geologik jarayonlar haqida prezatsiya

PPT 34 pages 6.9 MB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.9 MB

File type PPT

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

diapositiva 1 o`tgan mavzu yuzasidan savol va topshiriqlar: 1. geologik jarayonlar haqida tushuncha bering? 2. endogen geologik jarayonlarni izohlang 3. zilzila hodisasiga ta`rif bering? 4. foydali qazilma boyliklarning tarkib toppish jarayoni? prezentacii.com ваш заголовок mavzu: ekzogen geologik jarayonlar haqida tushuncha. nurash va uning geologik ahamiyati. shamolning geologik faoliyati. reja: 1. ekzogen geologik jarayonlarhaqida ma`lumot. 2. ekzogen geologik (nurash) jarayonlar natijasida paydo bo‘lgan tog‘ jinslari va foydali qazilma boyliklari hamda ularning ahamiyati. 3. shamolning geologik faoliyati. 4. shamollarining geologik faoliyati natijasida paydo bo‘lgan tog‘ jinslari va foydali qazilma boyliklari hamda ularning ahamiyati . adabiyotlar: nizomov a va boshq. “geologiya”. o‘quv qo‘llanma t.: “info capital group”, 2019. toshmuhamedov.b.t. umumiy geologiya. darslik.t.: “noshir” 2011. qurbonov a. s. “geologiya” o‘quv qo‘llanma t.: “o‘qituvchi”, 1992. tayanch so`z va tushunchalar: ekzogen geologik jarayonlar, nurash. kimyoviy nurash, biologik nurash, shamol, relef shakllari, passatlar, briz, musson, siklon, tog‘ vodiy shamoli, quyun, fyon, deflyatsiya. ekzogen geologik jarayonlar haqida tushuncha: …

2 / 34

urash deganda, tog‘ jinslarining havo harorati ta’sirida (sutka yoki soatlar mobaynida keskin o‘zgarishi natijasida) bo‘laklarga ajralishi tushuniladi. uvalanish havo haroratining ko‘tarilishi sababli tog‘ jinslari hajmining kengayishi, sovishi va aksincha siqilishi natijasida, mayda bo‘lakchalarga ajralishi tufayli yuzaga keladi. tog‘ jinslarining quyosh nuri ta’sirida qizishi, uning rangiga ham bog‘liq. to‘q tusli (qora, jigarrang va hokazo) tog‘ jinslari nurni o‘ziga ko‘proq qabul qilganligi uchun oq yoki unga yaqin tusdagi tog‘ jinslarining quyosh nurini ko‘proq qaytarishi va qisman o‘ziga qabul qilishi tufayli, qora tusli tog‘ jinslariga nisbatan sustroq darajada qiziydi. fizik nurash: tog‘ jinslari tarkibi, yotish holati, turlariga ko‘ra ham turli darajada nuraydi. agar tog‘ jinslari donador zarrachalaridan tarkib topgan bo‘lsa nurashga ko‘proq uchraydi. chunki uning tarkibidagi donador bo‘lakchalar bo‘ylab atmosfera yog‘inlari, suv tomchilari singib boradi va oqibatda o‘zining yemiruvchanlik rolini o‘taydi. shu boisdan granitli qatlam donador zarrachalardan tarkib topganda faolroq nuraydi. fizik nurash: tog‘ jinslari tabiiy holatda zich bo‘lsa, nurash susayib, g‘ovakdorroq tog‘ …

3 / 34

slotasi jinslarini erituvchanlik darajasi keskin oshadi. kimyoviy nurash: qiyin eriydigan monokarbonatlar (kalsiy karbonat) karbon kislota ishtirokida oson eriydigan biokarbonatlarga (kalsiy gidrokarbonatga) ham aylanadi. bundan tashqari, suv suvsiz minerallarga qo‘shilishi va ularni suvli minerallarga aylantirishi mumkin. masalan, qizil temirtoshning limonatga, angidridning gipsga aylanishi ushbu jarayonga misol bo‘ladi. shunday qilib, kimyoviy nurash natijasida tog‘ jinsi tarkibidagi dastlabki murakkab minerallar, oddiyroq minerallarga parchalanadi (s.v.kolesnik 1966). biologik nurash: tirik organizmlarning tog‘ jinslariga ta’siri natijasida biologik nurash sodir bo‘ladi. tog‘ jinslari tarkibidagi mayda yoriqlar bo‘ylab o‘sgan o‘simlik, buta ba’zan archa kabi yirik tanali daraxtlar rivojlana borib, yoriqlarning kengayishiga, natijada tog‘ jinslarining parchalanishiga sababchi bo‘lsa, ikkinchidan tog‘ jinslarining tarkibiga ta’sir etadigan eritmalar ajratib chiqarib, ularni yemiradi va tog‘ jinslari kichik bo‘laklarga ajralib, parchalanib ketadi. nurashning tabiatdagi roli va geografik tarqalish xususiyatlari: yer yuzasining barcha hududlarida ham nurash jarayoni yuz berib, uning uch turidan biri ustuvorlik qiladi. bu jarayonning rivojlanishi barcha hududlarda bir xil tarzda kechmaydi. chunki …

4 / 34

di. demak, ko‘rsatilgan qatlam bo‘yicha uvalangan tog‘ jismlarining fizik, kimyoviy holati faollashadi va bu jinslar gravitatsion kuch, shamol, suv, muz ta’sirida bir joydan ikkinchi joyga ko‘cha boshlaydi. nurash po`sti: nurash po‘stining shakllanish darajasi, albatta, uning turi bilan ham uzviy bog‘liq holda kechadi. cho‘l zonasi bo‘ylab bir kecha-kunduz mobaynida havo harorati keskin o‘zgarganligi uchun fizik nurash hukmronlik qilib, nam kam bo‘lganligi uchun kimyoviy nurash susayadi. tuproq qoplamidagi nam pastdan yuqoriga tomon ko‘tarilib chiqadi va nurash po‘stida tuz zarrachalari to‘planib, tuproq qoplamining sho‘rlanishiga sababchi bo‘ladi. nurash jarayoni: nam va harorat yetarli bo‘lgan tog‘li hududlarda fizik nurash bilan birgalikda kimyoviy nurash hamda biologik nurash ham avj olib rivojlanadi. shu boisdan, bu yerda tuproq hosil bo‘lish jarayoni kechadi. yuza qatlam bir necha o‘nlab metrgacha nuraydi. hatto yirik tektonik yoriqlar o‘tgan hududlar bo‘ylab (zona oslableniya*) nurash jarayoni yuzlab metr qalinlikda kechadi. ammo qiyalikning yuqoriligi, shamol, suv, qor ko‘chkilari, muzliklarning harakati tufayli nuroq jinslarning bir joydan …

5 / 34

qotchi olimlar o.i.islomov va sh.sh.shoraxmedov (1971) fikrlariga ko‘ra yer po‘sti qatlamlari orasiga havo, suv, chang, issiqlik nuri, erigan gazlar o‘tishi natijasida nurash jarayonlari yuz beradi. bu jarayonlar universal ekzodinamik jarayonlar deb yuritiladi. nurashning geologik ahamiyati: nurash jarayonini o‘rganish geologiyada katta ilmiy-amaliy ahamiyat kasb etadi. amaliy ahamiyati qadimgi geologik davrlarda yer po‘stining turli nuqtalarida hukm surgan iqlim sharoitlarini o‘rganishda, ayniqsa muhim rol tutadi. chunki nurash iqlim elementlari bilan chambarchas bog‘liq kechganligi uchun, uning mahsuli sifatida qadimgi davr iqlimining xususiyatlarini ko‘rsatib turadi nurashning geologik ahamiyati: nurashning boshqa turlari bilan bog‘liq holda kimyoviy nurash o‘zbekiston hududi bo‘ylab trias va quyi yura davrlarida taraqqiy etgan bo‘lib, respublikamizdagi ohangaron, zirabuloq, ziyovuddin, qizilqum va boshqa kaolin konlari shu jarayon bilan chambarchas bog‘liq holda vujudga kelgan shamol ta’sirida yuz beruvchi geologik jarayonlar: havo massalarining gorizontal harakati tufayli yuzaga keluvchi kuch shamol deb ataladi. u iqlim omilidir. chunki, u haroratni bir joydan ikkinchi joyga ko‘chirib, havo tarkibidagi namni …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "geologik jarayonlar haqida prezatsiya"

diapositiva 1 o`tgan mavzu yuzasidan savol va topshiriqlar: 1. geologik jarayonlar haqida tushuncha bering? 2. endogen geologik jarayonlarni izohlang 3. zilzila hodisasiga ta`rif bering? 4. foydali qazilma boyliklarning tarkib toppish jarayoni? prezentacii.com ваш заголовок mavzu: ekzogen geologik jarayonlar haqida tushuncha. nurash va uning geologik ahamiyati. shamolning geologik faoliyati. reja: 1. ekzogen geologik jarayonlarhaqida ma`lumot. 2. ekzogen geologik (nurash) jarayonlar natijasida paydo bo‘lgan tog‘ jinslari va foydali qazilma boyliklari hamda ularning ahamiyati. 3. shamolning geologik faoliyati. 4. shamollarining geologik faoliyati natijasida paydo bo‘lgan tog‘ jinslari va foydali qazilma boyliklari hamda ularning ahamiyati . adabiyotlar: nizomov a va boshq. “geologiya”. o‘qu...

This file contains 34 pages in PPT format (6.9 MB). To download "geologik jarayonlar haqida prezatsiya", click the Telegram button on the left.

Tags: geologik jarayonlar haqida prez… PPT 34 pages Free download Telegram