vulkanlar va ularning mahsulotlari

PPT 29 pages 9.1 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.1 MB

File type PPT

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

diapositiva 1 o`tgan mavzu yuzasidan savol va topshiriqlar: 1. geologik jarayonlar haqida tushuncha bering? 2. endogen geologik jarayonlarni izohlang 3. magmatizm jarayonlarni izohlang? 4. foydali qazilma boyliklarning tarkib toppish jarayoni? prezentacii.com ваш заголовок mavzu: vulkanlar haqida tushuncha va ularning mahsulotlari. effuziv va intruziv jinslar. ular bilan bog‘liq holda shakllangan foydali qazilma boyliklar. zilzila. seysmik va aseysmik hududlar geologiyasi. reja: 1. vulqonlar haqida tushuncha va ularning mahsulotlari to‘g‘risida ma'lumotlar berish. 2. effuziv va intruziv jinslar va ular bilan bog‘liq holda shakllangan foydali qazilma boyliklarning paydo bo‘lishi haqida bilimlar berish. 3. tektonik harakatlarning xillari. 4. litosfera tektonik plitalari. seysmik mintaqalar. 5. zilzila. seysmik va aseysmik hududlar geologiyasi. adabiyotlar: nizomov a va boshq. “geologiya”. o‘quv qo‘llanma t.: “info capital group”, 2019. toshmuhamedov.b.t. umumiy geologiya. darslik.t.: “noshir” 2011. qurbonov a. s. “geologiya” o‘quv qo‘llanma t.: “o‘qituvchi”, 1992. tayanch so`z va tushunchalar: geologik jarayonlar, vulkanizm. vulqon mahsulotlari, effuziv va intruziv jinslar, foydali qazilma boyliklar, zilzila. …

2 / 29

qqiyotining turli davrlarida hosil bo‘lib, keyin so‘ngan vulqonlardir. masalan, kavkaz tog‘laridagi elbrus va ararat vulqonlari to‘rtlamchi davr boshlarida harakatdan to‘xtagan. ko‘pincha so‘ngan vulqon va uning mahsulotlari keyingi davr yotqiziqlari bilan birikib ketgan bo‘ladi. so‘ngan vulqonlar: respublikamiz hududida ham ko‘plab qadimgi batamom so‘ngan vulqon izlari topilgan. qurama, chotqol, oloy,turkiston, zarafshon, hisor va nurota tog‘larida vulqon otqindilari, bombalari va turli tartibdagi vulkanik kelib chiqishga ega jinslar uchraydi. nurota, zarashon tizma tog‘lari va qizilqum qoldiq tog‘larida quyi paleozoy va tokembriy davrlarida (300-500 million yil avval) vulqon otilib turgan. bu joylarda yarim yemirilgan vulqon konuslari, tuf, kul, datsit, andezit, liparit kabi vulkan mahsulotlari hozirga qadar saqlanib qolgan. so‘nib borayotgan vulqonlar: ular ancha vaqt faoliyat ko‘rsatmasdan jim turadi. so‘ngra o‘qtin-o‘qtin gaz chiqarib harakatga keladi va birdan shiddat bilan otila boshlaydi. bular qatoriga xvii asrdan beri 8 marotaba kuchli otilgan vezuviy vulqoni kiradi. so‘nib borayotgan vulqonlarning bir guruhi kamchatka va kuril orollarida joylashgan bo‘lib, ularning soni …

3 / 29

ing ko‘plab yig‘ilishi tufayli yuqori bosim vujudga kelishidir. natijada yuqori bosimli magma tog‘ jinslari orasidagi tektonik yoriqlar, tutash-kontakt zonalar bo‘shashgan hududlar bo‘ylab yuqoriga tomon harakatlanadi.. vulqonning tuzilishi: krater – jerloning yuqori qismi, ya’ni og‘zi. kesmada kosani eslatadi. 2. kaldera – portugal tilida “saldera” qozon degan tushunchani beradi. 3. jerlo – magma o‘chog‘i va vulqon konusining tag qismini tutashtirib turuvchi tor, ba’zi holatlarda sertarmoq kanal. 4. magma – yer ostidan bosim natijasida yuqoriga harakatlanuvchi suyuq jinslar. 5. vulqon konusi – magmaning yuzaga chiqib, lavaga aylanishi, ya’ni bir muncha sovib keyin qotishi tufayli konussimon tepalik hosil bo‘lishi. 6. barrankos – ispan tilida “barranco” –jo‘yak, jirna degan mazmun beradi. konusning tashqi tomonida erozion kelib chiqishga ega bo‘lgan radial jo‘yaklar. 1.krater 2. kaldera 3. jerlo 4. магма 5. vulqon konusi 5. barrankos vulqon mahsulotlari(hosillari): vulqonlarning otilish jarayonida uning mahsulotlari go‘yoki ma’lum tartib asosida yuqoriga chiqa boshlaydi. dastlab gaz ko‘rinishidagi birikmalar katta bosim va harorat …

4 / 29

ng rangini eslatuvchi holatda bo‘ladi. gavayi orollaridagi vulqonlardan chiqqan lava 50 km masofaga qadar oqib borganligi va keyin qotganligi kuzatilgan. lava qotgach yorilib ketadi va qatlamning qalinligiga (ba’zan ular 700-800m qalinlikka ega) bog‘liq hoda ularning o‘lchami (eni va chuqurligi) turlicha yuz beradi. vulqon hosilalari: magmatik jinslar bilan bog‘liq holda ko‘pincha rudali foydali qazilma boyliklar shakllanadi. ayniqsa rudali tomirlar yer qobig‘ining bir muncha chuqur qatlamlarida joylashgan bo‘lsa, oltin, mis, temir, rux, volfram, qo‘rg‘oshin, molibden kabi elementlar uchraydi. alyaska, kaliforniya, braziliya, janubiy ural, kavkaz, donesk havzasidagi mashhur boy konlar aynan mana shunday sharoitda, magmatik jinslar bilan bog‘liq holda shakllangandir magmatik jinslar bilan bog‘liq holda shakllangan foydali qazilma boyliklar. norudali foydali qazilma boyliklardan kvas, granit, turmalin, slyuda kabi minerallar ham magmatik jinslar tarkibida uchraydi. granit esa qalin qatlamlarni tashkil etadi. o‘rtacha chuqurlikda joylashgan tomirlarda ham oltin, kumush, mis, surma, mыshyak ko‘p uchraydi. dunyo bo‘yicha qazib chiqarilayotgan mis rudasining 45% magmatik jinslar hisobiga to‘g‘ri …

5 / 29

z-himolay hududi bo‘lib, u atlantika okeanidan himolay tog‘lari orqali malayya arxipelagi tomon cho‘zilib ketadi. bu hududda yer yuzida ro‘y beruvchi kuchli zilzilalarning 68%i ro‘y beradi. tinch okeani hududi bo‘lib, u mazkur okean orollari va qirg‘oq bo‘ylarini qamrab oladi. bu yerda esa yer sharida yuz beruvchi kuchli zilzilalarning 28% i bo‘lib o‘tgan. zilzila: yerning ba’zi hududlarida, jumladan germaniya, polsha pasttekisligi, rossiya tekisli, finlandiya, kola yarim oroli, kanada, braziliya kabi hududlarda deyarli yoki butunlay zilzilalar kuzatilmaydi. bunday hududlar esa aseysmik hududlar deb ataladi. zilzila: yer sharida faoliyat ko‘rsatayotgan 500 ga yaqin seysmik stansiya har yili jami 100000 ga yaqin zilzila bo‘lishi aniqlangan. ba’zan tebranishlar kuchsiz bo‘lib, uni faqatgina seysmograf orqali aniqlash mumkin. seysmograf (“seysmo”-silkinish, ”grafo”-yozaman deganidir) zilzilani qayd qiluvchi maxsus-asbob. zilzilani qayd etuvchi asbob yuqorida qayd qilinganidek seysmograf (rasm) bo‘lib, uni dastlab 1906 yilda rus olimi akademik b.b.golitsin va uning shogirdlari tomonidan kashf qilingan. zamonaviy seysmograflar d.p.kirnos, d.a.xorin, s.v.medvedevlar tomonidan takomillashtirilgan va …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "vulkanlar va ularning mahsulotlari"

diapositiva 1 o`tgan mavzu yuzasidan savol va topshiriqlar: 1. geologik jarayonlar haqida tushuncha bering? 2. endogen geologik jarayonlarni izohlang 3. magmatizm jarayonlarni izohlang? 4. foydali qazilma boyliklarning tarkib toppish jarayoni? prezentacii.com ваш заголовок mavzu: vulkanlar haqida tushuncha va ularning mahsulotlari. effuziv va intruziv jinslar. ular bilan bog‘liq holda shakllangan foydali qazilma boyliklar. zilzila. seysmik va aseysmik hududlar geologiyasi. reja: 1. vulqonlar haqida tushuncha va ularning mahsulotlari to‘g‘risida ma'lumotlar berish. 2. effuziv va intruziv jinslar va ular bilan bog‘liq holda shakllangan foydali qazilma boyliklarning paydo bo‘lishi haqida bilimlar berish. 3. tektonik harakatlarning xillari. 4. litosfera tektonik plitalari. seysmik mintaqalar. ...

This file contains 29 pages in PPT format (9.1 MB). To download "vulkanlar va ularning mahsulotlari", click the Telegram button on the left.

Tags: vulkanlar va ularning mahsulotl… PPT 29 pages Free download Telegram