ижодкор таржимаи ҳолини ўрганиш усуллари (ижодкор таржимаи холини урганиш усуллари

DOC 81,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662752137.doc ижодкор таржимаи ҳолини ўрганиш усуллари ижодкор таржимаи ҳолини ўрганиш усуллари режа: 1 ижодкор ҳаёти ва ижодини таълим босцичларида ўрганишнингаҳамияти. 2. адиб ҳаётини ўрганишнинг шакл ва усуллари. бадиий асарларни ўрганишда унинг муаллифи ҳақидаги маълумотлар ҳам айрича аҳамият касб этади. бу маълумотлар кўпинча, асарнинг ғоявий-бадиий мазмунини теранроқ англашда, асарнинг ижтимоий-эстетик моҳиятини тўғри белгилашда ёрдам беради. мазкур маълумотлар қаерлардан олинади? уларни адибларнинг ўзлари ёзиб қолдирган таржимаи ҳолларидан, адиб ҳақида айтилган замондошлар, унинг тенгдошлари, устозлари ёки шогирдлари, таниш-билишлари ва мухлислари томонидан айтилган ёки ёзма ҳолда етиб келган манбалардан олиниши мумкин. бу борадаги энг яхши омиллардан яна бири адиб ва ёзувчиларнинг асарларида сақланиб қолган материаллардир. масалан, абдулла орипов ҳақида гапириб туриб, эркин воҳидов шундай деган эди: «барча исёнкор шоирлар каби абдуллага ҳам осон бўлган эмас. қаттол тузум қамчисидан у ҳам омон қолмаган. лекин руҳий азоблар, сиқувлар, минг изтироблар сўнггида шоирга насиб бўлган каттакон бахт шуки, у халқи меҳрини қозонди, ўзи курашган озодлик ва мустақиллик …

тганларимиз ёдимда... абдулла орипов шеърияти шўроларнинг қудратли мафкураси сиқуви остида саросимада қолган юракларга шараф билан яшашнинг ягона йўли -ватанни севмоқ эканлигини ўргатишга хизмат қилди. ватанни озод кўришни истаган ва кейинчалик бу йўлда саъйи ҳаракатлар қилган инсонларининг кўпчилигига ҳам абдулла орипов шеърияти мадад бўлганига гувоҳмиз. абдулла орипов шеърияти мустамлакачилик даврида ҳам ўзбекда ору номус барқарор эканлиги ҳақида келажакка кўрсатадиган ўлмас ҳужжатларимиздандир» . бундай фикрлардан адабиёт дарслари жараёнида фойдаланиш ўқувчиларнинг бадиий адабиётга, унинг ижодкорига нисбатан қизиқиш ва муҳаббатини янада кучайтиради. бадиий асарни таҳлил қилиш жараёнида адибнинг ўз фикрларидан фойдаланиш ҳам яхши самара беради. масалан, юсуф хос хожибнинг ҳаёти ва ижодини ўрганишда бевосита унинг ўз асари-«қутадғу билиг»га мурожаат қилиш ўринли бўлади. бунинг асосий сабабларидан бири адиб ҳақида бошқа илмий, тарихий манбаларда тегишли ахборотларнинг сақланиб қолинмагани ёки ҳозирча топилмай туришидир. китоб муқадимасида адиб ўзининг туғилган юртини эслатиб ўтади: мунуқи туруғлақ ғуз ўрду эли, туб-асли, насабдин юрумиш тили. бунинг туғилган ели, ғуз ўрдудир, туб-асли, насл-насабдан …

бу сўз, ўдурдум, адирдим сўз эвдим тера. бу сўзларни тугал ўн саккиз ойда айтиб бўлдим, танладим, фарқладим, териб сўз йиғиб (тўпладим). ўн саккиз ой, табиийки, асарни бевосита ёзиш учун сарфланган муддат. адибнинг унга катта тайёргарлик кўргани ва кўп куч сарфлагани аниқ. ҳар ҳолда асарнинг қашғарда тугатилгани махсус қайд этилади: баруси битилмиш, йетурмиш низам, бу қашғар элинда қўшулмиш тамам. борини ёздим, тартиб бердим, бу китоб қашқар элида тамом ёзилди. «қутадғу билиг» да достоннинг ёзилиши санаси ҳам қайд этилган: йил алтмиш еки тўрт юз била, бу сўз сўзладим мен тутиб жан сура. тўрт юз олтмиш иккинчи йил эди, мен жонни койитиб ушбу сўзни сўзладим. тўрт юз олтмиш иккинчи - ҳижрий йили. уни милодга айлантирсак, 1069-1070 йилларга тўғри келади. адибнинг исми юсуф эканлиги ҳақида асар сўнггидаги қасидалардан бирида ўқиймиз: э юсуф, керак сўзни сўзла кўни, кераксиз сўзуг кезла, қилға қўр-а. эй юсуф, керак сўзни рўйи рост сўзла, кераксиз сўзни яшир, (чунки у) зиён …

ардан кўринадики, адиб асар ёзилган пайтда эллик билан олтмиш орасида бўлган. мана бундай муаллиф изоҳлари, зслатмалари бадиий ижоднинг ўзига хос хусусиятларини тушуниш учун ҳам, адибнинг шахсиятига алоқадор бўлган маълумотларни ойдинлаштириш учун ҳам, ўрни-ўрни билан эса муайян бир адабий ҳодисанинг ижтимоий-эстетик аҳамиятини тасаввур этиш учун ҳам фавқулодда катта ёрдам бериши мумкин бўлади. адабиётшунос олим д.қуронов бу ҳақда яхшигина кузатишларини эълон қилган: «кўпинча эл ичида ижодкорлар тўғрисидаги турли-туман миш-мишлар, узунқулоқ гапларга дуч келинадики, гоҳо уларнинг бир-бирига тамомила зидлигию ақл бовар қилмас даражада ажабтовурлигидан шошиб қолади киши. албатта, бу нав миш-мишлар эл наздида катта обрў-эътибор топган кишилар ҳаётига қизиқишнинг зўрлигидан юзага келади. бироқ ўйлашимизча, буни оммавий қизиқувчанликнинг ўзи билангина изоҳлаш кам кўринади. зеро, бунинг асосий сабабларидан бири сифатида адабиётшунослигимизда ижодкор биографиясини ўрганишга етарли эътибор берилмаслигини кўрсатишга мойилмиз. ҳатто, сир эмас, ижодкор биографияси билан боғлиқ ишларга менсимасданроқ, илмдан йироқ ҳодиса сифатида қараш ҳоллари ҳам йўқ эмас. ҳолбуки, адибу шоирлар ҳаётига оид фактларни тўплаш илмнинг …

лифининг нуқтаи назарлари ҳам ўқувчига тўлароқ ва теранроқ тушунилади. шундагина муаллифнинг адабиётга, жамиятта, шу халқ ва миллатга бўлган муҳаббати ва хизматлари тўла идрок этилади. «ёзувчи, санъаткор оддий кишилардан шу билан ҳам фарқ этадики, унинг асарларида ҳаёт ҳодисалари, фактлар фақат қайд этилибгина қолмайди. ҳар гал бирор ҳодиса, факт ҳақидаги ҳикоя - ёзувчининг, санъаткорнинг шу нарсага, ҳодисага, пировардида- кишиларга ижобий ёки салбий муносабати билан суғорилган бўлади. бу «муносабат фактори» шунчалик муҳимки, фақат угина бизга ҳодиса ҳақида ҳаққоний, мукаммал, ёрқин тасаввур бера олади. санъаткорнинг ижобий муносабати, меҳри ва муҳаббати билан қиздирилган ҳаётий факт, худди эндигина чўғдан олинган темирдек, ўз ранги, ҳарорати, фазилатлари билан ҳайратга солиши ва таҳсинимизга сазовор бўлиши мумкин» . таълим жараёнида «саёҳатнома» ўрганиляпти, дейлик. бунда муаллифнинг таржимаи ҳолига, ёки янада аниқроғи шахсиятига оид қайси жиҳатларга урғу берилиши мақсадга мувофиқ бўлади? асар матни устида ишлаш асносида муаллиф нуқтаи назарини аниқлашга имкон берадиган нуқталарга ўқувчилар эътиборини тортиш, шу асосда муаллиф айтган фикрлар замиридаги …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ижодкор таржимаи ҳолини ўрганиш усуллари (ижодкор таржимаи холини урганиш усуллари"

1662752137.doc ижодкор таржимаи ҳолини ўрганиш усуллари ижодкор таржимаи ҳолини ўрганиш усуллари режа: 1 ижодкор ҳаёти ва ижодини таълим босцичларида ўрганишнингаҳамияти. 2. адиб ҳаётини ўрганишнинг шакл ва усуллари. бадиий асарларни ўрганишда унинг муаллифи ҳақидаги маълумотлар ҳам айрича аҳамият касб этади. бу маълумотлар кўпинча, асарнинг ғоявий-бадиий мазмунини теранроқ англашда, асарнинг ижтимоий-эстетик моҳиятини тўғри белгилашда ёрдам беради. мазкур маълумотлар қаерлардан олинади? уларни адибларнинг ўзлари ёзиб қолдирган таржимаи ҳолларидан, адиб ҳақида айтилган замондошлар, унинг тенгдошлари, устозлари ёки шогирдлари, таниш-билишлари ва мухлислари томонидан айтилган ёки ёзма ҳолда етиб келган манбалардан олиниши мумкин. бу борадаги энг яхши омиллардан яна бири адиб ва ёзувчиларнинг...

Формат DOC, 81,0 КБ. Чтобы скачать "ижодкор таржимаи ҳолини ўрганиш усуллари (ижодкор таржимаи холини урганиш усуллари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ижодкор таржимаи ҳолини ўрганиш… DOC Бесплатная загрузка Telegram