elektr zanjirlar nazariyasiga oid tushuncha va qonuniyatlar

DOC 1.7 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1684651799.doc elektr zanjirlar nazariyasiga oid tushuncha va qonuniyatlar reja: 1. elektr zanjir va uning tarkibidagi elementlar 2. elektr zanjirlarning parametrlari va ularning tavsiflari 3. mujassam (yig’iq) va tarqoq parametrli zanjirlar to’g’risida tushunchalar 4. elektr zanjiridagi elementlarning tok va kuchlanishlari 5. elektr yurituvchi kuch va tok manbalari 6. elektr zanjir sxemalari (shakllari) 7. elektr zanjirlar topologiyasi. sxema grafi to’grisida tushunchalar 8. elektr sxemadagi ulanishlar matritsasi 9. elektr zanjirlariga oid qonunlar 10. zanjir toklarining tugun tenglamalari (graf-sxemalari asosida) 11. zanjir graf-sxemasining kontur tenglamalari (konturlar matritsasi) elektr zanjir va uning tarkibidagi elementlar kitobning oldingi bobida ko’rsatildiki, har qanday elektromagnit hodisa fazoning biror qismida hamda elektr va magnit jarayonlarining chambarchas bog’langan holatida kuzatiladi. shu sababli elektr (yoki magnit) hodisasi energiya o’zgartirishi (almashinuvi) jarayoni bilan bog’langan bo’lib, biror berk kontur (trayektoriya, ixtiyoriy chiziqli yo’l) bo’ylab kuzatiladi. masalan, magnit maydoni (yoki uning kuch chiziqlari) ma’lum bir murakkab berk chiziq bilan cheklangan bo’lib, o’z yo’lida har xil …

ifodalanadigan hamda magnit jismlardan tashkil topgan har qanday qurilmalar to’plami magnit zanjiri deb ataladi. 2. elektromagnit jarayonlari elektr yurituvchi kuch, tok va kuchlanish kabi tushunchalar yordamida ifodalanadigan hamda tok o’tish yo’llarini ta’minlovchi har qanday qurilma va vositalar to’plami elektr zanjiri deb ataladi. ammo elektr zanjirga doir to’la-to’kis ma’lumotga ega bo’lmasdan turib, uning xususiyatlarini o’rganib bo’lmaydi. undan tashqari, elektr zanjirlardagi elektromagnit jarayonlari elektromexanika nazariyasi uchun fundamental tushuncha va qoidalar manbaidir. elektromagnit energiya manbalari, elektromagnit energiyasini o’zgartiruvchi va uzatuvchi qurilmalar shu energiyani qabul (iste’mol) qiluvchi obyektlari elektr zanjirlarning asosiy elementlari hisoblanadi. issiqlik, kimyoviy, yadroviy, mexanik, daryo suvlari va quyosh energiyalarini elektromagnit energiyasiga aylantirib beruvchi generatorlar elektromagnit energiya manbalari sifatida xizmat qiladi (lotincha: “generator” - ishlab chiqaruvchi). masalan, issiqlik energiyasidan foydalanganda, dastavval suv isitilib bug’ga aylantiriladi, bug’ esa bug’ turbinasini katta tezlikda aylantiradi. undan olingan mexanik energiya esa elektr generatori orqali elektr energiyasiga aylanadi. bunday elektr generatori turbogenerator deb ataladi. yadroviy va quyosh …

iyasiga aylanadi. elektr tokini uzatuvchi liniyalarni, elektr tarmoqlar va ulagichuzgichlar elektromagnit yoki soddaroq qilib aytganda, elektr energiyasini uzatuvchi elementlar (qurilmalar) deb ataladi. elektr energiyasini o’zgartirishda esa har xil transformator, invertor, tok to’grilagich, chastota o’zgartirgich hamda shu kabi apparat va asboblar qatnashadi. bular ichida, masalan, eng ko’p tarqalgan transformatorlar yordamida o’zgaruvchi tok va kuchlanishlarning amplitudalarini ixtiyoriy miqyosda o’zgartirish mumkin. yarim o’tkazgichli to’grilagich o’zgaruvchan tokni o’zgarmas tokka aylantirsa, invertor shunga teskari vazifani bajaradi va h.k. va nihoyat, elektr energiyasini iste‟mol qiluvchi elementlarga o’tadigan bo’lsak, birinchi navbatda metall simlardan yasalgan aktiv qarshiliklarni olishimiz kerak. bu qarshiliklarda (yoki rezistorlarda) elektr energiyasi issiqlik energiyasiga aylanadi: elektr lampalari, elektr pechlar (o’choqlar), elektr dazmollari va suv qaynatgichlari bunga yaqqol misol bo’la oladi. elektr iste’molchilaridan yana biri elektr yuritgichlar (motorlar, dvigatellar) dir. ular elektr energiyasini mexanik energiyaga aylantiradi. elektr energiyasi iste’molchilar yordamida energiyaning yana boshqa turlariga (radio orqali – tovush energiyasiga, akkumulyatorda – kimyoviy energiyaga va h.k.) aylanishi …

rkibida elektr manbalari bo’lmasa (yoki bo’la turib, bir-biriga qarama-qarshi va teng ta’sirli bo’lsa), zanjir (yoki uning qismi) passiv hisoblanadi. bunday zanjirlarni aktiv va passiv ikkiqutbliklar deb ham aytamiz. 1-rasm. 2-rasm. 1-rasmdagi zanjir aktiv va passiv qismlardan iborat. ular tegishlicha a va p harflar bilan belgilangan. agar zanjirni 1-2 chiziq yordamida ikkiga ajratsak, ikkita mustaqil – aktiv va passiv zanjirlar chiqadi. ko’rinib turibdiki, qutblar (yoki tashqi zanjirga ulanuvchi simlar) ixtiyoriy bo’lishi mumkin. masalan, 2-rasmda aktiv uchqutblik bilan passiv beshqutblik yagona murakkab zanjir tashkil qilganlar. elektr zanjirlarning parametrlari va ularning tavsiflari elektr zanjirlarda elektr energiyasining boshqa tur (issiqlik, yorug’lik, mexanika, kimyo va boshqa) energiyalarga aylanishi kabi murakkab jarayon ro’y beradi. bunday o’zgarishning muhim ko’rsatkichi zanjirdagi biror elementning fizik xususiyatiga bog’liq bo’lib, boshqa turga aylantirilgan energiya zanjirning ana shu elementiga miqdor jihatdan bog’liqdir. 3-rasm. masalan, elektr zanjir ketma-ket ulangan qarshilik (reostat) r, induktivlik (g’altak) l va sig’im (kondensator) s dan tuzilgan bo’lsin (3-rasm). …

) bo’ladi (1-tavsif). haqiqiy sharoitda o’tkazgichning qarshiligi r undan o’tayotgan tok kuchi i ga bog’liq. chunki tok kuchining ortishi bilan issiqlikka aylanayotgan energiya va u bilan bog’liq elektronlarning qarshilik ko’rsatish ta’siri ham ortib boradi. bundan tashqari, o’tkazgichdagi tok zichligi vektori solishtirma o’tkazuvchanlik γ va elektr maydon kuchlanganligi ga bog’liq bo’lib, ular orqali tok i quyidagicha ifodalanadi: bu yerda va o’tkazgichning ko’ndalang kesimi s ning geometrik o’lchamlari bilan ham aniqlanadi. shunday qilib, r parametri solishtirma o’tkazuvchanlik γ, harorat t° va geometrik o’lchamlari g ga bog’liq ravishda biror funksiya tarzida ifodalanadi: r=f1(γ,t0,g). agar γ, to va g tok i ga va maydon kuchlanganligi ga bog’liq bo’lmasa, u holda r parametri chiziqli bo’ladi. aks holda parametr egri chiziqli bo’ladi (4-a rasm) (2-tavsif). induktivlik zanjirning parametri tarzida g’altakdan o’tayotgan tok hosil qilgan magnit maydonning zichligini (g’altakni qurshab olgan fazoda) bildiradi. parametr l (g’altakning o’zinduksiya koeffitsiyenti) qanchalik katta bo’lsa, har xil qiymatdagi tok uchun magnit …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "elektr zanjirlar nazariyasiga oid tushuncha va qonuniyatlar"

1684651799.doc elektr zanjirlar nazariyasiga oid tushuncha va qonuniyatlar reja: 1. elektr zanjir va uning tarkibidagi elementlar 2. elektr zanjirlarning parametrlari va ularning tavsiflari 3. mujassam (yig’iq) va tarqoq parametrli zanjirlar to’g’risida tushunchalar 4. elektr zanjiridagi elementlarning tok va kuchlanishlari 5. elektr yurituvchi kuch va tok manbalari 6. elektr zanjir sxemalari (shakllari) 7. elektr zanjirlar topologiyasi. sxema grafi to’grisida tushunchalar 8. elektr sxemadagi ulanishlar matritsasi 9. elektr zanjirlariga oid qonunlar 10. zanjir toklarining tugun tenglamalari (graf-sxemalari asosida) 11. zanjir graf-sxemasining kontur tenglamalari (konturlar matritsasi) elektr zanjir va uning tarkibidagi elementlar kitobning oldingi bobida ko’rsatildiki, har qanday elektroma...

DOC format, 1.7 MB. To download "elektr zanjirlar nazariyasiga oid tushuncha va qonuniyatlar", click the Telegram button on the left.

Tags: elektr zanjirlar nazariyasiga o… DOC Free download Telegram