o‘zbek xalq raqs san’ati

PPTX 28 pages 3.4 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.4 MB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

мавзу: халқ томоша театрлари mavzu: o’zbek xalq raqs san’ati o’zbek dostonchilik san’ati xalq tomosha teatrlari reja: 1. o‘zbek raqs san’atining shakllanish va rivojlanish tarixi. 2. farg‘ona-toshkent, buxoro-samarqand, surxondaryo-qashqadaryo va xorazm raqs maktablari xususida 3. surxondaryo-qashqadaryo dostonlari. 4. xorazm dostonlari. 5. xalq tomosha teatrlarining shakllanish tarixi 6. masxarabozlar teatri va qo‘g‘irchoqbozlar teatri xususida 7. “chodir jamol”, “chodir hayol”, “fonus hayol” kabi qadimiy teatrlar haqida. o’zbek raqs san’ati qadimgi raqslar mehnat jarayonlari bilan bog’liq raqslar diniy bilan bog’liq raqslar klassik raqslar farg’ona raqslari “каtta o’yin” хоrazmcha raqslar buxorocha raqslar raqs san’ati namoyandalari raqs — san’at turi. bunda (raqqosa)ning garmonik tana harakati va holatlari, plastik ifodaviyligi va yuz imo-ishoralari, ritm, temp, kompozitsiya orqali obraz yaratish raqsning asosiy vositasidir. dastlab qo‘shiq va so‘z bilan bog‘liq bo‘lib, keyinchalik mustaqil san’at turiga aylangan. raqs musiqa bilan uzviy bog‘liq, musiqa mazmunini obrazlar vositasida ochib beradi. xalq raqs larida ritm muhim bo‘lib, u musiqada o‘z ifodasini topadi, oyoq, …

2 / 28

ona, buxoro, qisman qo‘qon kabi madaniy markazlarning shahar raqslarida aniq ko‘zga tashlanmaydi. vujudga kelgan o‘ziga xos shahar madaniyatini ustoz san’atkorlar qat’iy saqlaganlar. qolgan hududlarda esa lirik raqslarning ikki turga bo‘linishi so‘z bilan belgilanibgina qolmay, balki ijro vaqtida ham yaqqol ko‘zga tashlanadi. jumladan, toshkent viloyatining bo‘stonliq tumanida ayollar va erkaklar raqs tushayotganda qo‘llarini yengil musht tugib, bosh barmoqlarini tepaga chiqarib qo‘yadilar. qo‘lning bunday holati faqat uyg‘urcha raqslarda kuzatiladi. lekin asosiy tana harakatlari majmuasi va ijro uslubi farg‘ona raqslariga xos. umuman olganda, toshkent raqslari farg‘ona maktabiga kiradi, lekin ijro uslubi, harakatlarning keskinligi, qomatning tik turishi bilan farg‘ona raqsidan farq qiladi. tanavor. raqqosa malika ahmedova xx asrda raqs san’ati buxoro raqsi, xorazm raqsi, farg‘ona raqsi yo‘nalishida; zamonaviy sahna talablari asosida qayta ishlangan sahnaviy xalq raqsi sifatida: milliy raqs unsurlaridan foydalangan balet spektakllari tarzida rivojlanib keldi. mazkur yo‘nalishlarning har biri asr davomida bir necha tarixiy bosqichni bosib o‘tib, o‘z shaklishamoyili, mazmuniga ega bo‘ldi. bir …

3 / 28

sifatida u, xalq og‘zaki ijodida yirik hajmli epik asardir. o’zbek xalqining musiqa merosida dostonlar maxsus tarmoqni tashkil etadi. ular mavzu jihatdan rang-barang bo’lib, mazmunlarining umumiyligiga binoan ma’lum turkumlarga birlashadi. masalan, “go’ro’g’li” dostonlar turkumi qirqdan ortiq to’la tugalangan hamda mustaqil ijro etiladigan ishqiy-romantik dostonlardan iborat bo’lib, ularda didaktik mavzu ham alohida ahamiyat kasb etadi. o’zbekistonda “alpomish”, “avazxon”, “kuntug’mish”, “ravshan”, “oshiq g’arib”, va boshqa ko’pgina dostonlar keng tarqalgan. dostonlarni avloddan-avlodga og’zaki an’anada yetkazib kelayotgan hamda o’z shoirona va musiqa ijrochilik qobiliyatlari bilan har bir doston ijrosiga yangicha tus bag’ishlab kelayotgan shaxslar xalq baxshi (yoki shoir) deb nom olgan ma’lum maktab sohibi bo’lmish dongdor ustoz namoyandalardir. ergash jumanbulbul o‘g‘li, bola baxshi, fozil yo‘ldosh o‘g‘li, po‘lkan shoir, shoberdi baxshi, abdulla shoir va boshqalar ana shunday doston ijrochilaridan edi. po’lkan shoir (1874-1942) ergash jumanbulbul o’g’li (1868-1937) baxshilar va doston kuylash tartibi. xalq og‘zaki ijodining yuksak professional san’at turi doston va dostonchilikning paydo bo‘lishi taraqqkiyoti baxshilar …

4 / 28

mazmundagi qo‘shiqsimon namunalar “noma” deb yuritiladi. nomalar dostonchi tomonidan do‘mbira cholg‘usi jo‘rligida yo‘g‘on, bo‘g‘iq tabiatli, shu boisdan “ichki” deb ataluvchi ovozda ijro etiladi. shoberdi baxshi (1944) хоrazm dostonlari. хоrazm og’zaki ijodiyotning janri bo’lmish dostonlarda tog’risida, turli qahramonliklar haqida hikoya va rivoyatlar hamda xalqimiz boshidan kechirgan kurashlarning badiiy bayoni aytilgan. хоrazm dostonchiligining ildizlari juda qadim zamonlarga borib taqaladi. markaziy osiyo хududida, ilk madaniyat o’chog’i bo’lmish bu diyorda dostonchilik an’analari miloddan avvalgi vi-v asrdayoq keng taraqqiy topganligiga oid ayrim ma’lumotlar mavjud. xorazmda keng tarqalgan dostonchilik udumlari turkiy tilli qo‘shni xalqlar, ya’ni markaziy osiyoning boshqa mintaqalaridagi, xususan, o‘zbekistonda mavjud boshqa dostonchilik an’analaridan sezilarli farq qiladi. umuman olganda xorazm dostonlari ko‘proq musiqiylashgan. ulardagi voqealarning bosqichma-bosqich bayon etilishi bilan bog‘liq she’riy matnlar ham qo‘shiqchilikka ko‘proq moslangan. dostonchi nomalarni yuqorida aytilganidek, “ochiq”, ya’ni tabiiy ovozda kuylaydi. unga ko‘pincha dutor, bo‘lamon, g‘ijjak va doira jo‘rlik qiladi. bola baxshi (1899-1994) fozil yo’ldosh o’g’li (1872-1955) dostonchilik san’ati xalqimizning o‘ziga …

5 / 28

, keng yoyilgan ommaviy va sevimli san’at turi bo‘lib kelgan. u shakl, saviya va vositalar jihatidan yaqin sharq mamlakatlaridagi teatrlarga o‘xshab ketadi. o‘z ijodiy-estetik tamoyillariga va mehnatkashlar ommasi manfaatlariga xizmat qilishiga ko‘ra uni xalq teatri yoki an’anaviy teatr deb atash mumkin. viii asr oxiri, xix asr hamda xx asr boshlarida o‘zbekistondagi har qaysi xonlik hududida o‘ziga xos xalq teatri bo‘lgan. xonliklardagi o‘ziga xos tarixiy va ijtimoiy-siyosiy hayot, xalq mehnati va jug‘rofiy sharoitning o‘ziga xosligi, mahalliy an’analar teatrlarga alohida xususiyat, alohida mazmun, alohida jilo bag‘ishlagan. natijada ayrim belgi va ko‘rinishlari bilan bir-biridan ajralib, farq qilib turuvchi buxoro, farg‘ona va xorazm xalq teatrlari maydonga kelgan. bunday ayirma va o‘ziga xoslik umuman xalq san’atining barcha turlarida, jumladan raqs va musiqada yaqqol ko‘rinib turadi. an’anaviy teatr uch toifa sahnaviy tomoshalardan iborat: biri – kulgi teatri, ikkinchisi – qo‘g‘irchoq teatri, uchinchisi – hikoya teatridir. kulgi teatri deganda taqlid, masxara, zarofat tushuniladi. ularning negizini kulgi, ya’ni …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek xalq raqs san’ati"

мавзу: халқ томоша театрлари mavzu: o’zbek xalq raqs san’ati o’zbek dostonchilik san’ati xalq tomosha teatrlari reja: 1. o‘zbek raqs san’atining shakllanish va rivojlanish tarixi. 2. farg‘ona-toshkent, buxoro-samarqand, surxondaryo-qashqadaryo va xorazm raqs maktablari xususida 3. surxondaryo-qashqadaryo dostonlari. 4. xorazm dostonlari. 5. xalq tomosha teatrlarining shakllanish tarixi 6. masxarabozlar teatri va qo‘g‘irchoqbozlar teatri xususida 7. “chodir jamol”, “chodir hayol”, “fonus hayol” kabi qadimiy teatrlar haqida. o’zbek raqs san’ati qadimgi raqslar mehnat jarayonlari bilan bog’liq raqslar diniy bilan bog’liq raqslar klassik raqslar farg’ona raqslari “каtta o’yin” хоrazmcha raqslar buxorocha raqslar raqs san’ati namoyandalari raqs — san’at turi. bunda (raqqosa)ning garmonik tana h...

This file contains 28 pages in PPTX format (3.4 MB). To download "o‘zbek xalq raqs san’ati", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek xalq raqs san’ati PPTX 28 pages Free download Telegram