energetika zaxiralaridan foydalanish jarayonlari

DOC 1.2 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1664482231.doc energetika zaxiralaridan foydalanish jarayonlari reja: 1.energiya zaxiralari. 2.tiklanadigan va tiklanmaydigan energiya zaxiralari. 3.energiya zaxiralarining iste’moli. 4.noan’anaviy qayta tiklanuvchan energiya manbalari (nqtem). 1. energiya zahiralari energiya - tabiat hodisalarining insoniyat madaniyati va turmushining asosi. o’z navbatida energiya materiya harakat turlarining, bir xildan ikkinchi xilga aylanishning miqdoriy bahosi. energiya turi bo’yicha mexanik, kimyoviy, elektr, yadroviy va hakozolarga bo’linadi. insoniyat amaliyotida foydalanish uchun yaroqli material ob’ektlarida mujassamlangan energiya - energiya zahiralari deb nomlanadi. tabiatda ko’p uchraydigan energiya zahiralaridan asosiylari katta miqdorda amaliy ehtiyojlarga ishlatiladi. ularga organik yoqilg’ilar, ko’mir, neft, gaz kabi okean, dengiz va daryo energiyasi, quyosh, shamol va hakozo energiya turlari kiradi. energiya zahiralari tiklanadigan va tiklanmaydigan turlarga bo’linadi. energetika resursi deb – tabiiy yoki sun`iy faollashgan har qanday energiya manbaiga aytiladi. energiya resurslari – hozirgi vaqtda ishlatilayotgan yoki kelajakda ishlatilishi mumkin bo’lgan energiya tashuvchilardir. yoqilg‟i-energetika resurslari (yoer) – bu material ob`ekt bo’lib, unda inson tomonidan amaliy foydalanishga yaroqli energiya to’plangan. …

elgisi bo’lib, unga muvofiq energetika resurslarini tugallanadigan va tugallanmaydiganlarga bo’linadi (1-rasm). o’z navtabatida, tugallanadiganlar tiklanuvchi va tiklanmaydigan bo’lishi mumkin. tiklanuvchilarga tabiat (er, o’simliklar, xayvonlar va h.k.) tomonidan tiklanadigan rusurslar kiradi, tiklanmaydiganlarga – ilgari tabiatda to’plangan lekin, yangi geologik sharoitlarda hosil bo’lmaydigan resurslar (neft, ko’mir va boshqa er osti zaxiralari) kiradi. tugallanmaydiganlariga kosmik, iqlimiy, suv resurslari kiradi. energiya resurslarining barcha turlaridan quyosh energiyasi muhim ahamiyatga ega. energiya resurslarining barcha turlari quyosh energiyasini tabiiy o’zgartirish natijasidir. ko’mir, neft, tabiiy gaz, torf, yonuvchi tog’ jinslari va o’tinlar – bu o’simliklar tomonidan olingan va o’zgartirilgan quyoshning nurli energiyasi zaxiralaridir. surat sintezi (fotosintez) reaktsiyasi jarayonida atrof-muhitning noorganik elementlaridan, ya`ni, suv (n2o) va karbonot angidrit gazi so2 lardan quyosh nuri ta`sirida o’simliklarda asosiy elementi uglerod(s) bo’lgan organik modda hosil bo’ladi. million yillar o’tgandan so’ng, ma`lum geologik davrda, bosim va harorat rejimi ta`sirida, qotib qolgan o’simliklardan asosini oldin o’simliklarda yig’ilgan uglerod tashkil etadigan organik energetik resurslar hosil …

ergiyaga birlamchi energiya deyiladi. birlamchi energiyani maxsus qurilmalarda-stansiyalarda insoniyat tomonidan qaytadan hosil qilinadigan energiyaga (bug’ energiyasi, issiq suv energiyasi va hokazo) ikkilamchi energiya deyiladi. birlamchi energiyani qay usulda qayta hosil qilinishiga qarab stansiya shunday nomlanadi. masalan, issiqlik elektr stansiyasi (qisqacha ies) issiqlik energiyasini (birlamchi) elektr energiyaga (ikkilamchi) aylantirib beradi, gidroelektr stansiyada (ges) - suv energiyasini elektr energiyaga, atom elektr stansiyasida (aes) - atom energiyasini elektr energiyasiga aylantirib beradi, undan tashqari to’lqin energiyasini elektr energiyasiga aylantirib beruvchi to’lqin elektr stansiyasi va boshqa stansiyalar mavjud. energiyani kerakli turda olish va iste’molchilarni ta’minlash energetik ishlabchiqarish jarayonida kechadi va u besh bosqichdan iborat. 1. energetika zahiralarini olish va to’plash: yoqilg’ini qazib olish va boyitish, gidrotexnik qurilmalar yordamida bosimni to’plash va hakazo. 2. energiyani qayta hosil qiluvchi qurilmalarga energetik zahirani keltirish. 3. taqsimlash va iste’mol uchun eng qulay bo’lgan usulda, birlamchi energiyadan ikkilamchi energiya hosil qilish (asosan issiqlik va elektr energiyasi). 4. qayta hosil qilingan …

, yadro va termoyadro energetikasini hisobga olmagan holda, yana 100-250 yilga etadi. bu ma’lumotlar taxminan, lekin kelajakni ayrim ko’rinishlarini yoritib beradi. quyidagi rasmda energiya tashuvchilarni dunyodagi iste’moli to’g’risida ma’lumotlar berilgan. dunyoda energiya zahiralarini 2000 yilga kelib umumiy ishlab chiqarish 20 mlrd. tonna shartli yoqilg’iga teng bo’ladi deb kutilmoqda. bu tizimda neft va gaz yuqori o’rin egallaydi va ishlab chiqarish energiya zahiralarini 3/5 qismini tashkil etadi; 1/5 qismini yadro yoqilg’isiga, qolgan qismi boshqa qattiq yoqilg’ilarga to’g’ri keladi. 60-yillarda dunyo yoqilg’i-energetik muvozanati tuzilishida sezilarli o’zgarishlar ro’y berdi. suyuq va gazsimon yoqilg’i iste’moli ortdi. 1980 yilda dunyoda umumiy energiya iste’molida 46% ni neft, 20% ni esa gaz tashkil etdi. xx asrning oxiriga kelib energiyani iste’molini tabiiy gaz, ko’mir va yadro energiyasi hisobiga qondirildi. xxi asr boshida tiklanadigan energiya turlari unumdorligini oshirish kutilmoqda. taxminiy hisoblarga ko’ra bu energiya zahiralarini ulushi, yadro energiyasi bilan 40% atrofida bo’ladi. foydalanaoladigan energiya manbalari ichida ko’mirning ulushi eng katta …

iyasi ishlab chiqarish uchun sarflanmoqda. texnika taraqqiyoti natijasida insoniyat yirik elektr, taxminan 8-10 mlrd. kvt ga teng bo’lgan quvvatga ega bo’ldi. agarda energetik qurilmalarni o’rtacha 0,2 ga teng bo’lgan fik bilan ishlashini hisobga olsak, unda ega bo’lgan quvvatini olish uchun tabiatdan 40-50 mlrd. kvt quvvatni chiqarib olishga to’g’ri keladi. quvvat kun va yil davomida o’zgarib turadi. quvvatdan foydalanish grafik tarzda beriladi. grafikni teng yuzali to’g’ri turtburchak shaklda almashtirsak, hisobli qiymatga eng ko’p quvvatini davomiyligi tm ga ega bo’lamiz va dunyodagi foydalanilayotgan energiyani topamiz. kichik qiymatga asoslanib, quyidagi natijani olamiz. e=40 mlrd. kvt•5000 soat=200•103 mlrd. kvt/soat bu qiymatni shartli yoqilg’i ko’rinishga keltiramiz. 1 tonna shartli yoqilg’i 8000 kvt/s ga teng bo’lgan energiyaga ega, bundan kelib chiqadiki, energetik qurilmalarni yil davomida harakatga keltirish uchun 200•103 mlrd. kvt/soat/8•103kvt/soat/tonna=25 mlrd. tonna bizni koinotimizda 6 mlrd. odam yashashligini hisobga olsak, yil davomida har bir odamga 25 mlrd.t/6 mlrd.odam=4,1 tonna energetik zahira to’g’ri keladi. 4.noan‟anaviy qayta …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "energetika zaxiralaridan foydalanish jarayonlari"

1664482231.doc energetika zaxiralaridan foydalanish jarayonlari reja: 1.energiya zaxiralari. 2.tiklanadigan va tiklanmaydigan energiya zaxiralari. 3.energiya zaxiralarining iste’moli. 4.noan’anaviy qayta tiklanuvchan energiya manbalari (nqtem). 1. energiya zahiralari energiya - tabiat hodisalarining insoniyat madaniyati va turmushining asosi. o’z navbatida energiya materiya harakat turlarining, bir xildan ikkinchi xilga aylanishning miqdoriy bahosi. energiya turi bo’yicha mexanik, kimyoviy, elektr, yadroviy va hakozolarga bo’linadi. insoniyat amaliyotida foydalanish uchun yaroqli material ob’ektlarida mujassamlangan energiya - energiya zahiralari deb nomlanadi. tabiatda ko’p uchraydigan energiya zahiralaridan asosiylari katta miqdorda amaliy ehtiyojlarga ishlatiladi. ularga organik yoqilg’...

DOC format, 1.2 MB. To download "energetika zaxiralaridan foydalanish jarayonlari", click the Telegram button on the left.

Tags: energetika zaxiralaridan foydal… DOC Free download Telegram