aristotelning poetika asari

PPTX 16 pages 84.0 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 84.0 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

aristotelning ʼʼ poetika ʼʼ asari. farg’ona davlat universiteti sirtqi bo’lim filologiya yo’nalishi o’zbek til 23.33 gurux rayimberdiyeva ismigul aristotelning ʼʼ poetika ʼʼ asari. insoniyat tarixidagi mashhur mutafakkirlardan biri arastu ham barcha nomdor aql-idrok sohiblari singari nafaqat favqulodda o‘tkir zehni, balki o‘zining tashqi ko‘rinishi bilan ham atrofdagilarning e’tiborini tortgan. miloddan avvalgi 384–322 yillarda yashab o‘tgan bu yunon donishmandi, manbalarda ma’lum qilinishicha, “kalta soqol qo‘yib, doim sochini peshonasiga tushirib yurgan”. tasavvurimizda uning sog‘lomlik barq urib turgan vujudidan, baland qaddi-qomatidan, o‘tday yonib turadigan chiroyli ochiq chehrasidan, chaqnagan ko‘kish ko‘zlaridan, uzun qilib o‘stirilgan mayin, jingalak sochlaridan, paydor bilaklaridan, uzun barmoqlaridan, umuman, baquvvat jismining har bir uzvidan unga ro‘para kelgan har qanday kishiga ham jisman, ham ruhan ta’sir qiladigan allaqanday salobat yog‘ilib turgan. chunki nomi asrlar osha o‘chmasdan kelayotgan allomaning surati – tashqi ko‘rinishi ham uning siyrati – ichki dunyosi, aql-tafakkuri singari ulug‘vor, salobatli bo‘lgan. borliqdagi barcha narsaga mushohada yuritish manbasi sifatida qaragan bu yunon …

2 / 16

s, bu dunyodan o‘tganidan keyin tan olishadi. insoniyatning ko‘hna tarixi ham, yaqin o‘tgan davr ham, hozirgi zamon ham iste’dodli kishilarga hasad “o‘q”iga nishon bo‘lib qiynalish, mashaqqatli mehnat bilan izlanib yashash, sarson-sargardon kun kechirib, boshqalar muyassar bo‘lmagan muvaffaqiyatlarga erishish qismat qilib belgilanganidan dalolat beradi. iste’dodli insonlarga yaratguvchi atrofdagilarning diqqatini tortadigan qiyofa, nozik fe’l-atvor, yuksak did, favqulodda o‘tkir zehn, talay zamonlar odamlar uchun jumboq bo‘lib qoladigan g‘aroyib qismat va yana ko‘p ajoyib xususiyatu xislatlar ato etadi… xulosa 1, (jahon adiblari adabiyot haqida. – t.: “ma’naviyat”, 2010. – 190-bet). 2, “poetika”ni o‘qib, undan so‘z san’atining mohiyatini ozmi-ko‘pmi, anglaganingizdan keyin adabiyotning asl asarlari, deylik navoiyning “xazoyin ul maoniy” va “xamsa”si, shekspirning “qirol lir”, “hamlet”, “otello” tragediyalari, f.dostoyevskiy, l.tolstoy romanlari yoki stendalning “qizil va qora”, “parma ibodatxonasi”ni, balzak, tagor singari ulug‘ so‘z san’atkorlari asarlarini mutolaa qilayotganingizda ro‘parangizda odam va olam haqida allaqanday bo‘lakcha bir dunyoning eshigi ochiladi. adabiyotlar alisher navoiyning " majolis un-nafois ʼʼ asari …

3 / 16

shoirlar haqida fikr yuritilgan. 8 majlis sulton husayn boyqaroga bagʻishlangan. tazkirada shoirlarning bilim darajasi, axloqi, dunyoqarashi, mehnatga munosabati kabi xususiyatlari alohida koʻrsatilgan. har bir shoirga berilgan tasnif uning ijodidan namuna keltirish bilan asoslangan. asarda badiiy ijod asosi va mohiyatini belgilovchi nazariy masalalar yuzasidan ham fikr yuritilgan: mazmun va shakl haqida fikrlar ilgari surilgan, shoirlar ijodiga baho berishda asarlarning gʻoyaviy mazmuni bilan birga badiiy mahoratiga ham eʼtibor qaratilgan. navoiy oʻz davri adabiy muhitining qizgʻin manzarasini, adabiyotdagi poetik janr va turlar rangbarangligini koʻrsatib bergan. asar qiziqarli va sodda, ravon uslubda yozilgan, fikrlar puxta va ixcham ifodalangan. tazkira 15-asr oʻzbek ilmiy na-srining guzal namunasi hisoblanadi. "m. un-n." boshqa xalqlar tillariga ham tarjima qilingan va tazkirachilik ishiga samarali taʼsir koʻrsatgan. chunonchi, 16-asrda fors tiliga 3-marta (faxriy hirotiy, 1521—22, hirot; qazviniy, 1522—23, istanbul; shoh ali, 1598, nishopur) tarjima qilingan. shoir sodiqiy "m. un-n."dan il-homlanib, turkiyda "tazkirai majma ul-xavos"ni tuzgan. "m. un-n."ning 15-asr oxiri — 16-asr …

4 / 16

ayotganini alohida ta'kidlaydi, xususan “g‘araz bu maqolotdin va maqsud bu muqaddimotdin bu erdikim, chun turk alfozi bilakim nazm voqi' bo‘lubdur, anga zobitaye va qonune yo‘q erkondur...” deb yozarkan, turkiy tilda aruz qonun-qoidalariga oid maxsus asar yo‘qligini aytib o‘tadi. “mezon ul-avzon” muqaddima, asosiy qism va kichik xotimadan iborat. muqaddimada allohga hamd aytilgach, sulton husayn boyqaroning ushbu asarni yozishga ilhomlantirganligi haqida so‘z boradi. unda aytilishicha, husayn boyqaro amir xusrav dehlaviyning 18 ming baytdan iborat g‘azaliyotini yig‘dirib, bir to‘plam holiga keltiradi. xusrav dehlaviy she'rlarining ko‘pi murakkab bahr va vaznlarda bo‘lib, ularni aniqlashda hatto ba'zi shoirlar ham ojizlik qilar edilar. husayn boyqaroning topshirig‘i bilan aruzshunoslar xusrav dehlaviyning har bir she'ri ustiga shu she'rning vaznini yozib chiqadilar. shundan so‘ng devon tuzishda har bir she'rning vaznini qayd etib qo‘yish odat tusiga kiradi. alisher navoiyning “xazoyin ul-maoniy” kulliyoti ham shu yo‘sinda tartib beriladi. alisher navoiy muqaddimada o‘zidan avval yaratilgan aruzga doir manbalar: xalil ibn ahmadning “kitob ul-ayn”, …

5 / 16

avoiyning ʼʼ muhokamat ul - lugʻatayn ʼʼ asari "muhokamat ul-lugʻatayn" („ikki til muhokamasi“, 1499) — alisher navoiyning tilshunoslikka oid asarlaridan biri. navoiy „ikki til muhokamasi“ (muhokamat ul-lugʻatayn)asarida oʻzbek tilining boyligini, qudratini, oʻsha zamonning adabiy tillari qatoridan oʻrin olishga qodir va haqli ekanligini ilmiy tomondan isbotladi. asarda oʻzbek (turkiy) va fors tillari unli tovushlar, leksika va morfologiya doirasida oʻzaro qiyoslanadi. dastlab har ikki tildagi unlilar qiyoslanganda, shoir fors tilida unlilar soni cheklanganligi, oʻzbek tilida esa unlilar bir qancha maʼno farqlovchi variantlarga ega ekanligi va ular o'zaro uzun-qisqaligi bilan ajralib turishini dalillar orqali koʻrsatib bergan. alisher navoiy oʻzbek va fors tillari leksikasini qiyoslash uchun tabiat manzaralari, uy-roʻzgʻor buyumlari, ov jarayoni, hayvon va qushlarning turlari kabi juda koʻp sohaga oid yuzlab soʻzlarni keltirib, bu soʻzlarning muqobalasi forschada yoʻqligini, forslar koʻpincha oʻsha oʻzbekcha soʻzlarning oʻzini ishlatishlarini taʼkidlab, oʻzbek tilining boy imkoniyatlarini har tomonlama koʻrsatgan. mana shunday fikrlaridan ayrimlari: „…xoʻblarning koʻz va qoshlari orasinki, qabogʻ …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aristotelning poetika asari"

aristotelning ʼʼ poetika ʼʼ asari. farg’ona davlat universiteti sirtqi bo’lim filologiya yo’nalishi o’zbek til 23.33 gurux rayimberdiyeva ismigul aristotelning ʼʼ poetika ʼʼ asari. insoniyat tarixidagi mashhur mutafakkirlardan biri arastu ham barcha nomdor aql-idrok sohiblari singari nafaqat favqulodda o‘tkir zehni, balki o‘zining tashqi ko‘rinishi bilan ham atrofdagilarning e’tiborini tortgan. miloddan avvalgi 384–322 yillarda yashab o‘tgan bu yunon donishmandi, manbalarda ma’lum qilinishicha, “kalta soqol qo‘yib, doim sochini peshonasiga tushirib yurgan”. tasavvurimizda uning sog‘lomlik barq urib turgan vujudidan, baland qaddi-qomatidan, o‘tday yonib turadigan chiroyli ochiq chehrasidan, chaqnagan ko‘kish ko‘zlaridan, uzun qilib o‘stirilgan mayin, jingalak sochlaridan, paydor bilaklarida...

This file contains 16 pages in PPTX format (84.0 KB). To download "aristotelning poetika asari", click the Telegram button on the left.

Tags: aristotelning poetika asari PPTX 16 pages Free download Telegram