sharq uyg’onish davrida ilm-fan va madaniyat

PPTX 11 pages 2.4 MB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.4 MB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

sharq uyg’onish davrida (1-renessans)ilm-fan va pedagogik fikrlar sharq uyg’onish davrida (1-renessans)ilm-fan va pedagogik fikrlar reja 1.sharq uyg’onish davrida ilm-fan va madaniyat 2.muhammad ibn muso al-xorazmiy,abu nasr farobiy,abu ali ibn sinolarning ilmiy merosi va ta’limiy axloqiy qarashlari 3.sharq uyg’onishining yevropaga ta’siri sharq uyg'onish davrida ilm-fan va madaniyat. arab xalifaligida yuz bergan ijtimoiy-siyosiy o'zgarishlar, yagona islom dinining tarkib topishi madaniy hayotga ham ta 'sir etdi. ana shu madaniy ko'tarilish butun arab xalifaligini, yaqin va o 'rta sharqni qamrab olganligi uchun ham sharq uyg'onish davri deb ataldi. bu uyg'onish jarayoni ix asrdan boshlab xv-xvi asrlargacha davom etdi. sharq uyg'onish davrida ilm-fan va madaniyat. arab xalifaligida ix asrda vujudga kelgan uyg'onish davri xalifalikning bag'dod, damashq, hala halab shaharlarida boshlanib, barcha boshqa xalqlar madaniy hayotiga tarqalgan, bu esa u davlatlarning ham madaniy rivojlanishga zamin tayyorlagan. xalifalik yemirilishi jarayonida tashkil topgan mustaqil davlatlardagi madaniy rivojlanish xalifalik davridagi madaniy rivojlanishning davomi etdi. xalifa horun ar-rashid va uning …

2 / 11

atika fani rivojlangan mamlakatlar - bobil, yunoniston, hindiston, xitoy, misrdagi deyarli barcha matematiklarning kashfiyotlarini o'rgandi va o'zi ulardan farq etuvchi yangi kashfiyotlar yaratdi. muhammad al-xorazmiyning tarix va musiqaga oid, quyosh soatlari to'g'risida ham asarlari boʻlib, «tarix kitobi» («kitob at-tarix») xalifalik tarixiga oid va xalifalikning birinchi tarixchilaridan sanaladi. shuni ta'kidlash joizki, alloma o'zigacha bo'lgan ilmiy bilimlarning asosiy g'oyalari, metodlarini sintezlashtirdi. u ilmiy bilimlarni o'rganuvchilarning mustaqil bilim olishlariga e'tiborni qaratdi. muhammad ibn muso al-xorazmiyning ilmiy merosi va uning pedagogik qarashlari xorazmiy bilim olishda talabaning shaxsiy kuzatishlariga hamda olgan bilimlaridan foydalanishga katta e'tibor ar berdi. bunda u ilm izlovchilarning ilmiy manbalarni to'plash, ularni ifodalash va kuzatganlarni tushintira olish malakalarini hosil qilishga katta baho berdi. masalan, «al-kitob al-muxtasar fi hisob al-jabr val muqobala» asarida olimlarni uch guruhga bo`lib shunday yozadi: «ulardan biri o'zidan avvalgilar qilgan ishlarni amalga oshirishda boshqalardan o'zib ketadi va uni o'zidan keyin qoluvchilarga meros qilib qodiradi. boshqasi o'zidan avvalgilarning asarlarini sharhlaydi …

3 / 11

hlangan asarlarida ta'lim-tarbiyada nimalarga e'tibor berish zarurligi, ta'lim-tarbiya usullari va uslubi haqida fikr yuritadi. ,,fozil odamlar shahr’’, ,,baxt saodatga erishuv to'g'risida’’, ,,ixso al-ulum’’, ,,ilmlarning kelib chiqishi’’, ,,aql ma'nolari to'g'risida’’ kabi asrlarida allomaning ijtimoiy-tarbiyaviy qarashlari ifoda topgan. forobiy baxt-saodatga erishuv to'g'risida» asarida bilimlarni o'rganish tartibi haqida fikr yuritadi. uning ta'kidlashicha, avval bilish zarur bolgan ilm o'rganiladi, bu olam asoslari haqidagi ilmdir. uni o'rgangach, tabiiy ilmlarni, tabiiy jismlar tuzilishini, haklini, osmon haqidagi bilimlarni o'rganish lozim. undan so'ng, umuman, jonli tabiat, o'simlik va hayvonlar haqidagi ilm o'rganiladi, deydi.forobiy inson kamolotga yolg'iz o'zi erisha olmaydi. u boshqalar bilan aloqada boʻlish, ularning ko'maklashuvi yoki munosabatlariga muhtoj boladi. uning fikricha, tarbiya jarayoni tajribali pedagog, o'qituvchi tomonidan tashkil etilishi muhim. chunki har bir odam ham baxtni va narsa-hodisalarni o'zicha bila olmaydi. unga o'qituvchi lozim. forobiy ta 'lim-tarbiyaning asosiy vazifasi jam iyat talablariga javob bera oladigan va shu jamiyat uchun xizmat qiladigan yetuk insonni tarbiyalashdan iborat deb biladi. …

4 / 11

xoroga ko'chib o'tgach, u maktabda o'qiy boshlaydi. ibn sinoning mutolasi zo'r, mehnatsevar edi. undagi tug'ma qobiliyat, o'tkir zehn, kuchli xotira o'zaro birikib ketgandi. ibn sinoning otasi abdulloh hamda uning do'stlari bilimdon kishilar bolib, ularning ilmiy munozaralari o'tadigan oilaviy muhit yosh ibn sinoga ham ta'sir etadi.ibn sino bolani maktabda o'qitish va tarbiyalash zarurligini qayd etib, maktabga barcha kishilarning bolalari tortilishi, birga o'qitilishi va tarbiyalanishi lozim deb, bolani uy sharoitida yakka o'qitishga qarshi bolgan. bolaning maktabda jamoa bolib o'qishining foydasi quyidagicha ifodalanadi:agar o'quvchi birga o'qisa u zerikmaydi, fanni egallashga qiziqish yuzaga keladi, bir-biridan qolmaslik uchun harakat, musobaqalashish istagi rivojlanadi. bularning hammasi o'qishning yaxshilanishiga yordam beradi. ibn sino bolani maktabda o'qitish va tarbiyalash zarurligini qayd etib, maktabga barcha kishilarning bolalari tortilishi, birga o'qitilishi va tarbiyalanishi lozim deb, bolani uy sharoitida yakka o'qitishga qarshi bolgan. bolaning maktabda jamoa bo'lib o'qishining foydasi quyidagicha ifodalanadi:agar o'quvchi birga o'qisa u zerikmaydi, fanni egallashga qiziqish yuzaga keladi, bir-biridan …

5 / 11

kelib, bu asarlar toledoda (ispaniya) va sitsiliyada lotin tiliga tarjima qilina boshladi. tarjima ishlari ayniqsa 1120–1200 yillar oralig‘ida kuchaydi. natijada yevropa uyg‘onish davrining ilmiy poydevori yaratildi. masalan: arabcha ilmiy asarlarni gerard cremonalik (1114–1187) lotin tiliga tarjima qilgan. ibn sino, al-xorazmiy va al-farg‘oniy asarlari xiii asrda parij universitetida o‘qitilgan. copernicus (1473–1543) o‘zining geosentrik nazariyasida sharq astronomlarining hisob-kitoblariga asoslangan. shunday qilib, viii–xii asrlar sharq uyg‘onishi, xiv–xvi asrlar yevropa uyg‘onishi uchun ilmiy va falsafiy poydevor vazifasini bajargan. hozirgi kunda sharq uyg‘onish davri olimlarining ishlari jahon ilm-fanining klassik asarlari qatoriga kiradi. ularning asarlari yevropada hozirgi kungacha o‘rganiladi va ilmiy asos sifatida e’tirof etiladi. masalan: 1980-yilda parijda ibn sino tavalludining 1000 yilligiga bag‘ishlab xalqaro konferensiya o‘tkazilgan. bmtning yunesko tashkiloti al-xorazmiy nomidagi “algorithm” atamasini 1983-yilda rasmiy tan olgan. 2000-yilda aqshning nyu-york shahridagi bmt binosi ro‘parasida muhammad al-xorazmiy haykali o‘rnatilgan. 2002-yilda rimda (italiya) al-farg‘oniy nomi bilan yulduz xaritasi yangilanib, unga alohida yodgorlik lavhasi qo‘yilgan. haykallar joylashuvi (aniq …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sharq uyg’onish davrida ilm-fan va madaniyat"

sharq uyg’onish davrida (1-renessans)ilm-fan va pedagogik fikrlar sharq uyg’onish davrida (1-renessans)ilm-fan va pedagogik fikrlar reja 1.sharq uyg’onish davrida ilm-fan va madaniyat 2.muhammad ibn muso al-xorazmiy,abu nasr farobiy,abu ali ibn sinolarning ilmiy merosi va ta’limiy axloqiy qarashlari 3.sharq uyg’onishining yevropaga ta’siri sharq uyg'onish davrida ilm-fan va madaniyat. arab xalifaligida yuz bergan ijtimoiy-siyosiy o'zgarishlar, yagona islom dinining tarkib topishi madaniy hayotga ham ta 'sir etdi. ana shu madaniy ko'tarilish butun arab xalifaligini, yaqin va o 'rta sharqni qamrab olganligi uchun ham sharq uyg'onish davri deb ataldi. bu uyg'onish jarayoni ix asrdan boshlab xv-xvi asrlargacha davom etdi. sharq uyg'onish davrida ilm-fan va madaniyat. arab xalifaligida ix asrda...

This file contains 11 pages in PPTX format (2.4 MB). To download "sharq uyg’onish davrida ilm-fan va madaniyat", click the Telegram button on the left.

Tags: sharq uyg’onish davrida ilm-fan… PPTX 11 pages Free download Telegram