oʻzbek adabiy til me’yorlari

PPTX 16 pages 4.6 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.6 MB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

powerpoint presentation oʻzbek adabiy til me’yorlari muhammadov yoqubjon hamdamjon ogʻli 1. oʻzbek adabiy tilining rivojlanishi va standartlashuvi 2. oʻzbek adabiy tilining fonetik, leksik va grammatik normalari 3. oʻzbek adabiy tilining normativ asoslari reja: oʻzbek adabiy tilining rivojlanishiga 1920-yillardagi lotin yozuviga oʻtish, turkiston va buxoro kabi hududlardagi turli shevalarning taʼsiri katta rol oʻynadi. 20-asrning oʻrtalaridan boshlab, rossiya federatsiyasi taʼsiri ostida rus tili leksikasining kirib kelishi adabiy tilning boyishiga ham, baʼzi oʻziga xos xususiyatlarining yoʻqolib ketishiga ham sabab boʻldi. oʻzbekiston mustaqillikka erishgandan soʻng, 1990-yillardan boshlab, milliy oʻzlikni anglash jarayoni adabiy tilning tozalash va boyitish yoʻlida faol ishtirok etdi, yangi terminlar yaratildi. oʻzbek adabiy tilining rivojlanishiga taʼsir etuvchi omillar oʻzbek adabiy tilining lugʻat boyligi va uning oʻziga xos xususiyatlari oʻzbek adabiy tilida 20-asrning ikkinchi yarmidan boshlab, ilmiy-texnika taraqqiyoti bilan bogʻliq yangi soʻzlar va terminlarning jadal oʻzlashtirilishi kuzatildi, bu uning lugʻat tarkibini sezilarli darajada kengaytirdi. oʻzbek adabiy tilining lugʻat fondi taxminan 100 000 dan …

2 / 16

n etilgan. rasmiy hujjatlarda (masalan, qonunlar, farmonlar) ishlatiladigan uslubiy meʼyorlar, 1990-yildan keyin 3 ta asosiy til qoidasiga qatʼiy rioya qilishni taqozo etadi. oʻzbek adabiy tilining tarixiy rivojlanishi xv-xvi asrlarda samarqand va buxoro shaharlarida oʻzbek adabiy tilining shakllanishida turkiy adabiyot namunalari va fors-tojik adabiyoti ta’siri sezilarli boʻlgan. 1920-yillarda lotin grafikasiga oʻtilishi oʻzbek adabiy tilining rivojlanishiga katta turtki berdi va turkiston hududida tilning yagona standartini yaratishga hissa qoʻshdi. xix asrning ikkinchi yarmi – xx asr boshlarida yangi uslubdagi adabiyot namoyandalari 2000 dan ortiq soʻz va iboralarni oʻzbek tiliga kiritdilar. oʻzbek adabiy tilining zamonaviy holati va istiqbollari oʻzbek adabiy tilining lugʻaviy boyligi 50 000 dan ortiq soʻz va iboralarni oʻz ichiga olib, samarqand, buxoro kabi tarixiy shaharlarning til madaniyatiga ham taʼsir koʻrsatgan. 21-asrda oʻzbekistonda oʻzbek adabiy tilining rivojlanishiga axborot texnologiyalari, xususan, internet va ijtimoiy tarmoqlar kuchli taʼsir koʻrsatmoqda, yangi soʻzlar va atamalar paydo boʻlmoqda. oʻzbekiston respublikasining davlat tilini rivojlantirish va takomillashtirish boʻyicha 2025-yilgacha …

3 / 16

va buxoro shaharlarida 20-asrning 30-yillaridan boshlab faol shakllangan boʻlib, milliy tilning rivojlanishiga katta hissa qoʻshgan. 1990-yillardan keyin oʻzbekiston respublikasining mustaqilligi tufayli, oʻzbek adabiy tilining nutq madaniyati meʼyorlariga xalqaro standartlar ham integratsiyalashgan. nutq madaniyati meʼyorlari 5 ta asosiy komponentdan – fonetika, leksika, grammatika, stilistika va uslubiyatdan iborat boʻlib, ularning har biri oʻziga xos qoidalarga ega. oʻzbek adabiy tilining fonetik meʼyorlari oʻzbek adabiy tilining fonetik meʼyorlarida, 1940-yillardagi samarqanddagi til tadqiqotlari natijalari, 3 ta asosiy urgʻu tizimini aniqlashga asos boʻlgan. oʻzbek adabiy tilining fonetik meʼyorlari, 5 ta unli va 21 ta undosh tovushning standartlashtirilgan talaffuzini belgilaydi, bu esa mamlakatning turli hududlarida yagona adabiy tilni rivojlantirishga xizmat qiladi. toshkent shahrida oʻtkazilgan soʻrovnomalar, 2000 dan ortiq soʻzning talaffuz variantlarini tahlil qilib, fonetik meʼyorlarning mintaqaviy farqlarini koʻrsatdi. oʻzbek adabiy tilining normalari va ularga rioya qilish ahamiyati oʻzbek adabiy tilining 1990-yillardan keyingi rivojlanishi samarqand va toshkent kabi yirik shaharlardagi oliy oʻquv yurtlarida oʻrganiladigan 5 ta asosiy fonetika …

4 / 16

, hozirgi kunda 300 dan ortiq qoida va istisnolarni oʻz ichiga oladi. toshkent shahrida joylashgan “oʻzbek tili va adabiyoti” instituti, imlo meʼyorlarining amaliy qoʻllanilishi boʻyicha 50 dan ortiq qoʻllanma va lugʻatlarni nashr etgan. oʻzbek adabiy tilining sheva va lahjalar bilan munosabati toshkent shevasi, oʻzbekiston poytaxti sifatida, adabiy tilning standartlashuvida muhim ahamiyatga ega boʻlib, uning lugʻaviy boyligi va grammatik tuzilishiga taʼsir koʻrsatgan. oʻzbek adabiy tili, taxminan 14 ta sheva va 100 dan ortiq lahjalarning boyligiga asoslanadi, xususan samarqand, buxoro va xorazm shevalari adabiy tilning shakllanishida muhim rol oʻynagan. janubiy va shimoliy oʻzbekiston shevalari oʻrtasidagi fonetik va leksik farqlar 20% ga yaqin boʻlib, adabiy tilning standartlashtirish jarayonida ushbu farqlarni hisobga olish zarur. oʻzbek adabiy tilining tinish belgilaridan foydalanish meʼyorlari qoʻshtirnoq belgilaridan (“…” yoki «…») foydalanish, jumladan, 3 dan ortiq jumla ichiga joylashgan tirnoqlardan foydalanish meʼyorlari, 1990-yillardagi oʻzgarishlardan keyin qayta koʻrib chiqildi. nuqta, vergul, ikki nuqta kabi asosiy tinish belgilari bilan bogʻliq meʼyorlar, …

5 / 16

iradi. e'tiboringiz uchun rahmat @taqdimot_robot image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oʻzbek adabiy til me’yorlari"

powerpoint presentation oʻzbek adabiy til me’yorlari muhammadov yoqubjon hamdamjon ogʻli 1. oʻzbek adabiy tilining rivojlanishi va standartlashuvi 2. oʻzbek adabiy tilining fonetik, leksik va grammatik normalari 3. oʻzbek adabiy tilining normativ asoslari reja: oʻzbek adabiy tilining rivojlanishiga 1920-yillardagi lotin yozuviga oʻtish, turkiston va buxoro kabi hududlardagi turli shevalarning taʼsiri katta rol oʻynadi. 20-asrning oʻrtalaridan boshlab, rossiya federatsiyasi taʼsiri ostida rus tili leksikasining kirib kelishi adabiy tilning boyishiga ham, baʼzi oʻziga xos xususiyatlarining yoʻqolib ketishiga ham sabab boʻldi. oʻzbekiston mustaqillikka erishgandan soʻng, 1990-yillardan boshlab, milliy oʻzlikni anglash jarayoni adabiy tilning tozalash va boyitish yoʻlida faol ishtirok etdi, ya...

This file contains 16 pages in PPTX format (4.6 MB). To download "oʻzbek adabiy til me’yorlari", click the Telegram button on the left.

Tags: oʻzbek adabiy til me’yorlari PPTX 16 pages Free download Telegram