elektr va magnetizm haqidagi ta’limotning rivojlanishi

DOC 92.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1459742712_64177.doc elektr va magnetizm xaqidagi ta’limotning rivojlanishi reja: 1. ogyusten kulon (1736-1806). 2. luidji galvani(1737-1798). 3. aleksandr volta (1745-1827). 4. xans xristianovich ersted (1777-1851). 5. andre mari amper (1775 — 1836) 6. georg simon om(1787 — 1854). 7. j. maksvell(1833-1879). elektromagnetizm to’g`risidagi tushuncha juda qadimgi bo’lib, dekart davrida ham ikkita o’zaro ta’sirlashayotgan jismlarning o’zaro ta’sirlashganligi sababli ular orasidagi muhit deb tushinilgan, magnit va o’zaro elektrlangan jismalarning atrofini qandaydir ko’zga ko’rinmas, sezilmaydigan maydon mavjud, bu maydon mavjud, bu maydonni efir deb tushinilgan. xix asrning o’rtalariga kelib fizikadan elektr va magnit hodisalarida muhim bir hulosalarga kelina boshlandi. masalan muhim yangiliklardan kulon qonuni, amper qonuni, elektromagnit indukstiya hodisasi o’zgarmas tok qonunlari va boshqalardir. elektr va magnit hodisalarning cho’qqisidan biri veber nazariyasi edi, qaysiki o’sha paytda elektrostatika va elektromagnetizm o’rtasida bog`lanish hosil qildi. shu bilan bir paytda xali fiziklar orasida bu hodisalar haqida to’liq bir umumiy fikr yo’q edi. lekin shu bilan qatorda elektr …

gnitning hussusiyatini tushuntirib bu juda ko’p atomlar «oqimi» deb atagan. xii asrda xitoyda kompas ixtiro qilindi. kemasozlikning rivojlanishini magnitni o’rganishga acoc bo’ldi, ya’ni su’niy yaratilgan magnit ixtiro qilindi. 1600 yili vilyam gilbert tomonidan yozilgan “magnit to’g`risida” magnitli jism va ulkan erning magniti» asarida magnitning xussusiyatlarini o’rganib magnitning ikki qutbli ekanligini, magnitning bir xil qutblari bir-birini itarishini, xar xil qutblari bir-birini tortishini aytib o’tdi va erning magnit maydoni haqidagi gipotezani aytadi. gilbert magnit hussusiyatlarini o’rganish bilan birga u elektr hussusiyatlarini ham o’rganib elektr magnitdan farq qilishini, u faqat qaxraboda mavjud bo’lmay, balki qog`oz, xrustal (chinni) shisha, oltingugurt va boshqalarda ham mavjud ekanligipni aytib o’tadi. 1672 yili nemis olimi gerike zaryadlar mavjudligini, ular faqat tortishish kuchiga ega bo’lmay, balki itarishishi ham mumkinligi xvii-asrning birinchi yarmida angliyalik grey elektr o’tkazuvchanlik hodisasini ochdi. peterburgilik akademik frans epinus suyuqliklarda ham elektr mavjudligini, ular ham bir-birini itarishi va tortishishi mumkinligini aytadi va elektr zaryadining saqlanish qonunini …

um bo’ldi. bu ishlarida u sochning, ipak va metall iplarning buralishini tajribalarda o’lchab olgan natijalari ko’rsatilgan edi. bu ishlari uchun 1781 yilda kulon parij fanlar akademnyasining a’zosi qilib saylandi. o’zi yasagan burama tarozidan foydalanib, kulon bir ishorali va har xil ishorali nuqtaviy elektr zaryadlarning o’zaro ta’sirini batafsil tekshirdi. bu tajribalari 1785 yilda elektrostatikaning asosiy qonuni - kulon qonunining kashf etilishiga olib keldi. o’zining 1785 - 1789 yillarda e’lon qilingan ishlarida olim elektr zaryadlar hamisha o’tkazgich sirtida joylashishini ko’rsatdi. magnit momenti, zaryadlarning qutblanishi va boshqa shu kabi iboralarni fanga kiritdi. kulonning eksperimental ishlari elektromagnit hodisalar nazariyasining yaratilishida muhim ahamiyatga ega bo’ldi. elektr miqdori birligi (k u l o n) uning sharafiga qo’yildi. 1777 yil burilish burchagi orqali nuqtaviy zaryadlarning o’zaro ta’sir kuchini topdi va bu burilish qonuni zarralarning o’zaro ta’sir kuchini aniqlaydi. 1784 yili kulon tomonidan buralma tarozisi qurildi. 360, 180, 90 ga qo’yilgan holda ipning buralishi 360, 1440, 5760 oradagi …

uning fikricha musbat zaryadlar organizmning nervlarida joylashgan bo’lib, manfiy zaryadlar esa muskullarda joylashgan degan hulosaga keladi. aleksandr volta (1745-1827). aleksandr volta 18 fevral 1745 yili italiyaning kamo shaxrida tug`ilgan. u yoshligidan elektr hodisilariga qiziqdi. 1769 yili leyden bankasi to’g`risida, ikki yildan so’ng elektr mashinasi tug`risida asar yaratdi. 1774 yili kamo shaxridagi maktabda fizika uqituvchisi lavozimida ishlaganda elektrofor mashinasini yaratdi. 1777 yili pavli shahrida professorlik lavozimiga ko’tarildi. 1783 yili kondensatorli elektroskop yaratdi. 1800 yili birinchi bo’lib elektr toki generatorini yaratishi unga shonu shuhratlar olib keldi. u parijning ikkita akademiyasiga a’zo etib saylandi. napaleon unga graf nomini berib, italiya qirolligining senatorlik lavozimini berdi. volta 5 mart 1827 yili vafot etdi. (shu kuni laplas va frenel ham vafot etgan). galvani organizmda elektr tokining ta’sirini ochgan bo’lsa, volta kontakt tokini topdi. ya’ni turli metallarda elektr zaryadi yutishini aniqladi. xans xristianovich ersted (1777-1851). xans xrstian ersted 14 avgust 1777 yili daniya aptekachisi oilasida tug`ildi. eretet …

burk-an-bres shahridagi markaziy maktabda fizika kafedrasini boshqardi, 1805 yildan esa parijdagi politexnika maktabida repetitorlik o’rnini egalladi. bu davrda ehtimolliklar nazariyasiga, variastion hisoblarning mexanika va matematika masalalariga tatbiqiga oid ishlari chiqdi. 1814 yilda parij fanlar akademiyasiga a’zo qilib saylandi, 1824 yildan u parijdagi normal maktab professori bo’ldi. amperning fizika sohasidagi ishlari diqqatni darhol o’ziga jalb qkildi. 1820 yilda x. k. ersted elektr tokining magnit strelkasiga tasirini kashf etgandan keyin amper tok tasirida magnit strelkasining og`ish yo’nalishini aniqlaydigan «qalqovich qoidasini» taklif etdi. bu tadkikotlarni davom ettirib, elektr toklarining mexanik o’zaro ta’sirini kashf etdi va bu o’zzaro ta’sirlarning kuchlarini aniqlaydigan miqdoriy munosabatlarni aniqladi amper ikki tushunchani — tok va kuchlanishni farqlab berdi, yopiq zanjirdagi tok yo’nalnshini aniqladi (tok kuchining birligi uning nomiga qo’yilgani tasodifiy emas). u, shuningdek parallel o’tkazgichlardan oqayotgan tok bir tomonga yo’nalgan bo’lsa, bu o’tkazgichlar bir-birini tortishini, qarama-qarshi tomonga yo’nalganda itarishini aniqladi. amper magnitni uning qutblarini birlashtiruvchi chiziqqa perpendikulyar bo’lgan tekisliklarda …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "elektr va magnetizm haqidagi ta’limotning rivojlanishi"

1459742712_64177.doc elektr va magnetizm xaqidagi ta’limotning rivojlanishi reja: 1. ogyusten kulon (1736-1806). 2. luidji galvani(1737-1798). 3. aleksandr volta (1745-1827). 4. xans xristianovich ersted (1777-1851). 5. andre mari amper (1775 — 1836) 6. georg simon om(1787 — 1854). 7. j. maksvell(1833-1879). elektromagnetizm to’g`risidagi tushuncha juda qadimgi bo’lib, dekart davrida ham ikkita o’zaro ta’sirlashayotgan jismlarning o’zaro ta’sirlashganligi sababli ular orasidagi muhit deb tushinilgan, magnit va o’zaro elektrlangan jismalarning atrofini qandaydir ko’zga ko’rinmas, sezilmaydigan maydon mavjud, bu maydon mavjud, bu maydonni efir deb tushinilgan. xix asrning o’rtalariga kelib fizikadan elektr va magnit hodisalarida muhim bir hulosalarga kelina boshlandi. masalan muhim yangilikl...

DOC format, 92.5 KB. To download "elektr va magnetizm haqidagi ta’limotning rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: elektr va magnetizm haqidagi ta… DOC Free download Telegram