diqqat va sezgi jarayonlari

PPTX 12 стр. 105,5 КБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 105,5 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

bilish jarayonlari : diqqat va sezgi jarayoni bilish jarayonlari : diqqat va sezgi jarayoni reja : 1. diqqat haqida tushuncha. 2. diqqat turlari. 3. diqqatning asosiy xususiyatlari. 4. sezgi haqida umumiy tushuncha. 5. sezgining fiziologik asoslari. 6. sezgining qonuniyatlari. tayanch so’z va iboralar : diqqat, parishonlik, dominanta, ko’lami, hajmi, parishonhotirlik, sezgi, adaptatsiya, retseptor, analizator, ekteroretseptor, proprioretseptor, interoretseptor, sinesteziya, sensibilizatsiya. diqqat -deb ongimizni bir nuqtaga to’plab, ma’lum narsa va hodisalarga faol yo’naltirilishiga aytiladi. diqqat sezish jarayonida, idrok qilishda, xotira, xayol va tafakkur jarayonlarida har doim ishtirok etadi. diqqat aqliy faoliyatning barcha turlarida ishtirok etadi, insonning xatti-harakatlari ham uning ishtirokida sodir bo’ladi. diqqatning fiziologik asoslari. diqqatning nerv-fiziologik asosida oriyentirovka yoki tekshirish deb aytiladigan maxsus reflekslar yotadi. oriyentirovka yoki tekshirish refleksi diqqatning fiziologik asosi hisoblanadi, chunki bu refleks bosh miya yarim sharlarining po’stida kuchli qo’zg’olish jarayonidan iborat bo’ladi. diqqat ma’lum nerv markazlarining qo’zg’alishi va miyadagi boshqa nerv markazlarining tormozlanishi bilan bog’liqdir. har qanday …

2 / 12

a shu hukmron bo’lib olgan qo’zg’alish o’chog’ini akademik uxtomskiy «dominanta» deb ataydi. diqqatning turlari. psixologiyada uch xil diqqat turi farq qiladi. ulardan biri ixtiyorsiz diqqat bo’lsa, ikkinchisi- ixtiyoriy, uchinchisi esa ixtiyoriydan so’nggi diqqatdir. diqqatning asosiy turlari ixtiyyoriy va ixtiyorsiz diqqatdir. diqqatni bunday turlarga bulish hissiyot yoki irodaning ustunligiga asoslanadi. shu sababli, ba’zan diqqatning bu turlari irodaviy va emotsional diqqat deb ham ataladi. diqqatning yana uchunchi turi ixtiyoriydan so’nggi diqqat bo’lib, u dastlabki ikki turdagi diqqatning uziga xos sintezidan iborat. ixtiyorsiz diqqat maxsus zur berishni talab qilmaydi. u ongga ta’sir etuvchi predmet yoki hodisaning bevosita qiziqish uyg’otishidan paydo bo’ladi. diqqatning xususiyatlari. odamning diqqati bir qancha xususiyatlariga ega bo’lib, ulardan asosiylari-diqqatning bo’linuvchanligi va diqqatning ko’chuvchanligidan iboratdir. diqqatning kuchi va barqarorligi deb odam o’z diqqatini biror narsa yoki hodisaga uzoq muddat davomida muttasil qaratib tura olishiga aytiladi. diqqatning bo’linuvchanligi. diqqatning bo’linishi deganda, biz ayni bir vaqtda diqqatimizni ikki yoki uch narsaga qaratilishini tushunamiz. …

3 / 12

oniyatlaridan mahrum bo’lgan bo’lur edi. chunki idrok, xotira, tasavvur, tafakkur va xayol kabi ruhiy jarayonlar sezgilar tufayligina hosil bo’ladi. sezgi eng oddiy, biroq shu bilan birga, juda muhim psixik jarayondir. bu barcha bilimlarimizning dastlabki manbaidir. atrofdagi dunyoni bilish sezgidan boshlanadi. sezgi eng oddiy, biroq shu bilan birga, juda muhim psixik jarayondir. u barcha bilimlarimizning dastlabki manbaidir. atrofdagi dunyoni bilish sezgidan boshlanadi. sezish – oddiy psixik jarayon bo’lib, moddiy qo’zg’atuvchilarning tegishli repseptorlarga bevosita ta’sir etish yo’li bilan moddiy dunyodagi narsa va hodisalarning alohida xususiyatlarini va shuning bilan birga, organizm ichki holatining aks ettirilishidan iboratdir. «sezgi – materiyaning sezgi organlarimizga ta’sir etishi natijasidir». sezgilar o’z mohiyati jihatidan bir muncha sodda psixik jarayon bo’lishiga qaramay barcha bilimlarimizning asosi va manbai hisoblanadi. chunki, narsa va hodisalarni aks ettirishning ko’pchilik qismi sezishdan boshlanadi. agar sezgilarimiz bo’lmaganda tevarak-atrofni narsa va hodisalarni aks ettirishdan, ularni bilishdan mahrum bo’lgan bo’lardik. sezgi organiga ta’sir etib, sezgini vujudga keltiradigan har …

4 / 12

burun – hid bilish analizatori deb yuritiladi. odam organizmidagi har bir sezgi a’zosi (ko’z, quloq, burun va x.k.) narsa va hodisalarning tafsilotini analiz qilib (qismlarga parchalab), bosh miyaga o’tkazadi. sezgi organlarining organizmdagi o’rni va qo’zg’alishiga muvofiq sezgi turlari quyidagi uch guruhga ajratiladi : 1. eksteroretseptorlar – bu gruppaga ko’rish, eshitish, hid bilish, ma’za va teri sezgi organlari kiradi. organizmdan tashqaridagi narsa va hodisalarning xossalari shu organlar orqali aks etadi. 2. interoretseptorlar – bu gruppaga gavda ichidagi organlar – me’da, ichak, jigar, o’pka, qon aylanish organlari, umuman organik sezgilar kiradi. bu sezgilar ichki organlarning holatini aks ettiradi. 3. proprioretseptorlar – bu gruppaga muskul-harakat, pay va boylamlarda bo’ladigan sezgilar hamda statik sezgilar kiradi. bu gruppaga kiruvchi sezgilarni harakat yoki kinestetik sezgilar deb ham yuritiladi. qo’zg’ovchining davomiy ta’siri bilan sezgirlikning o’zgarganligini kuramiz. bu hodisa adaptatsiya, ya’ni analizatorning ta’sir etib turuvchi qo’zg’ovchiga moslashishi deb ataladi. adaptatsiya natijasida sezgirlik ortishi ham kamayishi ham mumkin. adaptatsiya …

5 / 12

’lgan bu hodisani yoruglik adaptatsiyasi deb yuritiladi. 3. sezgirlikning kuchsiz qo’zg’atuvchi ta’siri ostida sodir bo’ladigan ortishini ham adaptatsiya deb yuritiladi. ayrim sezgi turlariga xos bo’lgan adaptatsiyaning bu xilini pozitiv adaptatsiya deb tariflash mumkin. ko’rish analizatorida pozitiv adaptatsiya qorong’ulik adaptatsiyasi deb yuritiladi. u qorong’u joyda bo’lish ta’siri ostida ko’rish sezgirligining ortishi bilan ifodalanadi sezgi organlarining qo’zg’otilishi ta’siri ostida analizator sezgirligining o’zgarishi sezgilarning o’zaro munosabati deb ataladi. sensibilizatsiya – analizatorning o’zaro munosabati va mashq qilish natijasida sezgirlikning kuchayishi sensibilizatsiya deb ataladi. sezgilar o’zaro munosabatining fiziologik mexanizmi analizatorlarning markaziy qismlari joylashgan bosh miya po’stidagi qo’zg’alishning irradiatsiya hamda konsentratsiya jarayonlaridir. sinesteziya – sezgilarning o’zaro munosabati sinesteziya deb ataladigan yana bir turdagi hodisada namoyon bo’ladi. qo’zg’atuvchining biron analizatorga ta’siri bilan boshqa analizatorlarga xos sezgining paydo bo’lishini sinesteziya deyiladi. /docprops/thumbnail.jpeg

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "diqqat va sezgi jarayonlari"

bilish jarayonlari : diqqat va sezgi jarayoni bilish jarayonlari : diqqat va sezgi jarayoni reja : 1. diqqat haqida tushuncha. 2. diqqat turlari. 3. diqqatning asosiy xususiyatlari. 4. sezgi haqida umumiy tushuncha. 5. sezgining fiziologik asoslari. 6. sezgining qonuniyatlari. tayanch so’z va iboralar : diqqat, parishonlik, dominanta, ko’lami, hajmi, parishonhotirlik, sezgi, adaptatsiya, retseptor, analizator, ekteroretseptor, proprioretseptor, interoretseptor, sinesteziya, sensibilizatsiya. diqqat -deb ongimizni bir nuqtaga to’plab, ma’lum narsa va hodisalarga faol yo’naltirilishiga aytiladi. diqqat sezish jarayonida, idrok qilishda, xotira, xayol va tafakkur jarayonlarida har doim ishtirok etadi. diqqat aqliy faoliyatning barcha turlarida ishtirok etadi, insonning xatti-harakatlari ham u...

Этот файл содержит 12 стр. в формате PPTX (105,5 КБ). Чтобы скачать "diqqat va sezgi jarayonlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: diqqat va sezgi jarayonlari PPTX 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram