aris totelning "poetika" asari tahlili

PPTX 15 стр. 190,5 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 190,5 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

adabiyotshunosliknazariyasi adabiyotshunosliknazariyasi xoliqova azizaxon 23.33 guruh aristotelning “poetika”asari tahlili poetika (yun. poietike — poetik sanʼat) — badiiy asarlarda ifoda vositalari tizimi haqidagi fan, eng qad. adabiyotshunoslik fani. keng maʼnoda p. adabiyot nazariyasi tushunchasiga toʻgʻri keladi. adabiyot nazariyasi sifatida p. adabiy tur va janrlar xususiyatini, oqim va yoʻnalishlar, uslub va metodlarni oʻrganadi hamda badiiylik darajasi oʻrtasidagi ichki bogʻlanish va oʻzaro munosabat qonuniyatlarini tadqiq etadi. tarkibiy qismdan iborat: umumiy p., tavsifiy (xususiy) p., tarixiy p. umumiy p. har qanday asarning badiiy vositalari va qurilish qonuniyatlarini janrga, adabiy tur va jinslarga qarab muallif niyatining mujassamlanish usullarini tadqiq etadi. tavsifi y p. ayrim olingan bir muallif asarlarining yoki davrlar va yoʻnalishlarning oʻziga xos xususiyatlarini aniqlaydi. tarixi y p. badiiy vositalar taraqqiyotini (obrazli ifodalar, shakllar, qofiyalar) va kategoriyalarni (badiiy qilib berilgan zamon, makon, ritm) oʻrganadi. aristotelning”poetika”asari tahlili aristotelning “poetika” asarida qoʻllangan. bu asar badiiy asar va uning tiliga oid nazariy masalalarni yoritishda dastlabki asarlardan hisoblanadi. …

2 / 15

a ijodda erkinlik, hayotiy haqiqat masalalari, hayotni dinamik tarzda tasvirlash talablari nazariy asoslandi. alisher navoiyning “mezon ul-avzon” asari alisher navoiyning “mezon ul-avzon” asari alisher navoiyning “mezon ul-avzon” asari 1492–1493-yillarda yaratilgan[3]. navoiy turkiy tildagi adabiyotshunoslik masalalariga bag‘ishlangan shayx ahmad taroziyning “funun ul-balog‘a” asari bilan tanish bo‘lmagani uchun aruz nazariyasiga doir qonun-qoidalarni turkiy tilda ilk marta bayon qilayotganini alohida ta’kidlaydi, xususan “g‘araz bu maqolotdin va maqsud bu muqaddimotdin bu erdikim, chun turk alfozi bilakim nazm voqi’ bo‘lubdur, anga zobitaye va qonune yo‘q erkondur…” deb yozarkan, turkiy tilda aruz qonun-qoidalariga oid maxsus asar yo‘qligini aytib o‘tadi. alisher navoiyning “mezon ul-avzon” asari. mezon ul-avzon” muqaddima, asosiy qism va kichik xotimadan iborat. muqaddimada allohga hamd aytilgach, sulton husayn boyqaroning ushbu asarni yozishga ilhomlantirganligi haqida so‘z boradi. unda aytilishicha, husayn boyqaro amir xusrav dehlaviyning 18 ming baytdan iborat g‘azaliyotini yig‘dirib, bir to‘plam holiga keltiradi. xusrav dehlaviy she’rlarining ko‘pi murakkab bahr va vaznlarda bo‘lib, ularni aniqlashda hatto …

3 / 15

a e’tirof etadi. “mezon ul-avzon” o‘zidan keyin turkiy tilda boburning “risolai aruz” asari yaratilishi uchun zamin hozirladi, xix asrda furqatning “ilmi she’rning qoidai avzonini bayoni” dastxatiga asos bo‘ldi. boburning “muhtasar”asari tahlili muxtasar” — zahiriddin muhammad boburning aruz vazni nazariyasi haqidagi asari (taxminan 1525—1523). manbalarda “mufassal”, “risolayi aruz” deb ham yuritiladi. unda aruz vaznidagi barcha yutuq va kamchiliklar koʻrsatilgan. bobur aruzning baʼzi noaniq masalalariga aniqlik kiritdi va uni yangi fikrlar bilan boyitdi, oʻzbek, arab, fors aruzlarini bir-biri bilan qiyoslab, aruz vaznining 248 turini aniqladi. bobur aruzda zihoflar sonini 46 taga yetkazdi. u taqteʼ bobida eski oʻzbek tili fonetik meʼyorlari asosida navoiyning “mezon ul-avzon”ida ishlab chiqilgan aruzning qonun-qoidalarini tizimga solib, baʼzi bahrlar orasida oʻxshashliklar topdi. boburning “muhtasar “asari tahlili asarda qoʻshiqlarning tarxoniy, turkiy, oʻlang, shuningdek, tuyuq va uning rang-barang turlari haqida yangi fikrlar aytilgan. bobur bu asari bilan oʻzbek sheʼriyatida qoʻllanadigan aruz bahrlarining koʻp yangi vazn, zihof va farʼlarini aniqladi. “mezon ul-avzon”da …

4 / 15

b har ikki tildagi unlilar qiyoslanganda, shoir fors tilida unlilar soni cheklanganligi, oʻzbek tilida esa unlilar bir qancha maʼno farqlovchi variantlarga ega ekanligi va ular o’zaro uzun-qisqaligi bilan ajralib turishini dalillar orqali koʻrsatib bergan. alisher navoiy”muhokamat ul lug’atayn” asari tahlili alisher navoiy oʻzbek va fors tillari leksikasini qiyoslash uchun tabiat manzaralari, uy-roʻzgʻor buyumlari, ov jarayoni, hayvon va qushlarning turlari kabi juda koʻp sohaga oid yuzlab soʻzlarni keltirib, bu soʻzlarning muqobalasi forschada yoʻqligini, forslar koʻpincha oʻsha oʻzbekcha soʻzlarning oʻzini ishlatishlarini taʼkidlab, oʻzbek tilining boy imkoniyatlarini har tomonlama koʻrsatgan. mana shunday fikrlaridan ayrimlari: „…xoʻblarning koʻz va qoshlari orasinki, qabogʻ derlar, forsiyda bu uzvning oti yoʻqtur..“. alisher navoiy soʻzlarning koʻp maʼnoliligi, sinonimlar jihatidan ham oʻzbek tilining imkoniyati kengligini, ularning sheʼriyatda turli nozik maʼnolarni ifodalashdagi ahamiyatini (ot, it, tush, yon, yoq, bor, sogʻin, tuz, koʻk kabi soʻzlar talqinida) koʻrsatadi. navoiy grammatik jihatdan ham oʻzbek tili fors tiliga nisbatan baʼzi imkoniyatlarga ega ekanligini tahlil etadi. …

5 / 15

tuz, koʻk kabi soʻzlar talqinida) koʻrsatadi. navoiy grammatik jihatdan ham oʻzbek tili fors tiliga nisbatan baʼzi imkoniyatlarga ega ekanligini tahlil etadi. maʼlumki, qaysi til maʼnoni qisqa yoʻl bilan ifodalay olsa, shu til rivojlangan til hisoblanadi. oʻzbek tilining rivojlangan til ekanligini shoir zaruriy misollar bilan koʻrsatib beradi. alisher navoiy “muhokamat ul lug’atayn”asari tahlili masalan, oʻzbek tilida birgalik nisbat qisqagina –sh affiksi orqali yasaladi: „va masdargʻa bir shin harfi ilhaq qilmoq bila ul maqsudni topibdurlar. andoqki chopishmoq va topishmoq va quchushmoq va oʻpushmoq va bu shoye lafzdur“. forslar bu maʼnoni soʻz birikmasi orqali ifodalaydilar. navoiy shaxs oti yasovchi qoʻshimchaning xususiyatini 30 ga yaqin soʻz misolida isbotlab (qoʻrchi, suvchi, nayzachi, yurtchi, qushchi, barschi, qoʻychi, turnachi, kiyikchi va h.k.), oʻzbek tilining soʻz yasash va fikr ifodalash jihatidan ham oʻziga xos imkoniyati mavjudligini koʻrsatgan. navoiy oʻzbek tilining boyligi va qudratini, ifodaviy imkoniyatini asosli tahlil etib, quyidagi xulosaga keladi: oʻzbek tilida bu xildagi nozik maʼnoli suz …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "aris totelning "poetika" asari tahlili"

adabiyotshunosliknazariyasi adabiyotshunosliknazariyasi xoliqova azizaxon 23.33 guruh aristotelning “poetika”asari tahlili poetika (yun. poietike — poetik sanʼat) — badiiy asarlarda ifoda vositalari tizimi haqidagi fan, eng qad. adabiyotshunoslik fani. keng maʼnoda p. adabiyot nazariyasi tushunchasiga toʻgʻri keladi. adabiyot nazariyasi sifatida p. adabiy tur va janrlar xususiyatini, oqim va yoʻnalishlar, uslub va metodlarni oʻrganadi hamda badiiylik darajasi oʻrtasidagi ichki bogʻlanish va oʻzaro munosabat qonuniyatlarini tadqiq etadi. tarkibiy qismdan iborat: umumiy p., tavsifiy (xususiy) p., tarixiy p. umumiy p. har qanday asarning badiiy vositalari va qurilish qonuniyatlarini janrga, adabiy tur va jinslarga qarab muallif niyatining mujassamlanish usullarini tadqiq etadi. tavsifi y p. a...

Этот файл содержит 15 стр. в формате PPTX (190,5 КБ). Чтобы скачать "aris totelning "poetika" asari tahlili", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: aris totelning "poetika" asari … PPTX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram