ekologiya kursi haqida ma'lumotlar

PPT 37 pages 4.4 MB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.4 MB

File type PPT

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

ekologiya – organizmlar o`rtasidagi o`zaro va ularni yashash muhiti bilan bo`ladigan munosabatlarga doir fan 1-mavzu: kirish. ekologiya kursi vazifasi, maqsadi, tuzilmasi va tarixi, fanni o’qitish uslullari. reja: ekologiya fanining rivojlanish tarixi. ekologiya fanining mazmuni, predmeti, maqsadi va vazifalari. ekologiya fanining bo’limlari va tadqiqot usullari. ekologiya fani biologiyaning eng yosh, lekin juda xam tez rivojlanayotgan tarmogi bo‘lib,tabiatda uchraydigan tirik organizmlarning bir-birlari va ular yashayotgan muhit bilan bo‘layotgan munosabatlarini o‘rganadi . ekologiya va tabiatdan foydalanish, uni muhofaza qilish bir- biri bilan uzviy bog‘liq. ekologiya o‘ziga xos fan hisoblanib, biologik fanlar turkumiga, tabiatdan foydalanish va uni muhofaza qilish esa amaliyotga kiradi. ekologiya fan sifatida organizmlarning hayot jarayonini tadqiq etadi. u tarixiy taraqqiyot jarayonida takomillashib, ko‘p qirrali mustaqil fanga ay1landi. tabiatdan oqilona foydalanish va tabiatni, atrof- muhitni muhofaza qilishdagi tadbirlarda ekologiya fan sifatida nazariy asos bo‘lib hisoblanadi. ekologiya fanining maqsadi: talabalarda ekologik dunyoqarashni shakllantirish, tabiat hamda uning boyliklarini e’zozlash va behuda isrof qilmaslik, ekologik …

2 / 37

иянинг мазмуни секин- аста такомиллашиб, унга аниқлик ва ойдинлик киритилди. экологияга оид юқоридаги таърифларни мужассамлаштириб, қуйидаги таърифни бериш мумкин. экология- организмларнинг ҳаёт фаолияти қонуниятларини, улар ҳаёт кечирадиган табиий муҳитга инсон омилининг таъсирини ҳисобга олган ҳолда ўрганадиган фандир. экология – табиатда ҳосил бўлган бир бутун биологик бирикмаларни ўрганади, шу бирликларнинг гуруҳларига, аъзоларига ўзига хос услублар билан ёндашади. экология организмларнинг турли биологик эволуцион тараққиёт босқичларини, яъни органик молекула → ген → органелла → ҳужайра → тўқима → орган → тур вакиллари → тур ўз навбатида уларнинг абиотик ва биотик омиллар таъсирида биологик бирликлар тизимини ҳосил қилишни ўрганади. * аутэкология, демэкология ва эйдэкология асосида тур вакиллари ва маълум тирик организмлар уюшмасига кирувчи турлар ўрганилади. синэкология ўз навбатида аутэкология, демэкология, эйдэкологияга асосланган ҳолда мураккаб кўп турлардан ташкил топган табиий мажмуаларни, уларнинг ички тузилишларини, ривожланишини, сон ва сифат ўзгаришларини, катта ва кичик бирликларни бир- бирлари ҳамда муҳит ўртасидаги муносабатларини ўрганади. у статистик йўллар билан илмий- …

3 / 37

ўрганади. * ижтимоий экология- жамият билан табиат ўртасидаги турли экологик муносабатларни ўрганади. инсон экологияси- инсоннинг табиий ҳолати, унга салбий ва ижобий таъсир қилаётган экологик омилларнинг моҳияти, унинг соғлиғи, табиатдаги ўрни ва ролини ўрганади. гео экология ( географик экология )- географик жараён ва ҳодисаларнинг табиат ва жамиятга таъсирини турли босқичларда ўрганади. ekologiya fanining rivojlanish tarixi. dastlabki ekologik tushunchalar aristotel, teofrast, al-xorazmiy, farobiy, beruniy, ibn sino shuningdek, gumbold, lomark, rule, darvin, gekkel asarlarida yoritilgan. o’zbekistonda d.n.qashqarov, e.p.korovin, t.z.zoxidov, a.m.muhammadiev, v.v.yaxontov, m.a.sultonov, r.o.olimjonov kabilar o'zbekistonda ekologiya faniga hissa qo'shgan bo'lsalar e.p.korovin, i.i.granitov, v.a.burigin, o.x. xasanov kabi olimlar o’zbekiston o’simliklarini o'rgandilar va ekologiya fanini rivojlantirdilar. ekologiya so‘zi yunonchadan olingan bo’lib, “eykos” – “uy, turar-joy”, “logos” – “fan, ta’limot” degan ma’nolarni anglatadi. bu atamani fanga birinchi bo‘lib, 1866 yilda nemis tabiatshunosi ernest gekkel kiritgan. ekologiya fanining mazmuni, predmeti, maqsadi va vazifalari. ekologiya – organizmlar o`rtasidagi o`zaro va ularni yashash muhiti bilan bo`ladigan munosabatlarini o’rganuvchi fandir. …

4 / 37

rozi va ijtimoiy muhit falokatiga olib keladi. «экологик из» инсоннинг атроф мухитга таъсирини ифодаловчи кўрсаткич. у биз истеъмол қилаётган барча махсулотлар ва ресурсларни олиш учун қанча миқдор унумдор ерлар ва табиий тоза сувдан фойдаланаёт- ганимизни кўрсатади. ернинг мавжуд имконияти киши бошига 1,8 га тенг 2000 йилда сайёрамиздаги бир кишининг ўртача экологик изи = 2,3 га ни ташкил этган. бу ернинг мавжуд имкониятидан 20% ортиқдир. 1961 йилга нисбатан инсоннинг экологик изи 3 баробарга ошди.) yerning mavjud imkoniyati kishi boshiga 1,8 ga teng. 2000-yilda sayyoramizdagi bir kishining o`rtacha ekologik izi 2,3 ga.ni tashkil etgan. bu yerning mavjud imkoniyatidan 20% ortiqdir. aqsh aholisining ekologik izi – 9,7ga. kanada aholisi – 7,5ga germaniya aholisi – 4,4ga rossiya – 7,0ga ozbekuston – 1,8ga. agar hamma davlatlar aqsh va kanada aholisi kabi ekologik iz qoldirsa, bizning yashashimiz uchun 3 ta planeta kerak bo`lar edi. bioproductive segments сайёрамизнинг фақат 22% ери инсоният томонидан ишлатишга яроқли 22% биологик …

5 / 37

ejaladi. so`ngi 20 yil ichida yer harorati 0,2-1,8 darajaga oshgan. bu esa o`rtacha 400.000ga maydondagi o`rmonlar yonishiga olib kelmoqda. oddiygina gulhan yongan tuproqning qayta tiklanishi uchun 67 yil kerak bo`ldi. 2025 yilga borib dunyoning 35% aholisi chuchuk suv tanqisligidan aziyat chekadi. 2100 yilga borib abadiy muzliklardan asar ham qolmaydi. tadqiqotlar natijasida, antarktida va himolay tog`laridagi muzliklarning erishi har 10 yilda 8% oshmoqda. ekologiya faning bo’limlari. 1. autekologiya «autos»- yunoncha so'z bo’lib «o'zi» degan ma'noni bildiradi. ayrim turlarning ular yashab turgan muhit bilan munosabatlarini turlarning qanday muhitga ko’proq va uzviy moslashganligini yoritadi. 2. populyatsion ekologiya «populyason» - fransuzcha so’z bo"lib, «aholi» degan ma'noni bildiradi. populyatsiyalar dinamikasi, ma'lum sharoitda turli organiznilar sonining o"zgarishi biomassa dinamikasi sabablarini tekshiradi. 3. sinekologiya «sin» - yunoncha so'z bo’lib, uning ma'nosi «birgalikda» demakdir. biogeotsenozlarning tuzilishi va xossalarini, ayrim o'simlik va hayvon turlarining o'zaro aloqalarini hamda ularning tashqi muhit bilan bo’lgan munosabatlarini o'rganadi. 4. biosfera «bios»- hayot- «sfera»- …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekologiya kursi haqida ma'lumotlar"

ekologiya – organizmlar o`rtasidagi o`zaro va ularni yashash muhiti bilan bo`ladigan munosabatlarga doir fan 1-mavzu: kirish. ekologiya kursi vazifasi, maqsadi, tuzilmasi va tarixi, fanni o’qitish uslullari. reja: ekologiya fanining rivojlanish tarixi. ekologiya fanining mazmuni, predmeti, maqsadi va vazifalari. ekologiya fanining bo’limlari va tadqiqot usullari. ekologiya fani biologiyaning eng yosh, lekin juda xam tez rivojlanayotgan tarmogi bo‘lib,tabiatda uchraydigan tirik organizmlarning bir-birlari va ular yashayotgan muhit bilan bo‘layotgan munosabatlarini o‘rganadi . ekologiya va tabiatdan foydalanish, uni muhofaza qilish bir- biri bilan uzviy bog‘liq. ekologiya o‘ziga xos fan hisoblanib, biologik fanlar turkumiga, tabiatdan foydalanish va uni muhofaza qilish esa amaliyotga kiradi....

This file contains 37 pages in PPT format (4.4 MB). To download "ekologiya kursi haqida ma'lumotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: ekologiya kursi haqida ma'lumot… PPT 37 pages Free download Telegram