эфферент иннервацияга таъсир этувчи воситалар

PPT 32 pages 1.5 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 32
эфферент иннервацияга таъсир этувчи воситалар эфферент иннервацияга таъсир этувчи воситалар 1.вегитатив нс таъсир этувчилар симпатик нервларга таъсир этувчилар парасимпатик нервларга таъсир этувчилар 2.соматик нс таъсир этувчилар ах ,н-хр ад, ар ах,.н-хр ах,м-хр ах,н-хр нерв охирида ажралаётган медиаторга караб постсинаптик мембранада жойлашган рецеп- торлар куйидагиларга булинадилар: 1.холинорецепторлар мускаринга сезгир (м-холинорецепторлар) никотинга сезгир (н-холинорецепторлар) 2.адренорецерторлар альфа адренорецепторлар бетта адренорецепторлар вегитатив нервлар орасидаги фарклар 1.анатомик фарклар: мнсдан чикиш жойи снс - кукрак-бел сигментларидан псн - краниал ва сокрал сигментлардан ганглияларни жойлашиш жойи гангля олди ва орти толаларининг узунлиги медиаторлари постсинаптик мембранадаги рецепторлар 2.физиологик функциялари буйича улар антогонист, яъни карама-карши узгаришлар чакирадилар соматик нервларнинг вегитатив нервлардан фарклари мнсдан чикиш жойлари орка миянинг ол- динги шохчаларидан ганглиялари булмайди факат холинергик нервлардан иборат постсинаптик мембраналарида факат н-холино рецепторлар булади факат кундаланг таргил мушакларни иннер- вация киладилар (таянч-харакат аъзоларини) инсон ихтиёрига буйинсинадилар холинергик синапсларга таъсир этувчи воситалар холинорецепторларнинг икки хили мавжуд: мускаринга сезгир м-холинорецепторлар никотинга сезгир н-холинорецепторлар …
2 / 32
увчи: м- ва н- холиномиметиклар -ацетилхолин, карбохолин м ва н-холинолитиклар - циклодол ii.антихолинэстераз воситалар -физиостигмин, прозерин, галантамин, фосфакол ш.м-холинорецепторларга таъсир этувчилар: -м-холиномиметиклар-пилокарпин,ацеклидин -м-холинолитиклар- атропин, платифиллин, скополамин, метацин холинергик синапсларга таъсир курсатувчи дорилар таснифи iv.н-холинорецепторларга таъсир этувчилар: -н-холиномиметиклар- цититон, лобелин -н-холиноблокаторлар: гаглиоблокаторлар- пирилен, димеколин. бензогексоний, гигроний, арфонад миорелаксантлар- тубокурарин, дитилин анатруксоний, диплацин м-ва н-холинорецепторларни стимулловчи воситалар (м-ва н-холиномиметиклар). бундай бирикмаларга ацетилхолин ва унинг ҳосилалари киради. ах холинергик синапсларда медиатор вазифасини ўтайди. у холин ва сирка кислотасининг мураккаб эфири ҳисобланади. лекин таъсири қисқа бўлганлигидан дори сифатида қўлланилмайди. фармакология ва физиологияда экспериментларда қўлланилади. ах холинорецепторларга тўғридан-тўғри (бевосита) қўзғатувчи таъсир этиб, м-ва н-холинорецепторларни қўзғатади, лекин м-холинорецепторларни қўзғалишида юзага келадиган ўзгаришлар устунлик қилади, яъни парасимпатик нервларни қўзғатгандаги ўзгаришлар юзага келади: қорачиқ тораяди, фонтанов бўшлиғи кенгаяди, шлемов канали очилади, кўзнинг ичидан суюқлик оқиб чиқиш ошади, кўзнинг ички босими пасаяди, киприксимон мушак қисқаргани учун цинн боғлами бўшашади ва кўз гавхари қабариқ-шаклига киради. бунда аккомадация спазми вужудга келиб, …
3 / 32
ганглияларини ҳам қўзғатади, лекин бунда келиб чиқувчи ўзгаришлар м-холинамиметик таъсиридаги ўзгаришлар соясида қолади. кўндаланг тарғил мускулларида ах таъсирида қўзғалиш импульсларини ўтказилиши ортади. карбохолин- бу дори ах ўхшайди, лекин холинэстераза ферменти уни гидролизламайди, шунинг учун у турғун ва таъсири давомлидир. карбохолин м-ва н-холинорецепторларни бараварига қўзғатади ах чақирган ўзгаришлар содир бўлади. тиббиётда карбахолин глаукомада, ичак ва пешоб пуфагини атониясини бартараф қилишда қўлланилади. антихолинэстераз воситалар. улар ах-ни гидроловчи холинэстераза ферменти фаоллигини сусайтириб ганглия ва нейроэффектор синапсларда ахни тўпланишига олиб келадилар. бунда ахнинг кучли ва давомли таъсири юзага чиқади, худди м-ва н-холинорецепторлари қўзғалгандек, лекин таъсир бунда бевосита эмас, балки билвосита, яъни ушбу гуруҳ препаратлари холинорецепторларга ўзлари таъсир кўрсатмайдилар . ацетилхолинэстераза ферменти билан ҳосил қиладиган бирикмасининг табиатига қараб антихолинэстераз воситалар 2га бўлинади: қайтар таъсирли дорилар (физостигмин, прозерин, галантамин) қайтмас таъсирли дорилар (фосфакол, фосфор органик бирикмалар) антихолинэстераз воситаларнинг ацетилхолин-эстераза ферментини фалажлаши ферментнинг анион ёки эстераза-эфир қисми билан боғланишига боғлиқдир. бунда гидрофоб ўзаро таъсиротлар муҳим роль ўйнайди. …
4 / 32
ларда қўлланилади. чунки антихолинэстераз моддалар мнсни кузатади ва нерв-мушак синапслари ўтказувчанлигини оширадилар. бундай холатларда галантамин прозеринга нисбатан фаоллироқдир; ичак, пешоб пуфаги атониясида, ҳомиладорларда бачадон қисқаришини оширишда; антидеполяризацияловчи кураресимон моддалар билан заҳарланганда ёки улар таъсирини камайтиришда (эдрофоний). бу ҳолатларнинг кўпчилигида нисбатан кам заҳарли бўлган прозерин ва галантамин қўлланилади. бунда галантамин прозеринга нисбатан давомлироқ таъсир кўрсатади, лекин таъсири унга нисбатан секин бошланади. қишлоқ хўжалигида қўлланиладиган фосфорорганик бирикмаларнинг кўпчилиги ацетилхолинэстераза ферментини фалажлайди. улар билан заҳарланган жониворларда м- ва н- холинорецепторлар қўзғатилгандаги ўзгаришлар юзага келади, уни даволашда м-холиноблокаторлар, марказий м-ва н-холинолитиклар ва холинэстераза реактиваторлар қўлланилади (дипроксим, пальдом, изонитрозин). охиргилари фосфорорганик бирикмалар билан бирикиб, уларни холинэстераза ферментидан ажратиб олади, бунда ферментининг физиологик функцияси тўла тикланади. м-ва н-холинорецепторларни блокловчи (қамаллов-чи) воситалар (циклодол). бу ҳақида паркинсонизмга қарши воситалар бўлимида тўхталиб ўтамиз. физостигмин-калабар ловияси номли заҳарли ўсимлик таркибидаги алколоид. африкада ўсади. бошқача номи эзерин, чунки махалий халқ тилида калабар ловияси “эзере” деб аталади прозерин-синтетик модда бўлиб физостигминга нисбатан …
5 / 32
қўзиқорин-мухамортаркибидаги алкалоид-мускарин бу гуруҳ моддаларнинг энг асосий намоёндаси ҳисобланади. лекин мускарин дори воситаси сифатида қўлланилмайди. тиббиётда м-холиномиметиклардан пилокарпин ва ацеклидин қўлланилади. пилокарпин (pilocarpinihydrocloridum). жанубийамерикадаўсадиган тропик ўсимлик pilocarpuspianatifolusjaborandiнинг баргидан олинадиган алкалоид. синтез йўли билан ҳам олинган. пилокарпин м-холинорецепторларни бевосита қўзғатиб, парасимпатик нерв системасини қўзғатилганда юзага чиқувчи ўзгаришлар чақиради. пилокарпин, айниқса, безларнинг секрециясини кучайтиради (сўлак, тер). амалиёт жиҳатдан пилокарпиннинг кўзга таъсири аҳамиятга эга (қорачиғни торайтиради, кўз босимини пасайтиради, аккомодация спазмини чақиради). пилокарпинни эритма ёки суртма сифатида глаукомани даволашда ишлатилади. бошқа кўрсатмалар бўйича заҳарлилиги юқори бўлганлигидан ишлатилмайди. ацеклидин(aceclidium)-синтетик препарат бўлиб, уни маҳаллий ва резорбтив таъсиридан фойдаланилади. яъни глаукомани даволашда (коньюктивани таъсирлантириши мумкин) ва мит аъзолар, пешоб пуфаги, бачадон атониясида ишлатилади. м-холиномиметиклар билан заҳарланганда м-холинолитиклар (атропин гуруҳи)ни қўллаш керак. м-холинорецепторларни қамалловчи воситалар (м-холиноблокаторлар) бу гуруҳмоддалари асосан периферик м-холинорецептор-ларни блоклайдилар (яъни парасимпатик нерв охиридаги нейроэффектор синапсларнинг постсинаптик мембраналарида жойлашган холинорецепторларни) ва ахни улар билан бирикишига тўсқинлик қилади. бу гуруҳ дорилари ах ни синтези, парчаланиши, ажралиб …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "эфферент иннервацияга таъсир этувчи воситалар"

эфферент иннервацияга таъсир этувчи воситалар эфферент иннервацияга таъсир этувчи воситалар 1.вегитатив нс таъсир этувчилар симпатик нервларга таъсир этувчилар парасимпатик нервларга таъсир этувчилар 2.соматик нс таъсир этувчилар ах ,н-хр ад, ар ах,.н-хр ах,м-хр ах,н-хр нерв охирида ажралаётган медиаторга караб постсинаптик мембранада жойлашган рецеп- торлар куйидагиларга булинадилар: 1.холинорецепторлар мускаринга сезгир (м-холинорецепторлар) никотинга сезгир (н-холинорецепторлар) 2.адренорецерторлар альфа адренорецепторлар бетта адренорецепторлар вегитатив нервлар орасидаги фарклар 1.анатомик фарклар: мнсдан чикиш жойи снс - кукрак-бел сигментларидан псн - краниал ва сокрал сигментлардан ганглияларни жойлашиш жойи гангля олди ва орти толаларининг узунлиги медиаторлари постсинаптик мембра...

This file contains 32 pages in PPT format (1.5 MB). To download "эфферент иннервацияга таъсир этувчи воситалар", click the Telegram button on the left.