fermentlar klassifikatsiyasi

DOCX 16 pages 32.8 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.8 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

fermentlar klassifikatsiyasi reja: · kofermentlar: · fermentlarning klassifikatsiyasi · ayrim tur kofermentlar vakillari,- kofermentlar:- ko’pchillik fermentlarni aktivlashishi uchun zarur bo’lgan quyi molekulyar spetsifik birikmalar kiradi. hozirgi vaqtda kimyoviy tarkibi va tuzilishi har хil 20 tadan ortiq modda topilgan bo’lib, ular fermentlarning prostetik gruppalari yoki kofermentlar deb ataladi. kofermentlar nisbatan kichik molekulyar massali organik moddalar. keyingi tekshirishlar natijasidan kelib chiqib, bir qancha kofermentlar tarkibiga vitaminlar kirishi aniqlandi. v1, v2, v6, rr, s, biotin, pantotenat kislota, folat kislota, v12, lipoat kislota va boshqalar kiradi. lekin yog’da eruvchi vitaminlarni kofermentlik hususiyati aniqlanmagan. yuqorida keltirilgan biologik aktiv moddalar fermentlarni aktivligini oshiruvchi kofermentlardir. fermentlarning aktivligiga nihoyatda kuchli ta`sir qiluvchi ma`lum fizik va kimyoviy omillar bo’lib, ular fermentlarning aktivligini oshirsa – aktivatorlar. оrganizmda boradigan ko’pchillik fermentativ reaktsiyalarda metallarning ionlari (k+, na+, mg+2, zn+2, cu+2) va boshqalar aktivator vazifasini bajaradi. ular, ferment-substrat yoki koferment-apoferment komplekslari hosil bo’lishini osonlashtiradi, natijada reaktsiya tez sodir bo’ladi. fermentlarning aktivligini pasaytiruvchi kimyoviy …

2 / 16

bitorlarni eng kuchlisi tsianid ioni (cn-) hisoblanadi. fermentlar kimyoviy reaktsiyalar tezligini oshiradi, shuning uchun anorganik katalizatorlarni eslatadi. bu biokatalizatorlar anorganik katalizatorlardan farqi, fermentlar ―yumshoq‖ sharoitda (past tempiratura, normal bosim, ma`lum rn qiymatga ega bo’lgan muhit sharoitida ) eng yuqori aktivlikka ega. masalan temir ionlari vodorod peroksidni suv va kislorodgacha parchalaydi. tarkibida temir tutuvchi katalaza fermenti esa bu substratni 10 milliard marta katta tezlikda parchalay oladi. biologik manbalardan ajratib olingan fermentlar alohida sharotida saqlanganda, uzoq vaqtgacha o’z aktivligini yo’qotmaydi. ularning bu hususiyati meditsina, sanoat va хalq хo’jaligining turli sohalarida keng foydalanishga imkon beradi. fermentlarning klassifikatsiyasi. fermentlar asosiy belgilariga ko’ra 6 ta katta sinfga bo’linadi: оksidoreduktazalar - oksidlanish - qaytarilish reaktsiyalarini katalizlovchi fermentlar. transferazalar – tashuvchi (molekulalar ichida va molekulalararo ko’chishni katalizlovchi) fermentlar gidrolazalar – suv ishtirokida organik birikmalarning parchalanish reaktsiyasini tezlashtiruvchi fermentlar. ligazalar (sintetaza) – ikki molekula atf ishtirokida uch pirofosfat bog’ining uzilishi hisobiga birikishini ta`minlovchi fermentlar. liazalar – nogidrolitik ravishda …

3 / 16

arda (kat) o’lchanadi. 1- katal bu shunday katalitik aktivlikki, u 1 sekundda 1 mol reaktsiyani amalga oshiradi. undan tashqari solishtirma katalitik aktivlik ko’rsatkichi bo’lib, bu kattalik eng asosiy ko’rsatkichlardan bo’lib, fermentning miqdorini ham hisobga oladi. har bir katalitik fermentning kataldan o’lchangan aktivligini ko’rsatadi. (kat/kg) fermentlar nomenklatura buyicha 4 ta raqam bilan kodlanadi. raqamlarning birinchisi uning qaysi sinfga mansubligini ko’rsatadi. keyingilari sinf tarkibidagi sinfchalarga ta`luqlidir. fermantlar aktivligiga tempiraturani ta`siri,- tempiratura ko’tarilishi bilan fermentlarning aktivligi ma`lum darajada ortadi. lekin tempiratura 40os dan oshganda ferment aktivligi pasayadi. ba`zi fermentlar 60-80os da aktivligini butunlay yo’qotadi. lekin ayrim fermentlar yuqori tempiraturalarda ham aktivligini yo’qotmaydi. ayrim fermentlar past tempiraturada ham, aktivligini ham yo’qotmaydi. masalan katalaza fermenti uchun 0- 10os optimal tempiratura hisoblanadi. vodorod ionlari kontsentratsiyasining ta`siri, - organizmdagi ko’pchillik fermentlar rn-7 atrofida yuqori aktivlikka ega bo’ladi. muhitning kislotali yoki ishqorli tomonga o’zgarishi ular aktivligining pasayishiga olib keladi. masalan, alfa amilaza fermenti kislotali muhitda o’z aktivligini yo’qotadi, …

4 / 16

figidril (sh) gruppasi katalitik gruppa rolini o’taydi. u oksidlanish – qaytarilish reaktsiyalarini katalizlaydi. 5. koferment a, (koa) moddalar almashinuvida keng miqyosda ishtirok etadigan kofermentlardan hisoblanadi. 6. vitaminli kofermentlar, - ya`ni fermentlarga ba`zi bir vitaminlarning birikib, shu fermentning katalitik aktivligini oshishiga хizmat qiladi. fermentlar (lot. fermentum — achitqi), enzimlar — hayvon, oʻsimlik va bakteriyalarning tirik hujayralaridagi oqsilli katalizatorlar. f. maxsus xususiyatlari va kimyoviy reaksiyalarni tezlashtirishi bilan odatdagi katalizatorlardan farqlanadi. ular katalizatorlar kabi kimyoviy reaksiyalarning faollanish energiyasini pasaytiradi (qarang kataliz). 1914-yil rus kimyogari k.g.s. kirxgof undirilgan arpa donidan olingan ekstrakt taʼsirida kraxmalni qandgacha parchaladi. 1933-yilda fransuz kimyogarlari a. payen va j. perso birinchi marta arpa donidan amilaza fermentini ajratib oldilar. 19-asr oʻrtalarida mikrobiologiyanint asoschisi l. paster achish jarayonini tirik mikroorganizmlar (achitqilar) koʻzgʻatadi va bu jarayon ularning hayoti bilan bogʻliq deb koʻrsatdi. 1897-yilda nemis kimyogari e. buxner achitqidan spirtli achish jarayonini chaqiruvchi fermentni ajratib oldi. 20-asr boshlariga kelib nemis kimyogari r. vilshtetter xodimlari …

5 / 16

i strukturaga ega ekanligi, yaʼni molekulalari tarkibi va strukturasi jihatidan turlicha boʻlgan bir qancha oqsil subbirliklar (biopolimerlar)dan iboratligi koʻrsatildi. fermentlar. barcha oqsillar kabi oddiy va murakkab boʻladi. murakkab f.ning molekulalari ikki komponentdan: oqsil (apoferment) va oqsil boʻlmagan — prostetik guruh komponentidan iborat. prostetik guruh apofermentdan oson ajraladigan hollarda kofaktor yoki koferment deb ataladi. uglevodlar, nukleotidlar, turli metallarning ionlari va boshqa birikmalar, vitaminlar hamda ularning hosilalari (vitaminlari kofermentlardan iborat 150 dan ortiq f. maʼlum) kofermentlar boʻlishi mumkin. avitaminoz va gipovitaminozlarda koʻpgina ferment tizimining funksiyasi izdan chiqadi, bu butun organizm normal hayot faoliyatining buzilishiga sabab boʻladi. koʻpchilik f. aʼzo va toʻqimalarda shu darajada kamki, qatto ularning absolyut miqdorini (mas, milligrammlarda) bilish qiyin. shu sababli f.ning istalgan aʼzodagi miqdorini, ularning faolligiga qarab aniklanadi. f.ning faollik birligi uchun bir min.da maʼlum miqdordagi substratning oʻzgarishini katalizlashga ketgan f. miqsori qabul qilingan. f.ning taʼsir etishi bir qator omillarga, xususan, temperatura va muhit rn ga (rn — …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fermentlar klassifikatsiyasi"

fermentlar klassifikatsiyasi reja: · kofermentlar: · fermentlarning klassifikatsiyasi · ayrim tur kofermentlar vakillari,- kofermentlar:- ko’pchillik fermentlarni aktivlashishi uchun zarur bo’lgan quyi molekulyar spetsifik birikmalar kiradi. hozirgi vaqtda kimyoviy tarkibi va tuzilishi har хil 20 tadan ortiq modda topilgan bo’lib, ular fermentlarning prostetik gruppalari yoki kofermentlar deb ataladi. kofermentlar nisbatan kichik molekulyar massali organik moddalar. keyingi tekshirishlar natijasidan kelib chiqib, bir qancha kofermentlar tarkibiga vitaminlar kirishi aniqlandi. v1, v2, v6, rr, s, biotin, pantotenat kislota, folat kislota, v12, lipoat kislota va boshqalar kiradi. lekin yog’da eruvchi vitaminlarni kofermentlik hususiyati aniqlanmagan. yuqorida keltirilgan biologik aktiv moddal...

This file contains 16 pages in DOCX format (32.8 KB). To download "fermentlar klassifikatsiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: fermentlar klassifikatsiyasi DOCX 16 pages Free download Telegram