amir temur va temuriylar davri tarixshunosligi

PPTX 32 стр. 862,4 КБ Бесплатная загрузка

32 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 862,4 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 32

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 32

amir temur va temuriylar davri tarixshunosligi amir temur va temuriylar davri tarixshunosligi maruzachi: normamatova pardaxol reja: 1.amir temur va temuriylar davrining mahalliy manbalarda yoritilishi. 2.amir temur va temuriylar davrining chet el manbalarida o‘rganilishi. 3.amir temur va temuriylar zamonasi haqida o‘rta osiyo tarixshunosligi. 4.temuriylar davri madaniy hayoti tarixshunosligi. 1.amir temur va temuriylar davrining mahalliy manbalarda yoritilishi amir temur shaxsi va davlati tarixi ko‘p o‘rganilgan mavzulardan biridir. lekin a.temur shaxsi va faoliyatiga hamisha bir xil baho berilmagan. a.temur tarixi tarixshunosligi u hokimiyat tepasida turgan vaqtdanoq boshlangan. ana shu katta hajmdagi tarixshunoslikni uch davrga bo‘lib o‘rganmoq maqsadga muvofiqdir: 1) a. temur davridan to xx asrning 30-yillarigacha; 2) xx asrning 30-yillari oxiridan - 80 yillar 2 yarmigacha; 3) mustaqillik davri. birinchi davrda a.temur davlati tarixi butun dunyoda keng ko‘lamli o‘rganildi. ikkinchi davrda a.temur davri tarixini o‘rganish tarixiy voqealarning barchasi, jumladan a.temur tarixi kommunistik mafkura nuqtai nazaridan, sinfiylik tamoyillari asosida o‘rganila boshladi. natijada amir temur …

2 / 32

i fiqxshunoslik g‘iyosiddin ali ibn jamol al-islom yazdiyning “ro‘znomai g‘azavoti hindiston” asari bo‘lib, unda a.temurning hindistonga yurishining kundaligi berilgan. bu asar shaxsan a.temurning topshirig‘i bilan tomonidan 1399-1401 yillarda yozilgan. asarning ayrim joylari baland parvoz, a.temur shaxsini madx qilishga bag‘ishlangan bo‘lishiga qaramay, unga tanqidiy ko‘z bilan qaralsa, a.temurning harbiy yutuqlarining ildizini, uning urushlarda va shaharlarni qamal qilishda qo‘llagan strategiya va taktikaga oid usullarni, a.temur zamonasida amal qilgan amirlar va bahodirlar tizimining mohiyati va strukturasini tushunishga ta’luqli qiziqarli ma’lumotlar, hind xalqining a.temur qo‘shinlariga ko‘rsatgan qarshiliklari to‘g‘risida ma’lumotlar bor. asarda a.temurning safdoshlari va a.temur davridagi movaraunnahr shaharlari, a.temurning mo‘g‘iliston, xorazm, mozandaron, ozarbayjonga qilgan yurishlari, mahmud g‘aznaviyning erlarini tobe etilishi va qaram bo‘lgan hududlarda savdo olib borish uchun xavf tugatilganligi haqida muhim ma’lumatlar bor. 1902 yilda toshkentdagi turkiston xalq kutubxonasining qo‘lyozmalari bilan tanishgan v.v. bartold asarning qo‘lyozmasini o‘rganishga kirishadi. qo‘lyozmaning forscha matni shogirdi l.a. zimin tomonidan nashrga tayyorlanadi va v.v. bartold tahriri va kirish …

3 / 32

majmua a.temurnnng rasmiy tarixi bo‘lsa-da, nizomiddin shomiy uni saroydan olisda yozgani uchun bizning fikrimizcha, faktlar va tarixiy jarayonlar bayonida birmuncha xolislik bor. 1937 yilda shomiyning asari f. tauer tomonidan chex tilida chop etiladi. bungacha asar biror tilga to‘liq o‘girilmagan edi. faqatgina rus tilidagi asardan parchalar tarjima etilgan edi. shomiyning asarida voqealar rivoji 816(1404) yilning yozigacha davom etadi. shomiyning vafoti tufayli asar tugallanmay qoldi. to‘liq va mukammalligi jihatidan sharafiddin ali yazdiyning “zafarnoma”si tarixshunoslikda muhim rol o‘ynaydi. ali yazdiyning “zafarnoma”si ko‘p xollarda va asosan nizomiddin shomiyning asari negizida yozilgan. “zafarnoma” matni shoir lutfiy tomonidan fors, xotfiy tomonidan tojik tilida she’riy usulda yoziladi. sharafiddin ali yazdiy yazddan uncha uzoq bo‘lmagan taft shahrida (eron) tug‘ilgan. 1415-1435 yillari shohruhning o‘g‘li, ulug‘bekning akasi ibrohim sulton xizmatida bo‘lgan. ibrohim sulton sharafiddin yazdiyga «zafarnoma» ni yozishda homiylik qilgan. ibrohim sulton vafotidan so‘ng (838 hijriy-1435 melodiy) «zafarnoma» muallifi shohruh nabirasi, hijriy 846, milodiy 1443 yilda sultoniya, kazvin, ray va …

4 / 32

va chingizxonning to‘rt ulusi haqida umumiy ma’lumotlar beriladi. 2) asosiy qism (a.temurning o‘z tarixi). muallif ma’lumotidan ko‘rinadiki, bu tarixiy asar sharafiddin alini saroyiga taklif qilgan shohruhning o‘g‘li ibrohim sulton tashabbusi bilan yozilgan. shoh o‘zining bobosi haqida maxsus kitob yaratishni istadi va u 822 (1419-1420 yy.) sohibqiron a.temur haqida ma’lumotlar to‘plash haqida farmon berdi. muqaddimada bu jarayon quyidagicha tasvirlangan. to‘plangan ma’lumotlar shohidlarning og‘zaki hikoyalari bilan taqqoslangan, so‘ng sharafiddin ali yazdiy bu ma’lumotlar bilan tanishib chiqib, ibrohim sultonga ular haqida fikrini aytgan, shundan so‘ng u «zafarnoma» kitobini yozishga kirishgan. «zafarnoma» yozilish vaqtining tarixiy xronologiyasi haqida. gap shundaki, asarning boshlanishi (1418-1419) va tugatilishi (1424-1425) haqida ali yazdiy hamda zamondoshlari tomonidan berilgan ma’lumotlar bor. lekin muallif asar ustida ishlashni davom ettirganmi, axir 1454 yilgacha yashaganku? ha, muallif asar ustida ishlashni davom ettirgan. bu haqda quyidagi ma’lumot bor: bugungi kunda sharq tarixshunoslariga «zafarnoma» ning 1436-1437 yy. sanasi bilan bitilgan qo‘lyozmasi ma’lum. demak, 840 yilda «zafarnoma» …

5 / 32

tob so‘zboshisida yozadi lekin a. o‘rinboev aytganiday «zafarnoma» ning bu ikki qismi topilmagan, shohruh va uning o‘g‘li ulug‘bekning tarixi bitilgan «zafarnoma» ning davomini esa toj salmoniy yozgan.tarixiy haqiqat nuqtai nazaridan qarasak, rasmiy ohangda yozilishiga qaramay, sharafiddin ali yazdiy «zafarnoma» sida a.temur faoliyatini va movarounnahrda markazlashgan buyuk feodal davlati bunyodkorini birmuncha odillik bilan yoritadi. sharafiddin ali yazdiy asari qo‘lyozma holida keng tarqalib ketgan, chunki asar uning zamondoshlari va keyingi asr tarixchilari uchun ham dastlabki manba bo‘lib xizmat qildi. sharafiddin ali yazdiyning tarixiy voqealarni bayon etish uslubi, ohangi ko‘p paytgacha o‘lkashunoslar, tarixchilar uchun namuna bo‘lib xizmat qildi. masalan, xvi asrning mashhur tarixchilari, mirxond (ravzat us-safo»), «safo-farog‘at bog‘i», xondamir (“habib us-siyar”) va boshqalar ham sharafiddin alining «zafarnoma» siga suyanib ish ko‘rdilar. xv va xvi asrlardayoq «zafarnoma» ning g‘oyasi va mazmuni lutfiyni (1492 yilda vafot etgan) o‘zbekcha g‘azallar bitishga ilhomlantirgan bo‘lsa, mashhur shoir abdurahmon jomiyning shogirdi va jiyani xotifiyga (1521 yilda vafot etgan) tojikcha-forscha …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 32 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "amir temur va temuriylar davri tarixshunosligi"

amir temur va temuriylar davri tarixshunosligi amir temur va temuriylar davri tarixshunosligi maruzachi: normamatova pardaxol reja: 1.amir temur va temuriylar davrining mahalliy manbalarda yoritilishi. 2.amir temur va temuriylar davrining chet el manbalarida o‘rganilishi. 3.amir temur va temuriylar zamonasi haqida o‘rta osiyo tarixshunosligi. 4.temuriylar davri madaniy hayoti tarixshunosligi. 1.amir temur va temuriylar davrining mahalliy manbalarda yoritilishi amir temur shaxsi va davlati tarixi ko‘p o‘rganilgan mavzulardan biridir. lekin a.temur shaxsi va faoliyatiga hamisha bir xil baho berilmagan. a.temur tarixi tarixshunosligi u hokimiyat tepasida turgan vaqtdanoq boshlangan. ana shu katta hajmdagi tarixshunoslikni uch davrga bo‘lib o‘rganmoq maqsadga muvofiqdir: 1) a. temur davridan t...

Этот файл содержит 32 стр. в формате PPTX (862,4 КБ). Чтобы скачать "amir temur va temuriylar davri tarixshunosligi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: amir temur va temuriylar davri … PPTX 32 стр. Бесплатная загрузка Telegram