaratildi. kupgina mamlakatlardan yer sun’iy yuldoshlari va planetalararo avtomatik stantsiyalar, ilmiy …

5 / 12

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yulduzlar"

слайд 1 yulduzlar yulduzlar-huddi quyosh kabi, kizigan gazlardan iborat sharsimon osmon jismidir. oddiy kuz bilan 3500ga yaqin yulduzni, zamonaviy teleskoplar orqali esa yulduzlarning chegaralanmagan sonini kurish mumkin. hozir astronomlarga yulduzlarning 88 turkumi ma’lum.ularni yulduzlarning ŏziga hos joylashishiga qarab, yulduz kartalaridan foydalangan holda belgilaydilar. yulduzlarning nomlari qadimdan saqlanib kelinmoqda. masalan, sunbulla, aravakash, savr yoki grek afsonalari bilan boglik bulgan:- andromeda, persey, pegas va h.s. hozirgi vaktda astronomlar birnecha mln. yulduzlarning turish vaziyatlarini va ravshanliklarini aniqlaganlar vaular buyicha kataloglar tuzganlar. yulduzlar yermizdan juda katta olis masofada turadilar. agarda quyoshdan yergacha bŏlgan oralik masofani yorugli...

This file contains 12 pages in PPTX format (317.6 KB). To download "yulduzlar", click the Telegram button on the left.

Tags: yulduzlar PPTX 12 pages Free download Telegram