statistika

PPTX 20 стр. 480,1 КБ Бесплатная загрузка

20 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 480,1 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 20

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 20

o’zbekiston respublikasi oliy ta`lim fan va innovatsiyalar vazirligi osiyo xalqaro universiteti statistika mavzu: statistikaga kirish. statistika fanining predmeti va uslubi 1 reja: statistikaning shakllanishi va rivojlanishi. statistika predmeti. statistika uslubiyoti 1. statistikaning shakllanishi va rivojlanishi. insonga oddiy hisoblarni amalga oshirish zaruriyati tug‘ilganda, bu ishni ular qo‘lidagi barmoqlari yordamida bajarganlar. jamiyatda ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishi natijasida insonlar hisob-kitoblarni qo‘l barmoqlari bilan emas, balki ayrim predmetlar orqali bajarishga kirishdilar. masalan, grek tarixchisi gerodotni (eramizdan oldin 484-420 yillarda yashagan) ta’kidlashicha qadimiy fors podshohi dariya o‘z qo‘shinlarini soni to‘g‘risida ma’lumotga ega bo‘lish uchun har bir askarga bir donadan toshni olib kelib bir yerga to‘plashni buyuradi. xuddi shunday ishni skiflar podshosi ariant ham bajaradi. ariant toshni emas, kamonning mis uchini to‘plashni buyuradi. keyinchalik, insoniyat hisob-kitoblar olib borish texnikasining yangi pog‘onasiga o‘tadi, ya’ni boshlang‘ich schyotlari paydo bo‘la boshlaydi. ularning tarixi bir necha ming yillarga borib taqaladi. ular, avvalo xitoyda svau-pau (suan-pan) nomlari bilan paydo bo‘lgan, keyinchalik …

2 / 20

arni ishlab chiqarish va taqsimoti statistikasi va boshqa iqtisodiy statistika tarmoqlari vujudga kelgan va rivoj topgan. jamiyat hayoti, turmushi haqidagi ma’lumotlarga bo‘lgan amaliy ehtiyoj statistikani yaratdi. statistika fan sifatida xviii asrda angliyada paydo bo‘lgan. siyosiy arifmetika maktabining namoyandalari jon graunt (1620-1674) va uilyam petti (1623-1687) statistika asoschilari hisoblanadilar. chunki birinchi bo‘lib ijtimoiy-iqtisodiy tekshirishlarda statistikani qo‘llash fikri u.pettida tug‘ilgan edi. k.marks u.pettini ulug‘ iqtisodchi-tekshiruvchilardan biri, siyosiy iqtisodning otasi va ma’lum bir darajada statistikaning ixtirochisi deb hisoblagan. u.petti o‘z asarlarida (“soliqlar va yig‘imlar”, 1662y.; “donolarga so‘z”, 1664 yil; “siyosiy arifmetika”, 1676 yil) o‘z tengdoshlarini qiziqtirgan sotsial va iqtisodiy savollarga miqdoriy hisob-kitoblarga suyangan holda javob berishga harakat qiladi. u.pettining yaqin do‘sti, fabrikant lord, london shahrining hokimi j.graunt birinchi bo‘lib o‘lish to‘g‘risidagi ma’lumotlar jadvalini tuzdi. u tug‘ilish masalalarini o‘rgandi, birinchi bo‘lib o‘g‘il bolalar va qizlar tug‘ilishi o‘rtasidagi doimiy nisbatni ochdi (14/12), angliya aholisini sonini aniqladi (6,5 mln kishi), london aholisining soni 460 ming kishi, …

3 / 20

$ossiyada uning boshchiligida ilk bor butun rossiya aholisi ro‘yxati o‘tkazilgan, ko‘p yillar markaziy statistika qo‘mitasi boshlig‘i bo‘lib ishlagan; \ yu.e.yanson (1835-1893) – statistika umumiy nazariyasidan ilk bor darslik yozgan (bu darslik bugungi kunda ham, bizning fikrimizcha, eng yaxshi darsliklardan biridir); a.i.chuprov (1842-1908), v.i.ulyanov (1870-1924); a.a.chuprov (1874-1926), a.a.kaufman (1864-1919) va boshqalar. statistika deganda nima tushuniladi: statistika deganda mamlakatning iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishi haqida ma’lumotlarni to’plovchi, umumlashtiruvchi va chop qiluvchi organ, ya’ni statistika organlari tushuniladi statistika deganda raqamli ma’lumotlarni to’plash va izohlash, talqin qilishni o’rgatuvchi fan tushuniladi statistika deganda biror-bir hodisa haqidagi raqamlar yig’indisi tushuniladi statistika lotincha “status” - ahvol, holat so‘zi bilan italyancha “state” - davlat so‘zidan kelib chiqib, davlat ahvoli haqidagi fan. etimologiya, ya’ni so‘zlarni kelib chiqishi jihatidan bu atama bevosita qandaydir bitta klassik - grekcha yoki lotincha ildizga ega emas. statistika so‘zi kundalik hayotga va ilm-fanga xviii asrda kirib keldi. statistikaga oid ma’lumotlar uchun umumiy o‘ziga xos xususiyat shundan …$

4 / 20

adigan obyekt, ya’ni, ommaviy hodisa va jarayonlarning sifat-miqdor aniqligi, ularning rivojlanish qonuniyatlarini miqdoriy nisbatlarda yuzaga chiqishi, o‘rganilayotgan obyekt mazmunini belgilaydigan bilimlar majmuasi nazarda tutiladi. bu masalaga statistika qo‘llanish sohalari ham aloqadordir. statistika o‘rganish obyekti - bu ommaviy hodisa va jarayonlardir. statistika ommaviy hodisa va jarayonlarni o‘rganadi. ular biror narsalar to‘plamida va o‘zaro bog‘langan to‘plamlar orasida kechadi. bu yerda hodisa so‘zi jamiyat hayotida, turmushda, tabiatda, bir so‘z bilan aytganda, moddiy dunyoda haqiqatda bo‘lgan real voqeani bildiradi. masalan, oilada bola tug‘ilishi, paxta hosili, ishchilar soni, yog‘ingarchilik (qor yoki yomg‘ir yog‘ishi), atrof-muhit bulg‘anishi va hokazolar. jarayon so‘zi voqealar oqimini, ularning ma’lum makon va zamon sharoitida qanday tezlikda kechishini, yuzaga chiqish yoki chiqmasligini, o‘zgarishini, hodisalar rivojlanishini anglatadi. ommaviy hodisaning umumiy ta’rifi: biror obyektlar to‘plamida yoki murakkab obyekt elementlari majmuasida yuzaga chiqqan voqea. demak, ommaviy hodisa - biror obyektlar to‘plamida sodir bo‘lgan voqea, harakat natijasi. masalan, o‘zbekiston barcha dehqon va shirkat xo‘jaliklari tomonidan bir yilda …

5 / 20

byektda sodir bo‘lgan voqealar oqimi, ularning rivojlanishi. ommaviy jarayon - bu obyektlar to‘plamida sodir bo‘lgan voqealar oqimi va uning xarakteri, ularning rivojlanish darajalari, to‘plama hodisalar kechishidagi (harakatidagi) o‘zgarishlar. masalan, o‘zbekistonda tug‘ilgan bolalar sonining ko‘payishi, tug‘ilish darajasining o‘zgarishi, umumiy ekin maydonida paxta salmog‘ining kamayishi va don ekinlari ulushining ortishi, toshkent shahrida korxona va avtomashinalar tomonidan atmosferaga chiqarilgan gazlar ortishi, yer osti boyliklari zaxirasining o‘zgarishlari va hokazolar. statistika predmeti statistika fanining predmeti deb ommaviy hodisa va jarayonlarning miqdoriy tomonlarini ularning sifat tomonlari bilan uyg’unlikda, aniq makon va zamonda o’rganishga aytiladi. statistikaning o’rganish ob’ekti insoniyat hayotida ro’y beradigan barcha ommaviy voqea va hodisalardir. 3. statistika uslubiyoti. hodisa va jarayonlar ko‘pdan-ko‘p shakllarga va turlarga ega. ayniqsa, ijtimoiy hayotdagi hodisa va jarayonlar o‘zining murakkabligi va juda ko‘p o‘zaro bog‘lanishlarga egaligi bilan ajralib turadi. shu sababli statistik qonuniyatlar ham ularda har xil ko‘rinishlarda namoyon bo‘ladi va turli jihatlarini ta’riflaydi. o‘z-o‘zidan ravshanki, ularni qandaydir yagona bir usul …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 20 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "statistika"

o’zbekiston respublikasi oliy ta`lim fan va innovatsiyalar vazirligi osiyo xalqaro universiteti statistika mavzu: statistikaga kirish. statistika fanining predmeti va uslubi 1 reja: statistikaning shakllanishi va rivojlanishi. statistika predmeti. statistika uslubiyoti 1. statistikaning shakllanishi va rivojlanishi. insonga oddiy hisoblarni amalga oshirish zaruriyati tug‘ilganda, bu ishni ular qo‘lidagi barmoqlari yordamida bajarganlar. jamiyatda ishlab chiqarish kuchlarining rivojlanishi natijasida insonlar hisob-kitoblarni qo‘l barmoqlari bilan emas, balki ayrim predmetlar orqali bajarishga kirishdilar. masalan, grek tarixchisi gerodotni (eramizdan oldin 484-420 yillarda yashagan) ta’kidlashicha qadimiy fors podshohi dariya o‘z qo‘shinlarini soni to‘g‘risida ma’lumotga ega bo‘lish uchun ...

Этот файл содержит 20 стр. в формате PPTX (480,1 КБ). Чтобы скачать "statistika", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: statistika PPTX 20 стр. Бесплатная загрузка Telegram