iqtisodiyot

PPTX 35 pages 498.7 KB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 498.7 KB

File type PPTX

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

ишлаб чиқариш жараёни ва унинг натижалари режа: reja: 1-mavzu. iqtisodiyotga kirish. iqtisodiy tizim turlari 1 3 2 iqtisodiyot va uning bosh masalasi hamda fan sifatida shakllanishi iqtisodiyot tushunchasi, uning tarkibi va tuzulishi. iqtisodiy jarayonlarni ilmiy o'rganish usullari 2 1. iqtisodiyot va uning bosh masalasi hamda fan sifatida shakllanishi cheklangan iqtisodiy resurslardan unumli foydalanib, kishilarning yashashi, kamol topishi uchun zarur bo'lgan hayotiy vositalarni ishlab chiqarish va iste'molchilarga yetkazib berishga qaratilgan, bir-biri bilan bog'liqlikda amal qiladigan turli-tuman faoliyatlar yaxlit qilib, bir so'z bilan, iqtisodiy faoliyat deb ataladi. 3 qadimda iqtisodiy faoliyatning asosiy shakli uy xo'jaligi doirasida ro'y bergan. shuning uchun qadimgi grek olimlarining (ksenofont, platon, aristotel`) asarlarida iqtisodiyot – uy xo'jaligi va uni yuritish qonunlari deb tushuntirilgan. arab leksikonida «iqtisod» tejamkorlik ma'nosida tushunilgan, chunki islom diniga oid adabiyotlarda tejamkorlikka alohida e'tibor berilgan. lekin, hozirgi davrda iqtisodiyot tushunchasi faqat uy, individual xo'jalik yuritish yoki tejamkorlik ma'nosi bilan cheklanmaydi. balki iqtisodiyot – mulkchilikning turli …

2 / 35

g doimiy va bosh masalasi ehtiyojlarning cheksizligi va iqtisodiy resurslarning cheklanganligidir. 7 insonning yashashi va kamol topishi, umuman insoniyatning rivojlanishi uchun kerak bo'lgan hayotiy vositalarga bo'lgan zarurati iqtisodiyot nazariyasi fanida ehtiyoj deb ataladi. ehtiyojlar ijtimoiy-iqtisodiy ehtiyojlar ehtiyojlarni iste'mol qilish tavsifiga ko'ra birlamchi ehtiyojlar umumjamiyat ehtiyoj-lari hududiy guruhiy yakka birgalikda qondiriluvchi ehtiyojlar ma'naviy moddiy shaxsiy ishlab chiqarish ikkilamchi ehtiyojlar 8 9 moddiy ehtiyojlar – bu moddiy ko'rinishdagi ne'matlar vositasida qondiriluvchi zaruratdir. bular iste'mol uchun zarur bo'lgan ko'plab hayotiy predmetlarni (ishlab chiqarish va transport vositalari, oziq-ovqat, kiyim-kechak, turar-joy va h.k.) va zeb-ziynat buyumlarini (taqinchoq, atir-upa, turli bezaklar va h.k.) o'z ichiga oladi. ma'naviy ehtiyojlar – bu insonning shaxs sifatida kamol topishi, dunyoqarashi va ma'naviyatining shakllanishi uchun taqozo etiladigan nomoddiy ne'mat va xizmatlarga bo'lgan zaruratdir. ular kishilarning bilim va dam olish, madaniy saviyasini oshirish, malaka-mahoratga ega bo'lish, turli ma'naviy yo'nalishdagi xizmatlardan bahramand bo'lish kabi ehtiyojlardan iborat bo'ladi. 10 shaxsiy ehtiyojlar – kishilarning pirovard …

3 / 35

tiyojlar yakka tarzda qondiriluvchi ehtiyojlar deyiladi. ularga ovqatlanish, kiyinish kabilarni misol qilish mumkin. hatto ovqatlanish odatda kishilarning turli darajalardagi guruhi (oila, jamoa, mamlakat fuqarolari va h.k.) tomonidan birgalikda namoyon etiluvchi ehtiyojlar birgalikda qondiriluvchi ehtiyojlar deyiladi. masalan, ta'lim olish binolari, kasalxonalardan, dam olish joylaridan bahramand jarayoni birgalikda (oilaviy yoki bir necha kishilar bilan) amalga oshirilgan taqdirda ham, har bir kishining ovqatga bo'lgan ehtiyoji alohida, yakka tarzda qondiriladi. bo'lish, sport o'yinlari va ko'ngilochar tomoshalarni birgalikda ko'rish, mamlakat mudofaasi va tinchligini saqlash kabilar shular jumlasidandir. 12 birlamchi ehtiyoj – bu insonning hayotiy faoliyatida zarurlik darajasi nisbatan yuqori bo'lgan va shu sababli, birinchi navbatda qondiriladigan ehtiyoj. ikkilamchi ehtiyoj – bu birlamchi ehtiyojlar qondirilib bo'lgandan so'ng namoyon bo'ladigan va qondiriladigan ehtiyoj. inson hali bilim olishi, san'at bilan shug'ullanishi, madaniy hordiq chiqarishidan ilgari oziq-ovqat, kiyim-kechak, uy-joyga bo'lgan ehtiyojlarini qondirishi lozim. bu turdagi ehtiyojlar odatda ijtimoiy tavsif kasb etib, ularga bilim olish, malaka oshirish, san'at bilan shug'ullanish, …

4 / 35

'z tarkibi va darajasi jihatidan farq qiladi. 14 hududiy ehtiyoj – bu muayyan hududlarda istiqomat qiluvchi kishilarning birgalikdagi ehtiyoji. inson muayyan hududda istiqomat qilganligi sababli, uning ba'zi bir ehtiyojlari mazkur hududda istiqomat qiluvchi barcha insonlarning umumiy ehtiyojlari sifatida namoyon bo'ladi. masalan, har bir mahalla o'zining guzari, unda joylashgan savdo va maishiy xizmat ko'rsatish shoxobchalari, bolalar bog'chasi, dam olish joylari, istirohat bog'lari va boshqa inshootlarga ehtiyoj sezadi. umumjamiyat ehtiyojlari – bu jamiyat miqyosidagi barcha kishilar uchun umumiy bo'lgan ehtiyoj. har bir mamlakatning fuqarolari ham barcha uchun umumiy bo'lgan ne'matlarga ehtiyoj sezadilar. masalan, mamlakat chegarasining daxlsizligi, uning mudofaa qobiliyatining mustahkamligi, yurt farovonligi, ijtimoiy-madaniy tadbirlar, huquq-tartibot ishlarining yuqori darajada amalga oshirilishi va boshqalar. 15 jamiyat ehtiyojlariga quyidagi bir qator omillar ta'sir ko'rsatadi: 1 2 3 4 5 6 jamiyatning iqtisodiy taraqqiyot darajasi; jamiyatdagi ijtimoiy-iqtisodiy tuzum; tabiiy-geografik sharoitlar; tarixiy-milliy an'analar va urf-odatlar; aholi sonining o'sishi, uning tarkibidagi o'zgarishlar; xalqaro, davlatlar, millatlar va mintaqalar o'rtasidagi …

5 / 35

ini) tanlab olish va resurslarni ko'proq ishlab chiqarishga jalb qilish; 18 iqtisodiyot nazariyasi mustaqil fan sifatida ko'pgina mamlakatlarda milliy bozor shakllangan va jahon bozori vujudga kelayotgan davrlarda «siyosiy iqtisod» nomi bilan shakllana boshladi. siyosiy iqtisod grekcha so'zdan olingan bo'lib «politikos» - ijtimoiy, «oykos» - uy, uy xo'jaligi, «nomos» - qonun degani. ya'ni uy yoki ijtimoiy xo'jalik qonunlari ma'nosini beradi. 1575-1621 yillarda yashab, ijod qilgan frantsuz iqtisodchisi antuan monkret`en birinchi marta 1615 yilda «siyosiy iqtisod traktati» nomli kichik ilmiy asar yozib, bu fanni mamlakat miqyosida iqtisodiyotni boshqarish fani sifatida asosladi. keyinchalik klassik iqtisodchilar bu fikrni tasdiqlab, siyosiy iqtisod keng ma'noda moddiy hayotiy vositalarni ishlab chiqarish va ayirboshlashni boshqaruvchi qonunlar to'g'risidagi fandir, deb yozgan edilar. merkantilizm - jamiyatning boyligi puldan, oltindan iborat bo'lib, u savdoda, asosan tashqi savdoda paydo bo'ladi va ko'payadi, deb tushuntiradi. merkantilizm – italyancha “mercante” so'zidan olingan bo'lib, “savdogar” degan ma'noni anglatadi. bu oqimning namoyondalari: v.staffod, t.man, a.monkret`en, jon …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiyot"

ишлаб чиқариш жараёни ва унинг натижалари режа: reja: 1-mavzu. iqtisodiyotga kirish. iqtisodiy tizim turlari 1 3 2 iqtisodiyot va uning bosh masalasi hamda fan sifatida shakllanishi iqtisodiyot tushunchasi, uning tarkibi va tuzulishi. iqtisodiy jarayonlarni ilmiy o'rganish usullari 2 1. iqtisodiyot va uning bosh masalasi hamda fan sifatida shakllanishi cheklangan iqtisodiy resurslardan unumli foydalanib, kishilarning yashashi, kamol topishi uchun zarur bo'lgan hayotiy vositalarni ishlab chiqarish va iste'molchilarga yetkazib berishga qaratilgan, bir-biri bilan bog'liqlikda amal qiladigan turli-tuman faoliyatlar yaxlit qilib, bir so'z bilan, iqtisodiy faoliyat deb ataladi. 3 qadimda iqtisodiy faoliyatning asosiy shakli uy xo'jaligi doirasida ro'y bergan. shuning uchun qadimgi grek olimlarin...

This file contains 35 pages in PPTX format (498.7 KB). To download "iqtisodiyot", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiyot PPTX 35 pages Free download Telegram