nutq madaniyati va mashhur notiqlar

DOCX 10 pages 51.2 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 51.2 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

mavzu: notiqlik turlari reja: 1 nutq madaniyati haqida 2 notiqlik turlari 3 notiqlikni paydo bo`lishi 4 sharq va g`arb notiqlining o`xshash va farqli jihatlari 5 sharq olimlarining notiqlik va nutq odobi to`g`risidagi fikrlari nutq madaniyati, nutq odobi — 1) ogʻzaki va yozma adabiy til meʼyorlari (talaffuz, urgʻu, soʻz qoʻllash, grammatika, uslubshunoslik qoidalari)ni egallash, shuningdek, turli aloqa-aralashuv sharoitlarida tilning tasviriy vositalaridan nutqning maqsad va mazmuniga mos ravishda foydalanish mahorati; 2) tilshunoslikning tilni madaniyat quroli sifatida mukammallashtirish maqsadida meʼyorlashtirish (tartibga solish) muammo larini oʻrganuvchi boʻlimi. gʻarb tilshu-nosligida umumiy maʼnoda "til madaniyati" termini ham qoʻllanadi. 1-maʼnodagi "nutq madaniyati" tushunchasi adabiy tilni oʻzlashtirishdagi ikki bos-qichni qamrab oladi: a) nutqning toʻgʻriligi va boshqa nutqiy mahorat. n u -tqning toʻgʻriligi muayyan tilda soʻzlovchilar va yozuvchilar tomonidan "ideal" yoki umum tomonidan qabul qilingan va anʼanaviy saqlanib kelayotgan odatlar, ibrat va namunalar tarzida idrok etiladigan adabiy meʼyorlarga amal qilishdir. nutqiy mahorat esa nafaqat adabiy meʼyorlarga amal qilish, balki …

2 / 10

a amaliy fan boʻlib, u til amaliyotiga taʼsir etish maqsadida adabiy til tarixi, grammatika, uslubshunoslik va boshqa til-shunoslik bulimlarining yutuklari va xulosalarini umumlashtiradi. nutq madaniyati na-zariyasida adabiy til milliy tilning oliy shakli deb eʼtirof etiladi; ba-diiy adabiyot tili oʻzining eng yaxshi namunalari bilan xalqning madaniyat sohasidagi yutuklari va anʼanalarini mustahkamlaydi va boyitadi. nutq madaniyati ijtimoiy hodisa boʻlib, u jamiyat, fan va texnika, madaniy va adabiy hayot rivoji bilan chambarchas boglik holda taraqqiy etadi. jamiyat aʼzolarining madaniy saviyasi ortgan sari nutqi ham jilolanib, sayqallashib, nutq madaniyati qoidalari va meʼyorlariga muvo-fiq holda takomillashib boradi. nutq madaniyatining shakllanishi va rivojlanishida adabiyot, sanʼat, radio, televideniye va davriy matbuotning alohida oʻrni bor. ayniqsa, adabiy tilni meʼyorlashtirish va nutq madaniyati nazariyasini rivojlantirishda leksikografiya, xususan, izox^li, imlo, talaffuz, oʻquv va boshqa maxsus lugʻatlar muhim ahamiyatga ega. 15-asrdayoq oʻzbek adabiy tilining nutq madaniyati va uning oʻziga xos meʼyorlari boʻlgan — alisher navoiy oʻzining butun hayotiy va ijodiy faoliyati …

3 / 10

im, t. n. qoriniyoziy, s. ibrohimov, olim usmon va boshqalar), adibu shoirlar (qodiriy, choʻlpon, avloniy, fitrat, oybek, gʻafur gʻulom, abdulla qahhor va boshqalar) munosib hissa qushdilar. notiqlik san'atining turlari ko'p. jumladan, ijtimoiy-siyosiy notiqlik, bunda asosan davlat va jamiyat ahamiyatiga ega bo'lgan yig’inlarda so'zlanadigan ma'ruza, akademik nutq, bunda ilmiy yo'nalishdagi ma'ruzalar, auditoriya notiqligi. talaba va o'quvchilar uchun o'qiladigan ma'ruzalar. ijtimoiy-maishiy nutq, turli ladbirlarda so'zlanadigan nutq kabilaming ham nutqiy kamchiliklarini va yutuqlarini tekshirish jarayoni ham notiqlik san'ati predmeti doirasiga kiradi. notiqlik san'ati amaliy jihatdan chiroyli nutq tuzishning qonuniyatlari, sirlari, til normalari, nutqning sifatlari, nutqiy uslubning nozik tomonlarini his etish va notiq nutqida uchrashi mumkin bo'lgan nuqson va talaffuzga doir muammolami hal etish yuzasidan baxs yuritadi. eng muhimi, notiqqa o'z bilimi va dunyoqarashiga suyangan holda to'g'ri va chiroyli so'zlash yo'llarini o'rgatadi. yunon madaniyati, xususan, afina notiqlik san’ati tanazzulga yuz tutgan bir paytda italiyada rim notiqlik san’ati rivojlana boshladi. u antik notiqlikning yana bir …

4 / 10

m imperiyasining quldorlik siyosati kuchaydi. bu o‘z navbatida qullarning g‘azab kosasi to‘lishiga sabab bo‘ldi va qullar bilan quldorlar orasida keskin kurash davri boshlandi. ajoyib satirik lusiliy (eramizdan oldingi 180-102 yillar) asarlarida bu kurash yorqin aks ettirilgan. siyosiy-ijtimoiy sharoitda so‘z san’ati yana kuchga kirdi va davlat arboblari shu qudratli qurol – notiqlik san’ati vositasi bilan kurash olib bordilar. rim imperiyasida katon, aka-uka grakxlar, mark antoniy, sitseron kabi yirik notiqlar yetishib chiqdi. yirik davlat arbobi va notiqlardan biri katon qadimgi olimlarning hisobiga ko‘ra 150 taga yaqin nutq meros qoldirgan. katonning eng sevimli usuli masalani muxtasar, ixcham bayon qilish uslubini qo‘llagan. u masalani g‘oyat keskin tarzda qo‘ygan. fikrlarni stilistik jihatdan g‘oyat go‘zal konstruksiyada, ifodali va ta’sirchan shaklda bayon etishni xush ko‘rgan. har bir masala bilan tanishar ekan,uni atroflicha o‘rganib chiqishga e’tibor bergan. katon notiq sifatida shu qadar kuchli mahorat egasi ediki, bu borada unga sitseron ham tan berib yozadi: "hammasini yanada chiroyliroq, yanada …

5 / 10

yaqin maktub. sitseronning notiqlik san’atiga bag‘ishlangan asarlari orasida uch risola – "notiq haqida", "brut yoki mashhur notiqlar haqida" va "notiq" nomli asarlari juda katta tarixiy, nazariy va amaliy ahamiyatga ega. chunki bu risolalarda notiqlik san’ati deyarli barcha aspektlarda tahlil etilgan. sitseron notiqlik mahorati o‘ziga xos xislatlarga ega. masalan, u biror fikrni bayon etar ekan, nutqini shu fikr doirasi bilan cheklab qo‘ymagan. aksincha, uning nutqlarida fikr erkinligi hukmron bo‘lgan va notiqning falsafiy, siyosiy, axloqiy qarashlari har doim uyg‘un tarzda mujassamlashgan. sitseron notiq sifatida o‘z tinglovchisiga emotsional ta’sir etish masalasiga alohida e’tibor bergan. shuning uchun ham uning nutqlarida balandparvoz so‘z, ibora va jumlalar ko‘p uchrar, nutqining umumiy yo‘nalishi ulug‘vor uslubga moyil edi. biroq ana shu ulug‘vorlik orasida u oddiylik, kulgi-mutoyiba, ritorik savollardan ham foydalanardi. shu jihatdan qaraganda uning nutq uslubi qorishiq, umumiylashgan uslubga ham o‘xshab ketardi. sitseron nutq kompozitsiyasiga alohida e’tibor bergan. ayniqsa, nutqning kishilar ongiga ta’sir etuvchi qismi - argumentatsiya, mantiqiy …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutq madaniyati va mashhur notiqlar"

mavzu: notiqlik turlari reja: 1 nutq madaniyati haqida 2 notiqlik turlari 3 notiqlikni paydo bo`lishi 4 sharq va g`arb notiqlining o`xshash va farqli jihatlari 5 sharq olimlarining notiqlik va nutq odobi to`g`risidagi fikrlari nutq madaniyati, nutq odobi — 1) ogʻzaki va yozma adabiy til meʼyorlari (talaffuz, urgʻu, soʻz qoʻllash, grammatika, uslubshunoslik qoidalari)ni egallash, shuningdek, turli aloqa-aralashuv sharoitlarida tilning tasviriy vositalaridan nutqning maqsad va mazmuniga mos ravishda foydalanish mahorati; 2) tilshunoslikning tilni madaniyat quroli sifatida mukammallashtirish maqsadida meʼyorlashtirish (tartibga solish) muammo larini oʻrganuvchi boʻlimi. gʻarb tilshu-nosligida umumiy maʼnoda "til madaniyati" termini ham qoʻllanadi. 1-maʼnodagi "nutq madaniyati" tushunchasi ada...

This file contains 10 pages in DOCX format (51.2 KB). To download "nutq madaniyati va mashhur notiqlar", click the Telegram button on the left.

Tags: nutq madaniyati va mashhur noti… DOCX 10 pages Free download Telegram